"Geçtiğimiz günlerde değerli anneniz Xanê Karasu yaşamını yitirdi, Hakk'a yürüdü, biz de çalışma ekibi arkadaşları adına ve tüm basın emekçileri adına başsağlığı diliyoruz.

Kalanlar sağ olsun. Bu mücadele içinde o da tabii ki bir eziyet çekti. Bir nevi bizim ile beraber mücadele içinde oldular. Zaten biz Amed Zindanı'ndayken sürekli görüşmeye gelirlerdi. O yönüyle hep bizimle beraber oldular. Mücadelemizin bir parçası oldular. Tabii ki annem, babam bunlar yoksul aileden geliyorlardı. Özellikle baba tarafı daha da yoksuldu. Babam Almanya'ya gitti, annem de gitti, işçi olarak çalıştı. Özcesi bu mücadelenin parçası haline geldiler, bunun zorluklarını, sıkıntılarını yaşadılar. Bu yönüyle onların da özlemi vardı. Barış özlemi vardı, demokrasi özlemi vardı, Kürt sorununun çözümü özlemi vardı. Biz de mücadelemizle onların da özlemini, yine tüm şehitlerimizin özlemini gerçekleştirmek için bundan sonra da çaba göstereceğiz. Onların iyi evlatları olmaya çalışacağız. Annem vefat için bunları belirtebilirim. 

Ağustos ayı bizim için önemli bir ay. 15 Ağustos'un başladığı bir aydır. Bu ayda bugün de Kürdistan'ın birçok yerinde serhildanlar oldu. Digor’da 15 Ağustos serhildanında halka ateş açıldı. 16 yurtsever katledildi. Hatta daha fazla olduğu da söyleniyor. Yine bir 15 Ağustos günü, tabii ki devlet onu bilinçli seçti, Lolan’da Kendekola köyünü vurdu. 57 yurtseverimiz katledildi. O alan bizim daha çok üstlendiğimiz alanlardı, açıkça 15 Ağustos'ta saldırıldı. Artık ya doğrudan bize saldırı oldu. Ya da köylüler bizimle yakın ilişki içinde oldukları için köylüleri cezalandırdılar kendilerine göre. Onlara da minnet ve saygıyla anıyorum. Engin Sincer yoldaş da 15 Ağustos töreninde kendisi zaten töreni örgütleyen, düzenleyen arkadaştı. O dönem Cemal arkadaşın yardımcısıydı. O da kazayla törende şehit düştü. Engin Sincer yoldaş'ı da saygıyla anıyorum. O da mücadelemizde gerçekten önemli değerler yarattı. Bu mücadelenin örnek komutanlarındandı. 

Yine 15 Ağustos'ta Mam Zeki ve Atakan yoldaş da şehit düştüler. Onlar da zaten bizim yürütme konseyi üyelerimizdi, yönetimimizdi. Onları da minnetle saygıyla anıyorum. Ağustos ayı Êzidîler için gerçekten bir soykırım ayı oldu. 74. Ferman gerçekleşti, binlercesi öldürüldü, binlercesi kaçırıldı. Onları da, şehitleri de saygıyla anıyorum. Tabii ki biz hareket olarak her zaman Êzidîlere sahip çıktık. Önder Apo her zaman Êzidîlerin korunmasını istedi. Belki Önder Apo'nun dediği düzeyde, zamanında Êzidîlere yönelik katliamı önleyemedik. Aslında bu yönlü harekete de geçtik ama bazı engeller çıktı. Ama daha sonra DAİŞ'in saldırısına müdahale ederek Êzidîleri daha büyük bir soykırımdan kurtardı hareketimiz. Bu açıdan tabii Êzidîler Kürtlerin en eski inancına sahip bir halk. Zaten Êzidîlik sadece Kürtler içinde var. Bütün inançlar farklı halklar içinde var. Ama Êzidîlik sadece Kürtler içinde var. Bu yönüyle tabii özgürlük hareketi olarak, Kürtler olarak onları koruma, özgür ve demokratik yaşama kavuşturma sorunumuz bulunmaktadır. Bundan sonra da üzerimize düşen görevi yapacağız.

Bu ayda değerli sanatçı Aram Tigran da yaşamını yitirdi. Ben de Aram Tigran'ı tanıdım. Avrupa'da birçok konuşmamız oldu, görüşmemiz oldu, sohbetimiz oldu. Bir Ermeni olarak Kürt kültürüne, Kürt varlığına gerçekten büyük hizmet yapmıştır. Önder Apo'nun dediği gibi o ses Kürdü var eden, Kürdün varlığını ortaya koyan bir sesti. Bu açıdan özgürlük mücadelemize de, Kürt halkının varlık mücadelesine de, kimliğini, kültürünü koruma mücadelesine de önemli katkıda bulunmuştur. Onu da her zaman minnet ve saygıyla anacağız. Onun özlemi olan Kürt kültürünün, dilinin, kimliğinin özgürce yaşaması, gelişmesi, var olma mücadelesini tabii ki sonuna kadar yürüteceğiz. 

Oldukça uzun bir süreden sonra iktidarın hazırladığı ‘Çerçeve Yasa’ Meclise geldi. Öncelikle ‘Çerçeve Yasa’nın Meclisi'ne ilişkin neler söylemek istersiniz?

Tabii, aylardır bekleniyordu. Gerçekten çok tartışıldı. Önderlikle de uzun süre bu yönü tartışmalar oldu. Halkımız da, demokratik güçler de, DEM Parti de, biz de bu yasa konusunda düşüncelerimizi ortaya koyduk. Aslında çok gecikmiş bir yasa. Süreci 27 Şubat 2025'te başlatsak bile -Önder Apo Barış ve Demokratik Toplum çağrısı yaptı- o günden bugüne bir buçuk yıl geçti. Böyle bir yasa rahatlıkla çıkarılabilirdi. Bu aslında tabii ki AKP iktidarının, devletin, demokratikleşme ve Kürt sorununun çözümü konusunda, çatışmasız temelde, hukuki ve siyasal çözümü doğrultusunda çok hazırlıklı olmadığı ya da bu konuda kararlı irade göstermede yetersiz kaldığının ifadesidir. Böyle belirtmek lazım. Yoksa niye bir buçuk yıl içinde böyle bir yasa çıkmasın? Bu yönüyle bir buçuk yıl sonra çıktı. Bu yasa tabii şu an anlamda önemlidir, eleştirilecek çok yanı vardır ama bir kulvara girilmiştir. 

Zaten Kürt sorununun çatışmasızlık içinde demokratik-siyasal yollardan çözümünün tartışmalarıydı. Bu süreci esas olarak böyle gördük. Önder Apo'nun ortaya koyduğu Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı da bu yönüydü. Zaten Önderliğin Barış Demokratik Toplum çağrısı, İmralı'dan yapıldı, devletin yetkililerinin bilgisi dahilinde dışarıya çıkan bir çağrıydı. O çağrı da açık şudur; sorun Kürt sorunudur. Kürt sorunuyla ilgilidir. Bu yasa adına ne denilirse denilsin. Biz de toplumsal bütünleşmeyi tabii savunuyoruz. Türk devleti ile Kürtler arasında yüz yıllık kopukluk var. Zaten demokratik-siyasal çözümün amacı bu kopukluğu gidermektir. Yaklaşımımız böyledir. Silahlı mücadeleyi sonlandırdığımızı söyledik. Demokratik-siyasal mücadele yapacağımızı, demokratik-siyasal mücadele içine girmek istediğimizi tabii bu örgütlü olacak bir yapı olarak değil. Biz de artık yeni stratejimize demokratik-siyasal mücadele yürüteceğimizi söyledik. Önder Apo zaten hukuki ve siyasi zemine çekme biçiminde karşılık verdi. Bu yasayı böyle hukuki ve siyasi çözüm, siyasi sürece girmenin bir başlangıcı olarak değerlendirmek gerekiyor. Bu noktada bir adım atılmıştır. 

Önderliğin dediği gibi ‘bin kilometre bir adımla başlar.’ Böyle değerlendiriyoruz. Yoksa bu yasa Kürt sorununu çözen, çözüm getiren bir yasa değil. Ama hedefi, amacı o olan bir yaklaşımın ilk adımı olarak değerlendirmek gerekiyor. Tabii yasa ne kadar böyle ifadelerde bulunsa da Kürt sorunundan söz etmemesi, Kürt sorununun çözümünü ortaya koyan, Kürt gerçeğini ortaya koyan bir yasa olmaması tabii ki önemli bir eksikliktir. Bunu zaten açıklamamızda dile getirdik. Ama artık bir başlangıçtır. Bu başlangıcı nasıl ilerleteceğiz? Bundan sonraki süreç önemlidir. Bundan sonraki yaklaşımlar önemlidir. Gerçekten bunu ilerletecek miyiz? Bu başlangıç ilerleyecek mi? Yoksa bu başlangıç son bir buçuk yıl, iki yıl olduğu gibi yavaşlayacak, gereken hızda, gereken kararlılıkta yürümeyecek mi? Onu tabii zaman gösterecek. Bizim açımızdan şu; biz kesinlikle bu süreci başarıya götürmek istiyoruz. İrademiz bu yöndedir. Devletin yaklaşımı şöyledir, böyledir değerlendirilebilir. Değerlendiriyoruz zaten. Ama bizim açımızdan yasa gerçekleşti. Biz bundan sonra önümüze bakacağız. Bu başlangıç adımını demokratikleşme ve Kürt sorunu çözümü temelinde sonuçlanması için üzerimize düşeni yapacağız. 

Siz de bahsettiğiniz hareket yönetimi olarak önemli bir açıklama yaptınız. Yasanın önemine dikkat çekmekle beraber eleştirileriniz de oldu bu açıklamada. Bu çerçevede öncelikle hazırlanan yasanın diline ilişkin neler belirtebilirsiniz? 

Şunu bir daha vurgulayalım. Barış ilk önce dille başlar. Bu önemlidir. Bu 100 yıllık bir sorundur. Evet, 50 yıllık bizim öncülük ettiğimiz mücadele var. 50 yıllık bir çatışma var. Fakat bu sorun 100 yıllıktır. Bu yönüyle 100 yıllık bir sorun çözülecekse burada dil önemlidir. Dil değişmeden, üslup değişmeden, yaklaşım değişmeden barışı gerçekleştirmek mümkün değildir. Hem barış için oturacağız, konuşacağız, görüşeceğiz hem de dilimizi buna göre ayarlamayacağız. Bu doğru değil tabii, bunu eleştirdik. Öyle ‘terörist’ demek, ‘terör örgütü’ demenin artık anlamı yok. Dün savaşıyorduk, biz de eleştiriyorduk, devlet de tabi bize karşı savaş yürütürken her türlü kavramı kullanıyordu. Yanlış da olsa kabul etmesek de kullanıyordu. Ama şimdi bir barış süreci varsa bu konuda yine dikkat etmek gerekiyor. 

Gerçekten bu konuda basın da, iktidar da, sözcüleri de çok dikkat etmediler. Bu yasa da bu konuda dikkatsiz biçimde bir yaklaşım göstermiştir. Şimdi tabii ki bu yasayı eleştirdik. Özellikle bu yasanın hiç Kürt kavramını kullanmaması, yine daha sonra atılacak adımlar konusunda bir gönderme yapmaması, bir belirleme yapmaması, demokratikleşmeden söz etmemesi çünkü bu çok önemli. Gerçekten bu süreç ancak demokratikleşmeyle ilerleyecek bir süreçtir. Bunlardan söz etmemesi gerçekten eleştiri konusudur. Bu yönüyle sorunu sadece silahsızlanma üzerine kurmak gerçekten yanlıştır. Komisyon bile, komisyonun hazırladığı, meclis komisyonun hazırladığı rapor, eksiği yetersizliği vardı ama sorunu sadece bir silah sorunu olarak görmüyordu. Yüzyıllık sorun var. Yüzyıllık yaşananlar var. 

Bu açıdan sorunu sadece silah bırakmayı indirgemek, sanki silah bırakıldığında her şey hallolacakmış gibi yaklaşmak, sonra yetersiz yaklaşsın. Nedenlerini görmemek, nedenlerini doğru görmeden hiçbir sorun çözülemez. Bu yönüyle sadece sonuca bakmak, sonuca göre bazı değerlendirme yapmak yetersizdi, yanlıştı. Bu bakımdan biz böyle bu yasanın sadece silah bırakmaya endeksli bir biçimde hazırlanmasını tabii yeterli görmedik. Çünkü bunu şunun için yeterli görmüyoruz. Daha sonraki yaklaşımları, daha sonraki politikaları da etkileyecek bir durumdur. Şimdi böyle tek taraflı, tek boyutlu yaklaşılırsa, daha sonra esas nedenler konusunda yetersiz yaklaşımlar ortaya çıkabilir. Bu yönlü eleştirilerimiz oldu. Ama biz tabii esas olarak bundan sonrasına bakacağız. 

Aslında bu süreç Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’a Umut Hakkı'nın tanınması çağrısı ile başladı. Ancak çerçevesinde buna ilişkin herhangi bir şey yok. Sürecin ikinci yılını doldurmak üzereyken halen Umut Hakkı'na ilişkin herhangi bir belirleme olmaması bize ne anlatıyor? 

Süreçle ilgili en önemli konu budur. Zaten Devlet Bahçeli, örgüt feshedilsin, silahlı mücadele sonlandırılsın. O zaman Umut Hakkı'ndan yararlanılsın dedi. Hem de sonuna kadar yararlanılsın dedi. Şimdi böyle bir söz söylendi. Bu bir taahhüttür. Şimdi herkes de biliyor ki Kürt halkının özgürlük mücadelesinin önderi, halkın baş müzakerecisi Önder Apo'dur. 1993'te Özal ile o süreci başlatan Önder Apo'ydu. Özal'ın yaklaşımına Önder Apo cevap verdi. Daha sonra 1998'de yine tek taraflı ateşkes ilan etti. Daha sonra silahlı güçlerin Türkiye sınırlarının dışına çıkması yaklaşımını gösterdi. Ve defalarca Önder Apo bu sürecin demokratik siyasal yollarla çözülmesi için tutum koydu, tavır koydu. Devlet yetkilileriyle defalarca görüşmeler de oldu. Bu yönüyle bu devlet Önder Apo'nun Kürt halkı için ne anlam ifade ettiğini, özgürlük hareketi için ne anlam ifade ettiğini çok iyi biliyor.

Bu süreci başlatan Önder Apo. Devlet Bahçeli’ye Önder Apo cevap verdi. Barış ve Demokratik Toplum çağrısını Önder Apo yaptı. Hukuki ve siyasi zemine çekebilirim çatışma durumunu bunları Önder Apo söyledi ve gereklerini de yerine getirdi. Şimdi bu gerçek ortadayken eğer süreç ilerleyecekse bu ancak Önder Apo'yla olabilir. Bu bakımdan bu yasada Önder Apo'nun konumunun belirtilmemesi bir eksikliktir. Öte yandan Devlet Bahçeli böyle bir yasanın ne temelde çıkacağı konusunda bazı değerlendirmeleri yaptı. Aslında çıkan yasa birçok yönüyle orada belirtilenlerin daha sistemli formüle edilmiş biçimidir. Orada da işte Cumhurbaşkanı Yardımcısı Başkanlığında bir kurul olacak dedi. Önder Apo'nun barış ve siyasallaşma koordinatörü olacağını söyledi. Şimdi bu gerçek ortada. Bunu yetkililer de kabul etti. Ama Önder Apo'nun oynayacağı rolünün yasada olmaması gerçekten eksiklik. Barış ve siyasallaşma kurulunun açık biçimde ifade edilmemesi eksikliktir. 

ÖNDER APO’NUN KONUMUNUN BELLİ OLMASI GEREKİYOR

Bu bakımdan şunu özellikle belirtelim; Önder Apo bu işin merkezinde olmazsa bu sürecin yönetilmesinde, yönlendirilmesinde rol oynamazsa o yasada belirtilenleri gerçekleştirmek mümkün değildir. Gerçekleşmesi için Önder Apo'nun rol alması gerekiyor. Rolünü oynaması gerekiyor, yönetmesi gerekiyor. Çünkü bu durum bir kişiyi ilgilendirmiyor ki. Bir toplumu ilgilendiriyor. Binlerce savaşçıyı ilgilendiriyor. Binlerce kadroyu ilgilendiriyor. Evet PKK kendini feshetti ama bir yine de bir topluluk var ortada. PKK zaten şöyle bir hareket olmadı. Tüzükle yürüyen bir hareket olmadı. PKK bir örgüt kültürüyle bugünlere geldi. Tüzüğü kültür olarak geldi. Şu anda bu topluluk var. Zaten bu topluluğun durumu tartışılıyor. Şimdi bu açıdan bu topluluğun nasıl hareket edeceği, nasıl yaklaşacağını belirleyecek Önder Apo'dur. 

Önder Apo yönetmeden, yönlendirmeden hiç kimse, eskisi de yeni katılan gerilla da bireysel bir davranış içine girmez, yaklaşım içine girmez. Her zaman söyledik. Buna bizim de gücümüz yetmez. Herkes Önder Apo'ya bakıyor. Önder Apo ne diyecek? Bu sürece nasıl yaklaşıyor? Önder Apo demokratik siyasal örgütlenmenin nasıl olacağını söylüyor? Demokratik siyasal çözümün nasıl olacağını söylüyor? Demokratik siyasal mücadelede, demokratik siyasal çözümde bize hangi rol verecek? Herkes buna bakıyor. Bu açıdan Önder Apo'nun konumu çok çok önemlidir. Buna dikkat edilmesi gerekiyor. Öyle herhangi bir kişi değildir. Örgüt içinde de etkisi vardır. Hepimiz Önder Apo'nun öğrencileriyiz, biz Önder Apo'ya katıldık. Bu bakımdan Önder Apo'nun yasada konumu belirtilmemiştir. Ama eğer bu süreç gelişecekse, ilerleyecekse mutlaka Önder Apo etkin biçimde yer almalıdır. 

Evet gazetecilerle, siyasetçilerle görüşmeli bazı görüşmeler yapmalıdır. Zaten bu görüşmelerin yapılacağı söylendi ama bu yetmez. Sadece birkaç görüşme yaptırmakla olmaz. Önder Apo'nun konumunun belli olması ve Önder Apo'nun çalışması gerekiyor. Çalışmasının da bir sonucunun olması gerekiyor. Bir hukuki sonucunun olması gerekiyor. Bu bakımdan biz bu yasayla birlikte Önder Apo'nun rolünün ne olacağına bakacağız. Halkımız bakacak. Bu süreç nasıl gelişecek? Halk açısından nasıl gelişecek? Bizim açımızdan nasıl gelişecek? Demokratik siyasal alanda nasıl gelişecek? Bunların tümü Önder Apo'nun devreye girmesiyle belirlenecektir. Önder Apo'nun devreye girmediği bir yasa açık söyleyelim kadük kalır. Bunu özellikle belirtmemiz gerekiyor. 

Değerlendirmemizde bazı ipuçları verdiniz ama bu çerçeve yasası nasıl bir politika, nasıl bir pratik izlenirse gerçek anlamına kavuşur?

Bu çerçeve yasa hangi sürecin sonucu? Hangi tartışmaların sonucu? Bir kere bunu belirtmek gerekiyor. Aslında anayasalar vardır, yasalar vardır. Anayasa ve yasalar değerlendirirken, bu maddeler yorumlanırken kanun koyucunun maksadı nedir derler. Böyle yorumlar yapıyor. Siyasetçi böyle yorum yapar, hukukçular böyle bir yorum yapar. Ve anayasa maddeleri, kanun maddeleri biraz da kanun koyucunun maksadı doğrultusunda pratikleşir. Şimdi bu kanun oluşma sürecinde ne tartışıldı? Neler tartışıldı? Çünkü bu süreçte en fazla tartışılan demokratik, siyasal alan nasıl genişleyecek? İşte silahların değil de siyasetin devrede olduğu bir Türkiye nasıl olacak? Demokratik siyasetin geliştiği bir Türkiye nasıl gerçekleşecek? Artık silahların olmadığı siyasal zemin hangi hukuka dayanacak? Bunlar tartışıldı. Bu yönüyle de tabii ki bunların hepsi demokratikleşmeyi ifade ediyor. Demokratikleşme tartışıldı. 

İşte silahlanmanın bırakılıp demokratik siyasal mücadelenin devreye girmesiyle birlikte demokratikleşmenin gelişeceği söylendi, esas hedef demokratikleşmedir. Bunu böyle anlamak lazım.  Demokratik siyasal mücadele içine girmek de, demokratik siyasal çözüm de neyle gerçekleşecektir? Demokratikleşmeyle gerçekleşecektir. Bu açıdan bundan sonraki süreç nasıl olacak denirse bu ancak demokratikleşme adımlarıyla olur. Demokratikleşme adımları olmadan nasıl demokratik siyaset yapılacak? Nasıl silahların yerine demokratik siyaset devreye girecek? Demokratik siyasetin devreye girmesinin yolu demokratikleşme. Düşünce ve örgütlenme özgürlüğüdür. Demokratikleşme derken de şunu herkes de biliyor ki Kürt sorunun çözümsüzlüğü nedeniyle demokratikleşme olmuyor. Türkiye şimdiye kadar yanlış bir politika yürütüyordu. Kürtler üzerinde kültürel soykırım politikası yürütüyordu. Kürtler Türkleştirilecekti. Böyle bir politika yürütülüyordu. 

Bu nedenle demokratikleşme adımları atılmadı. Demokratikleşme adımlarını kültürel soykırım konusunda bir engel görüyorlardı. Demokratikleşmeyi, Kürt varlığının tanınmasının yolunu açacağını düşünüyorlardı. Bu yönüyle demokratikleşmeyi gerçekleştirmiyorlardı. Şimdi eğer Kürt sorunun çözümü için bir gelişme olacaksa o zaman demokratik yaklaşımın ortaya konulması gerekiyor. Çünkü bütün çatışmaları ortaya çıkaran, savaşı ortaya çıkaran, kavgayı ortaya çıkaran, bir anayasa demokratik olmayan yasalardan dolayıydı. Bu yönüyle bundan sonraki süreç esas olarak demokratikleşme doğrultusunda ilerlemesi gerekiyor. Bu yönlü adımların devreye konulması gerekiyor. Bu yasanın sonuca gitmesi için de bu gerekiyor. Eğer demokratikleşme doğrultusunda gelişme olmayacaksa, Önder Apo'nun dediği gibi hukuki siyasi zemine taşınmayacaksa, bu çatışmayı yaratan etkenler o zaman tabii ki süreç ilerlemez.

BU SÜRECE SEYİRCİ KALINMAMALIDIR

Bu bakımdan biz sürecin ilerlemesi açısından bunları önemli görüyoruz. Biz bu konuda kararlıyız, bunun olabileceğine inanıyoruz. Türkiye toplumu ihtiyacı bu. Türkiye halkı demokratikleşme istiyor. Şu an mevcut, geçmişten bugüne kadar olan siyasal sistemden Türkiye halkı rahatsızdır. Aslında AKP iktidarı da topluma demokrasi vaat ettiği için iktidara geldi. Zaten Türkiye tarihinde hep iktidara gelenler demokrasi çağrısı yapanlardır. Çok partili süreç başladı, Demokrat Parti demokrasiden söz etti, güç kazandı. Bir dönem Ecevit demokrasiden söz etti, önemli bir güç kazandı. Demirel bile hep demokrasiden söz ederdi. AKP de demokrasiden söz ederek iktidara geldi. Bu yönüyle Türkiye toplumunun isteği var, demokratikleşme isteği var.

Bu yönüyle eğer iktidar, siyasal alan bu konuda karar kılarsa bunu gerçekleştirmek mümkündür. Bu yönüyle biz bu sürecin sonuca gitmesi açısından bunu gerekli görüyoruz. Tabii ki bu da kendiliğinden olacak bir durum değildir. Demokrasi güçlerinin, Kürt halkının, herkesin bu mücadele içine girmesi gerekiyor. Bu yönüyle iktidarı, devleti etkileyecek bir mücadele içinde, örgütlenme içinde olması gerekiyor. Bu sürece seyirci kalınmamalıdır, bu sürece müdahil olunmalıdır. Halk ve demokrasi güçleri bu sürece müdahil olursa o zaman bu yasanın pratikleşmesi, bu süreç içinde bir buçuk, iki yılda yapılan tartışmalar çerçevesinde düşünülen, tartışılan demokratik Türkiye hedefine böyle ulaşılabilir. 

'Çerçeve Yasa’ çok uç bir durum yaşanmazsa çıkacak. Sizin de dikkatinizi çektiği gibi bu bir başlangıç noktası ‘Çerçeve Yasa’sı. Peki Kürt halkına, Kürdistan halklarına ve dostlarına düşen görev nedir, sorumluluk nedir? 

Kısaca bazı şeyler zaten belirttim. Tabii ki bu sürecin başarısı açısından sadece devlet ne yapacak, hangi adım atılacak diye beklemek doğru bir yaklaşım değildir. Bu bakımdan Önderlik şunu söylüyor, biz demokratik toplumla demokratik cumhuriyete ulaşacağız. Önderlik son görüşme notlarında hep demokratik toplum ve demokratik cumhuriyetten söz ediyor. Hatta demokratik toplum ve demokratik cumhuriyet hareketinden söz ediyor. Bunun gerçekleştirilmesi gerektiğinden söz ediyor. Çünkü burada halk müdahil olmalı ama bir de örgütlü olacak, müdahil olacak. Hangi programda, hangi amaçla müdahil olacak? Bu yönüyle tabii ki bu sürecin esas amacı demokratik cumhuriyete ulaşmaktır. Bu demokratik cumhuriyete de ancak demokratik toplumla ulaşılır. Demokratik toplum, demokratik cumhuriyeti gerçekleştirebilir. Bu yönüyle Kürt halkının demokratik toplum biçiminde örgütlenmesi gerekiyor. Kendisini komünler, meclisler biçiminde demokratik toplum haline getirmesi gerekiyor.

Demokratik toplum demek siyasal gücü olan toplum demektir. Siyasal gücü olan halk gerçekliği demektir. Bu açıdan tabii ki çok önemli. Bu halkın kendi örgütlenmesi çok çok önemli. Tabii bu sadece Kürt halkının örgütlenmesiyle olacak bir şey değil. Önderlik, demokratik cumhuriyeti Türkiye halklarıyla, demokrasi güçleriyle birlikte gerçekleştirebiliriz dedi. Bu yönüyle demokratik toplum, evet ağırlıklı olarak Kürt toplumuna sesleniyor. Tabii Türkiye'de de demokratik toplumun gerçekleşmesi gerekiyor. Türkiye halkının da örgütlü hale gelmesi gerekiyor. Bunun için de Kürt demokratik güçleriyle Türkiye'deki demokrasi güçlerinin, sol güçlerin, işte demokratik İslam anlayışında olanların, işte Müslüman demokratların, Kürt sorununun çözümü ve demokratikleşme konusunda rol oynayacak en geniş kesimlerle ittifak yapmak gerekiyor. Bu bakımdan yeni mücadele dönemi yeni stratejidir. Yeni strateji silahla, halk savaşıyla değil de halkın demokratik mücadelesiyle sonuca götürülecek, demokratik siyasal mücadele sonuca götürülecek.

Önderlik yeni dönemin stratejisini demokratik siyasal stratejisi olarak değerlendirdi. Böyle olunca bu sadece Kürt toplumunun örgütlenmesiyle gerçekleşecek bir durum değildir. Örgütlü Kürt toplumunun Türkiye'deki demokrasi güçleriyle birlikte ortak mücadele vererek demokratik cumhuriyeti gerçekleştirmesi gerekir. Bu bakımdan bu sürecin başarılı olmasıyla demokratik toplum ve demokratik cumhuriyet hareketinin çalışmasının iç içe yürütülmesi gerekiyor. Bu yönüyle devletle bir tartışma var. Devletin ya da siyasal güçlerin üzerine düşeni yapması gerekenler var. Ama dünyanın her yerinde devlet ve siyasetin ancak demokrasi güçlerinin mücadelesiyle, demokrasi güçlerin yürüttüğü mücadeleyle demokratikleşmenin geliştiğini biliyoruz. Demokratikleşme bir lütuf olarak değil, bir mücadeleyle bir uzlaşma biçiminde ortaya çıkar. Bu bakımdan gerçekten de Kürt halkına ve Türkiye demokrasi güçlerine bu dönemde çok önemli bir görev düşüyor. Özcesi seyirci kalmamalılar. 

İlk günden itibaren süreç karşıtları, esas olarak aslında Kürt karşıtları her türlü tahrik noktasına dokunarak süreci, ortamı provoke etmek istediler. Çerçeve yasa süreci boyunca da bundan geri durmadılar. Ancak bu konuda esas olarak sürecin bir tarafı olan iktidarın medyasına yönelik eleştiriler var. İktidar medyası hangi noktada Kürt karşıtlığını bırakmıyor?

Şunu anlıyoruz, savaş çığırtkanları var, Kürt düşmanları var, açıkça bu sürece böyle Kürt düşmanlığı temelinde, demokrasi düşmanlığı temelinde karşı çıkanlar aslında savaş istiyorlar. Bir dönem söyleniyordu ya işte ‘Apo rantı PKK rantı’ aslında bu çatışma ve savaş ortamında var olmak isteyen siyasi hareketler var, bunları böyle anlamak lazım. Gerçekten savaş istiyorlar. Bu süreç bozulduğu an çatışma çıkar, savaş çıkar. Ve ne kadar sürer de belli olmaz. Çünkü şöyle bazılarının düşündüğü gibi sorun yenme-yenilme sorunu değil. Biz 93'ten beri demokratik siyasal yollardan çözüm arıyoruz. Bu bir zihniyetin yaklaşımıdır, onun ortaya çıkardığı süreçtir. Bu yönüyle çözümsüz kalsın demek savaş sürsün, çatışmalar olsun. Türkiye'de askerler ölsün, gerillalar ölsün. Bunu istiyorlar, bunları anlıyoruz. Bunlar Türkiye'de her zaman var oldu. 

Fakat iktidarın yaklaşımı gerçekten ilginçtir. İktidara yakın basın bu sürecin toplumsallaşması için gerçekten bir çaba göstermedi. Hatta muhalefete karşı tutumuyla toplumsallaşmayı daraltan bir yaklaşım içinde oldu. Burada şu var, evet devlet sıkıştı, iktidar da sıkıştı. Bu soruna bir çözüm arama içine girdiler. Ama çözüm konusunda çok net bir yaklaşım yok, çok net bir irade yok, çok net bir kararlılık olmadığı için, biraz böyle siyasal kaygılar olduğu için AKP yandaşı basın, bu süreci gerçekten demokratikleşme temelinde sahiplenen bir dil kullanmadı. Ve hep böyle işte savaş döneminin dilini kullandı. Bu bir yönüyle iktidarın seçim kaygısı, oy kaygısı, acaba şöyle olursa ne kadar oy kazanırım ya da oy kaybederim. Halbuki bu tür sorunlarda gerçekten büyük bir siyasi irade gerekiyor, cesaret gerekiyor. Kaldı ki bu sorun çözüldüğünde, bu sorunu kim çözerse oy kaybetmez. Bu sorunu çözenlerin oy kaybetmesi mümkün değil. Bu yönüyle bir kararsızlığın ifadesidir. 

Bu bakımdan biz de hem iktidar zorlandığı için belli nedenler, gerekçeler var. Biz bunu defalarca belirttik. Ortadoğu'daki, Türkiye'deki durum, iktidar böyle bir şeye yöneltti. Ama çok kararlı olmayınca, bu konuda çok da hazırlıklı olmayınca, böyle bir süreçte iktidara yakın basın gerçekten doğru rol oynamadı. Bu sürecin toplumsallaşması konusunda üzerine düşeni yerine getirmedi. Halbuki dünyanın başka yerlerindeki bu tür sorunlarda iktidarlar, sorunu çözmek isteyenler hep toplumsal alanın, toplumsal desteğin genişletilmesini isterler. Muhalefeti de işin içine katarlar. Tabii iktidar yetersiz yaklaşım içinde olunca ister istemez bu basına da yansıdı. 

Sürecin en başından itibaren muhalefetin sürece desteğinin önemine hep dikkat çektiğiniz. ‘Çerçeve Yasa’ meclise geldi. Sanıyorum kısa da olsa takip etmişsinizdir. Her parti az çok yasa karşısında rengini belli etti. Nasıl gördünüz? 

Biz tabi başından beri muhalefetin desteğinin önemli olduğunu söyledik. Hatta bu konuda AKP iktidarının muhalefete yaklaşımını eleştirdik. Eğer bu sorun çözülmek isteniyorsa, toplumun desteği alınmak isteniyorsa, muhalefeti de bu işin içine katmak gerekir dedik. Ama bu konuda iktidarın yetersiz yaklaşımları oldu. Bugün Özgür Özel, bizi bu sürecin dışına atmak için her şey yapıldı dedi. Evet, Özgür Özel bazı gerçekleri ortaya koydu. Destekleyeceğiz dedi yönetim olarak, arkadaşları olarak. Fakat biraz milletvekillerini serbest bıraktı. Bu doğru bir yaklaşım değil. Çünkü böyle büyük bir süreç toplumsal destekle kazandırılır. Bu açıktan açığa toplumsal desteği ne yapmak, zayıf düşürmek, toplumsal desteği geriletmektir. Toplumsal destek zayıf olursa, gerilerse nasıl olacak sorunun çözümü? Nasıl olacak demokratikleşme? Bu bir mücadele. Hem barış diyorsunuz, hem demokratikleşme diyorsunuz hem de böyle yetersiz bir yaklaşım gösterildi. Bu doğru değildir. Doğru bir yaklaşım olmamıştır.

Tamam, bu sürecin ismini koyalım, Kürt sorunudur dedi. Bunlar iyidir, bunlar anlamlıdır. Ama bu süreç toplum desteğiyle kazanılır. Bu bakımdan CHP Türkiye'nin önemli partisiydi. Şimdi Yeni Parti oldu. Yine önemli bir toplumsal desteği var. Şimdi bu kadar toplumsal desteği olan, toplumsal gücü olan bir siyasal hareketin, biz AKP iktidarını eleştirirken toplumsal desteği doğru yapmıyor, kendi tabanını toplumsal desteği güçlendirecek biçimde hazırlamıyor diye eleştirirken, benzer bir durumu şimdi Yeni Parti yaptı. Bu gerçekten doğru değil. Süreç çünkü devam edecek umarız bundan sonra doğru yaklaşım içinde olurlar. Demokratikleşmeden söz ediyorlar. Evet, Kürt sorunu esas olarak demokratikleşme sorudur o zaman Kürt sorununun demokratik çözümü için hem mücadele ederler, hem de bu konuda toplumsal desteği almaları gerekir. 

Şu bakımdan önemli gördük. Bütün muhalefet grupları, Yeni Parti de, CHP de hep demokratikleşmeden söz ettiler. Bu bakımdan gerçekten mecliste bu kadar demokratikleşmeden söz etmeleri, işte Kürt sorunun, çatışma sorunun ancak demokratikleşmeyle son bulacağını belirtmeleri gerçekten değerlidir, anlamlıdır. Bu süreç devam edecek. Önemli olan bundan sonra da muhalif partilerin eleştirileri olabilir, her zaman eleştiriler olabilir, yetersizlikler olabilir ama esas olarak da Barış ve Demokratik Toplum sürecinin başarısı için toplumsal destek vermeleri gerekir. Demokrasi mücadelesi içinde olmaları gerekir. Bu sürecin Türkiye'nin demokratikleşmesiyle, demokratik cumhuriyetle sonuçlanması açısından üzerine düşeni yapmaları gerekir. Bizim muhalefetten beklentimiz budur. Umuyoruz ki bu doğrultuya yaklaşım göstereceklerdir. 

 Büyük ve uzun soluklu bir mücadele sonucu bugün barış ve çözüm umudunu tartışabiliyoruz, konuşabiliyoruz. Bunun önemli kilometre taşlarından olan 15 Ağustos 1984 tarihi atılımın 42’nci dönümünü yaşıyoruz. Bugün Kürt ve Kürdistan halklarının yaşadıklarına baktığınızda tarihi atılımın yıldönümüne ilişkin neler söylemek istersiniz? 

En başta bu tarihi atılımı başlatan Egîd yoldaş, (Mahsum Korkmaz) arkadaş şahsında tüm 15 Ağustos şehitlerini, mücadele şehitlerini minnetle ve saygıyla anıyorum. Bugün bir siyasal çözümden bahsediyorsak, Kürt sorununu demokratik siyasal yolla çözme çabasından bahsediyorsak, şu açıktır ki bunu yaratan 50 yıllık mücadelemizdir. Bu durumun yaratılmasında 15 Ağustos'un, 15 Ağustos şehitlerinin de çok önemli payı vardır. Bunu bir kere böyle bilmemiz gerekiyor. Evet, biz silahlı mücadeleyi Türkiye'ye karşı sonlandırdık ama bu silahlı mücadelenin yarattığı büyük değerler vardır. Buna açıkça söyleyebiliriz. Bu silahlı mücadele ve bu temelde gelişen serhildanlar, halkın mücadelesi bütün bu kazanımları yarattı. Türk devletini de artık zorla, şiddetle bu sorunu çözemeyeceği noktaya getirdi. Bunu böyle ifade etmek gerekiyor. 

Bu bakımdan 15 Ağustos sadece Kürt halkını değiştirmedi, bütün 4 parçada Kürt halkını değiştirdi. Halkın mücadelesini geliştirerek, bütün Türkiye'de de demokrasinin mücadelesinin gelişmesinde, her yerde, Irak'ta, İran'da, Suriye'de, bütün Ortadoğu'da demokrasi bilincinin, özgürlük bilincinin gelişmesinde çok önemli etkide bulundu. Bu bakımdan 15 Ağustos atılımını önemli ve değerli görmek gerekiyor. Kuşkusuz eksikleri olmuştur, yetersizlikleri olmuştur, daha başarılı olabilirdi, daha başarılı olması için imkânlar da vardı. Bunlar zaten bizim tarafımızdan eleştirilen, özeleştirisi verilen konulardır. Ama 15 Ağustos atılımı çok değerlidir. Kürdistan tarihinde bir dönüm noktasıdır. Kürdün iradeleşmesi vardır, Kürdün kendine gelmesi vardır, Kürdün özgüven kazanması vardır. Eğer serhildanlar ortaya çıkmışsa, demokratik siyasal alan ortaya çıkmışsa, çünkü demokratik siyasal alanın serhildanlar sonucu ortaya çıktığını biliyoruz. Serhildanları yaratan da tabii ki 15 Ağustos, gerilla mücadelesinin etkisidir.

Bugün Kürt kültüründe önemli bir gelişme varsa, bu da yine bu mücadelenin sonucudur. Bu bakımdan biz demokratik siyasal çözümü ararken böyle inkârcı bir yaklaşım içinde olamayız. Demokratik siyasal çözümü arıyoruz dediğimiz için bazıları bizim yürüttüğümüz bu mücadeleyi anlamsızlaştırmaya çalışıyorlar. Bu mücadelenin yarattığı büyük değerleri, sonuçları görmezden geliyorlar. Bunlar tabii doğru yaklaşımlar değildir. Tarihi gerçekliğe de, toplumsal gerçekliğe de terstir. Bu bakımdan 15 Ağustos’u herkes doğru anlamalı, halkımız da doğru anlamalı, Türk devleti de doğru anlamalı. Niye 15 Ağustos gerçekleşti? Önder Apo şunu söyler; demokratik siyasal mücadele imkânı olsaydı 15 Ağustos olmazdı. Yine 12 Eylül'ün o kasıp kavuran zulmü olmasaydı, olmayabilirdi mücadele başka yol ve yöntemlerle de sürebilirdi. Ama Kürt halkı varlık mücadelesini bu yolla sürdürmek zorunda kaldı. Bu açıktır. 

Bu açıdan silahlı mücadeleyi sonlandırmadan söz ederken artık 15 Ağustos ulaşacağı sonuçlara ulaşmıştır. Özgürlüğü için mücadele eden bir halk ortaya çıkarmıştır. Kürt gerçeğini ortaya çıkarmıştır. Kürt varlığını her bakımdan kalıcı hale getirmiştir. Bu yönüyle de önemli sonuçlar olmuştur. Bu bakımdan 15 Ağustos gerçekten de özgürlük mücadelesi açısından, Kürt halkının tarihi açısından çok değerli ve anlamlıdır. Bu bakımdan 15 Ağustos şehitlerini bir daha anıyoruz. Biz demokratik siyasal mücadeleyle onların özlemlerini gerçekleştirmeye çalışıyoruz. Barış mücadelemiz onların özlemlerini gerçekleştirme mücadelesidir. Demokratik siyasal çözüm onların özlemlerini gerçekleştirme mücadelesidir. Bunu kesinlikle böyle anlamak gerekir. Bu temelde şunun sözünü verebiliriz; onların özlemlerini mutlaka gerçekleştireceğiz."

Sebahattin Şirin diye tanınan ve asıl adı Muzaffer Şirin olan ultrAslan lideri, paylaşımının ardından 9 Ağustos’ta İstanbul başsavcılığınca yürütülen soruşturmada gözaltına alındı. Başsavcılık, Şirin hakkındaki suçlamaları şöyle duyurdu:

6222 sayılı kanunun 14 ve 15’inci maddelerinde düzenlenen spor alanlarında yasaklı eylemler ve spor müsabakalarıyla bağlantılı suçlar

Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak veya bulundurmak

Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yaymak

Suç işlemek amacıyla örgüt kurmak

Evinde 65 milyon lira bulunmuştu

Polis, dün Şirin’in evinin 8,5 saat arandığını, evde toplam değeri yaklaşık 65 milyon lira para, döviz ve ziynet eşyası bulunduğunu aktarmıştı:

841 bin 895 avro

51 bin 953 dolar

18 bin 865 sterlin

795 bin 825 lira 

13 milyon 351 bin 890 lira değerinde altın ve mücevherat

Yaklaşık 500 bin lira değerinde bir Hint seti,

Yaklaşık 350 bin lira değerinde pırlanta kolye

Sağlık kontrolünden geçirilen Şirin bugün İstanbul Adalet Sarayı’na getirildi. Savcılık Şirin’i adli kontrol hükümleri uygulanması talebiyle hakimliğe sevk etti.

Hakim Şirin’i ‘ev hapsi’ ve ‘yurt dışına çıkış yasağı’ şeklinde adli kontrolle serbest bıraktı.

Liebenau Stadı’ndaki rövanşın ilk yarısında Fenerbahçe iyi pozisyonlar bulsa da kaleci Khudyakov gole izin vermedi. İlk yarı 0-0 tamamlandı. 

Talisca’dan dört maçta dört gol

Fenerbahçe, 65’nci dakikada Talisca’nın yerde kaldığı pozisyonda penaltı kazandı.

66’ncı dakikada topun başına geçen Talisca, sarı lacivertlileri 1-0 öne geçirdi. Brezilyalı futbolcu böylece Fenerbahçe’nin ikinci ve üçüncü eleme turunda oynadığı dört maçta dört gol attı. 

Maç 1-0 tamamlanırken sarı lacivertliler 3-0’lık toplam skorla play-off’a yükselen taraf oldu. 

Fenerbahçe play-off’ta Sparta Prag-Olympique Lyon eşleşmesinin kazananıyla karşılacak.

Açıklamada "Sımsıkı ve kol kola Genel Başkanımız Sayın Özgür Özel’in arkasındayız" ifadelerine yer verildi.

'NE BİR SANTİM EĞİLDİ NE BİR ADIM GERİ ATTI'

YENİ Parti Milletvekili Grubu tarafından yayımlanan ortak açıklama şöyle:

"Değerli yurttaşlarımız, ülkemiz, siyasal tarihinin en ağır dönemlerinden birini yaşıyor. Bu zorlu dönemde YENİ Parti milletin değişim iradesiyle, Türkiye'nin umudu olarak doğdu. Adını millet koydu. Şimdi ise YENİ Parti, milletin açtığı yolda, milletin iradesiyle büyümekte. Bu büyük mücadelede Genel Başkanımız Sayın Özgür Özel'in nasıl üstün bir liderlik sergilediğine ise herkes tanıklık etmekte.

Genel Başkanımız Sayın Özgür Özel yaşadığı acılar, uğradığı zulüm, üstünde kurulmak istenen tahakküme rağmen ne bir santim eğildi, ne bir adım geri gitti, ne bir sözü eksik söyledi. Parti yok dediler, kurulur dedi. Para yok dediler, bulunur dedi. Sorun çok dediler, aşılır dedi. Bu zulüm ve haksızlıklar bugün de devam ediyor.

Bu zorluklarla mücadele eden Genel Başkanımız Sayın Özgür Özel aynı zamanda eski siyasal alışkanlıkların ötesinde yeni nesil bir demokratik anlayışı ortaya koyarak mücadelesini sürdürüyor. Bu anlayış, lider sultasının değil, ortak aklın, tekçiliğin değil çoğulculuğun, dayatmanın değil istişarenin önemini TBMM'de yapılan oylamada kendisini gösterdi. 86 milyon yurttaşımızın sesini duyduk. Toplumun her kesiminin sesi olduk.

'ÖZGÜR ÖZEL'İN ARKASINDAYIZ'

Genel Başkanımız Sayın Özgür Özel, bu zor dönemde demokratik siyasetin alanını genişletmek, milletin sesini siyasetin merkezine taşımak ve toplumun farklı kesimlerini ortak bir gelecek hedefinde buluşturmak konusunda kararlı bir liderlik ortaya koymaktadır.

YENİ Parti Milletvekili Grubu olarak eksiksiz birlikteliğimizi ortaya koyuyor bu metinle bir kez daha ifade ediyoruz ki, sımsıkı ve kol kola Genel Başkanımız Sayın Özgür Özel'in arkasındayız. Milletimize karşı sorumlulukla Genel Başkanımız Sayın Özgür Özel'in liderliğinde yürümekten, onunla aynı mücadeleyi veriyor olmaktan büyük bir onur duyuyoruz."

Erdoğan, Kurtulmuş görüşmesi Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde basına kapalı gerçekleşti.

Görüşme, çerçeve Yasa'nın Meclis'te kabul edilmesinin ardından gerçekleşti.

Yarın da İçişleri Bakanlığı'nda zirve toplantısı yapılacak.

İçişleri Bakanı Çiftçi, 81 ilin valisi, emniyet müdürü ve jandarma komutanını, video konferans sistemiyle toplantıya çağırdı.

Toplantıya, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da katılacak.

Böylece sürecin yeni aşaması başlatılmış olacak. 

Yurt dışındaki ABD’li tutukluların serbest bırakılması için çalışan ‘Global Reach’, 32 yaşındaki Gilman’ın ‘oldukça hasta’ ve ‘ölüm riski’ olduğunu duyurmuştu.

Trump Putin’den rica etmiş

ABD Başkanı Donald Trump, serbest bırakma kararının Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le görüşmesinin ardından alındığını söyledi.

Truth Social hesabından paylaşımında Rusya’nın, Gilman’ı ‘tamamen insani gerekçelerle’ serbest bırakmayı kabul ettiğini yazdı. 

Bu adım için Rusya’nın ne herhangi bir karşılık beklediğini ne de bir talepte bulunduğunu belirten 80 yaşındaki ABD başkanı, durumu büyük bir memnuniyetle karşıladıklarını dile getirdi.

Gilman’ın yerel saatle bu gece ABD’de olacağını belirten Trump ayrıca “Az önce kendisiyle konuştum ve tek bir isteği vardı. HARİKA bir çizburger. Uçağa indiğinde bununla ben ilgileneceğim!”yazdı.

Doğu Bölgesi Askeri Basın Merkezi Sorumlusu Helezwar Mîtanî, Qamişlo Tugayı savaşçılarına yönelik saldırıya ilişkin bilgi paylaştı. Mîtanî, Qamişlo’nun Tewil Herb köyündeki tugay savaşçılarının mevzisine saldırı gerçekleştirildiğini ve savaşçıların da karşılık verdiğini açıkladı. Saldırıda 2 tugay savaşçısının yaşamını yitirdiğini ve 2 savaşçının da yaralandığını açıklayan Mîtanî, saldırganların aranmasına devam edildiğini ifade etti.

Saldırının hangi gemiye düzenlendiği, geminin hangi ülkenin bayrağını taşıdığı ve kime ait olduğu konusunda ise henüz net bilgi bulunmuyor.

Yemen merkezli El-Cumhuriye TV, saldırıda yaşamını yitiren üç mürettebattan ikisinin Pakistan, birinin ise Endonezya yurttaşı olduğunu aktardı.

Suudi Arabistan merkezli Al Arabiya ve Al Hadath kanalları, saldırının Ensarullah’a (Husiler) bağlı Yemen Silahlı Kuvvetleri tarafından gerçekleştirildiğini bildirdi.

Deniz güvenliği kaynakları ise Reuters’a yaptıkları açıklamada, Kızıldeniz’de bir yük gemisinin hedef alındığının düşünüldüğünü ancak mürettebatın durumuna ilişkin kesin bilgi bulunmadığını söyledi.

Husiler Suudi Arabistan’a deniz ablukası ilan etmişti

İran tarafından desteklenen Husiler, 20 Temmuz’da Suudi Arabistan’a karşı “deniz ablukası uygulamaya başladıklarını” açıklamıştı.

Husilerin Askeri Sözcüsü Yahya Seri, yaptığı açıklamada Suudi Arabistan’ı yaklaşık 12 yıldır Yemen halkına yönelik kapsamlı abluka uygulamakla, ülkenin kaynaklarını kullanmakla ve limanlar ile havalimanlarını kara, deniz ve havadan kuşatarak halkın yaşadığı sorunları ağırlaştırmakla suçlamıştı.

İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) ise salı günü Umman Körfezi’nde bir tanker ile askeri güçlerin karıştığı başka bir olay hakkında ihbar aldığını açıkladı.

UKMTO, tankerin kimliği, olaya karışan askeri güçler ve olayın niteliğine ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

Yemen’de askeri gerilim tırmanıyor

Yemen’de son haftalarda askeri hareketlilik artarken, Suudi Arabistan’ın geçen ay Yemen’e yönelik saldırılarını yeniden başlatmasının ardından Yemen Silahlı Kuvvetleri Suudi gemilerine yönelik deniz ablukası ilan etti.

Yemen Silahlı Kuvvetleri, bunun ardından Suudi Arabistan’a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları gerçekleştirdi. Bu saldırılar arasında Suudi Arabistan’daki bir Aramco tesisinde büyük hasara yol açtığı bildirilen saldırılar da bulunuyor.

Yemen Silahlı Kuvvetleri pazartesi günü ülkenin güneyindeki Şebve vilayetinde Suudi Arabistan tarafından desteklenen iki askeri öldürdü.

Suudi Arabistan destekli güçler de Husiler olarak nitelendirdikleri güçlere yönelik operasyonlar başlattı.

Husiler, 9 Ağustos Pazar günü Suudi Arabistan’ın güneybatısındaki Cizan kentinde bulunan Saudi Aramco’ya ait petrol rafinerisini insansız hava aracıyla hedef aldıklarını açıkladı.

Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı’nda gerilim

Babülmendep Boğazı’ndaki saldırı, İran’a yönelik savaşın da etkisiyle Kızıldeniz ve çevresinde son haftalarda artan askeri hareketliliğin son halkası oldu.

Husiler daha önce Babülmendep Boğazı’nı Suudi gemilerine kapatmıştı. Bu uygulama, Suudi Arabistan’ın Asya’ya petrol taşımacılığında Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı güzergahını kullanmak yerine Akdeniz’i aşarak Cebelitarık Boğazı üzerinden Afrika kıtasını dolaşmak zorunda kalması anlamına geliyor.

Husiler ayrıca 7 Ekim 2023’ten bu yana Gazze’ye yönelik saldırılara misilleme amacıyla İsrail’e giden gemilere yönelik engelleme faaliyetleri yürütüyor.

Husilerin Kızıldeniz’deki faaliyetleri devam ederken, İran’ın Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukası da Tahran ile Washington arasındaki gerilimin başlıca başlıklarından biri haline geldi.

İran, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda yeni talepler ortaya koyarken, ABD Savunma Bakanlığı da Amerikan savunma sanayisine silah üretimini hızlandırması yönünde baskı yapıyor.

Böylece küresel enerji taşımacılığı açısından kritik öneme sahip iki deniz geçidi olan Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz-Babülmendep hattı, aynı dönemde artan askeri gerilimin etkisi altında bulunuyor.

Yemen’de çatışmalar yeniden yoğunlaştı

Sana yönetimi, Suudi Arabistan’ın Yemen’de on yılı aşkın süredir sürdürdüğü savaş ve kuşatmaya karşılık olarak geçen ay Kızıldeniz’de Suudi gemilerine yönelik deniz ablukası ilan etti.

Son günlerde çok sayıda Suudi tankerinin hedef alındığı veya saldırıya uğradığı bildirildi.

Gerilim, Suudi Arabistan’ın geçen ay Sana Uluslararası Havalimanı’na düzenlediği saldırıların ardından daha da yükseldi.

Riyad’ın 2015’te Yemen’e yönelik savaşı başlatmasından bu yana Sana Uluslararası Havalimanı da Suudi Arabistan’ın uyguladığı ablukanın etkisi altında bulunuyor.

Çelik, yasanın PKK'nin silah bırakmasının önünü açan yasal zemini oluşturduğunu belirterek, sürecin “Türkiye modeli” olarak yürütüldüğünü söyledi.

Çelik, “Dün tarihî bir gündü. Terörsüz Türkiye gündemi bakımından Yüce Meclis, PKK/KCK’nın silah bırakmasının önünü açan bunun zeminini oluşturan bu yasal zemini oluşturmuş oldu” dedi.

467 “evet” oyunun siyasi tarih açısından önemli olduğunu belirten Çelik, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli tarafından net bir irade ortaya konulduğunu, AKP ve Cumhur İttifakı açısından da net bir politika ve hedef bulunduğunu söyledi.

Çelik, bu hedefin “Terörsüz Türkiye ve Terörsüz Bölge” olduğunu ifade etti.

'MECLİS’TE YIKICI ELEŞTİRİLER YAPANLAR OLDU'

Süreç boyunca yapılan eleştirileri dikkatle dinlediklerini belirten Çelik, yapıcı eleştirileri de katkılar kadar önemsediklerini söyledi.

Çelik, “Toplum yapıcı eleştiriler ortaya koyarken, dün Meclis’te yıkıcı eleştiriler yapanlar oldu. Sizin öneriniz nedir denildiğinde aslında herhangi bir şeyin olmadığını, siyasi bir yaklaşım olmadığını, siyasi bir yetersizlik olduğunu görmüş olduk” ifadelerini kullandı.

Yasada bulunmayan bazı hususların varmış gibi eleştirildiğini savunan Çelik, “Net bir şekilde yasa ortadadır. Bunun içerdiği maddeler net bir şekilde ortaya konulmuştur, Meclis’te tartışılmıştır ve günün sonunda Yüce Meclis’te tarihî bir sonucu ortaya çıkarmıştır” dedi.

'TÜRKİYE’NİN ÜÇÜNCÜ BİR GÖZE İHTİYACI YOK'

Çelik, sürecin en önemli taraflarından birinin Türkiye’nin başka ülkelerde uygulanan çatışma çözümü modellerini kopyalamaması olduğunu söyledi.

Çeşitli ülkelerdeki çatışma çözümü literatürünün Türkiye’nin toplumsal yapısıyla örtüşmediğini savunan Çelik, bazı modellerde “üçüncü göz” olarak tanımlanan mekanizmalara ihtiyaç duyulduğunu belirtti.

Çelik, “Türkiye’nin üçüncü bir göze ihtiyacı yok. Üçüncü göz 86 milyondur” dedi.

'BU BİR YÖNTEM OLARAK TÜRKİYE MODELİDİR'

Örgütün tasfiyesi ve silah bırakması için yasal çerçevenin oluşturulduğunu belirten Çelik, sürecin üçüncü bir göz olmadan ve şeffaf biçimde yürütülmesinin önemli olduğunu söyledi.

Çelik, “Türkiye’nin üçüncü göz olmadan şeffaf bir süreç yürütmesi kıymetlidir. Bu bir yöntem olarak Türkiye modelidir” ifadelerini kullandı.

Sürecin tamamlanması halinde bunun bölge ülkeleri açısından da örnek oluşturabileceğini savunan Çelik, “Bundan sonrasında terör örgütü tasfiye olur ve silahlarını bırakırsa, süreç tamamlanırsa bu bölge ülkeler için de bir yöntem olarak bir adres olacaktır” diye konuştu.

Çelik, Türkiye’de uzun bir geçmişe sahip bir meselenin yasal zemin oluşturularak çözülmesi konusunda net bir irade ortaya çıktığını söyledi.

'DÜNYAYA VERDİĞİ MESAJ ÇOK KUVVETLİ'

Çerçeve yasanın kabul edilmesinin Türkiye’nin dış politikadaki konumuna ilişkin de mesaj verdiğini belirten Çelik, “Dünyadaki bütün dikişlerin çözüldüğü, iç cephelerin darmadağın hale geldiği bir dönemde, uluslararası ilişkiler kurala dayalı düzenden boşalıyor” dedi.

Türkiye’nin 86 milyonun ortak iradesiyle kendi sorunlarını kendisinin çözebileceğini ortaya koyduğunu savunan Çelik, “Bir Türkiye modeli ortaya çıkarıyor. Bu tablo içerisinde baktığımızda bunun dünyaya verdiği mesajın da çok kuvvetli olduğunu görmek lazım” ifadelerini kullandı. 

Hesekê İç Güvenlik Güçleri Komutan Yardımcısı Mehmûd Xelîl tarafından yapılan açıklamada, “Olaylara karışan birçok kişi tutuklandı. Uygun yasalara göre hesap vermeleri için diğer ilgili kişilere yönelik arama ve soruşturma operasyonları devam etmektedir” denildi. 

Serêkaniyê Göçmenler Komitesi yöneticisi Avukat Ciwan Îso, dönüşlere dair değerlendirmelerde bulundu. 

Îso, Türkiye’nin 2019’daki saldırılarından dolayı Serêkaniyê ve çevresindeki kırsal alanlardaki yurttaşların yüzde 85’inin yerlerinden edildiğini hatırlattı. 

‘150 BİN YURTTAŞ YERLERİNDEN EDİLMİŞTİ’

İso, “Saldırılardan dolayı 150 bin yurttaş göçmen oldu. Buna karşılık Serêkaniyê’deki demografi de değiştirildi. Birçok hak ihlali yaşandı. Zorla yerlerinden göç etmek zorunda kalan Serêkaniyêli yurttaşlar 7 yıldır farklı yerlerdeki kamplarda yaşamlarını sürdürmek zorunda kaldı” dedi. 

Zorla yerlerinden edilen Serêkaniyêli yurttaşların gittikleri kamplarda büyük zorluklarla karşı karşıya kaldığını ifade eden Îso, “Yaşanan tüm zorluklara karşı kamplarda da büyük bir direniş verdiler. Geri dönüş kararının verilmesinin ardından da halk bu kararı mutlulukla karşıladı” diye konuştu. 

‘DÖNÜŞLER UMUT OLDU’

Göçmen Komitesi olarak temaslarını sürdürdüklerini kaydeden Îso, “Mülteciliğin bitmesi için çalışmalarımız devam ediyor. Halkımızın güvenli bir şekilde kendi yurtlarına dönmesini ve yönetimlerini ele almasını hedefliyoruz. Dün ilk kafile gitti ve ilerleyen süreçte bunun devamının geleceğini umuyoruz. Diğer kervanların ne zaman yola çıkacağına ilişkin net bir durum yok. Fakat ilk kervanın yola çıkması halkımıza büyük bir umut oldu. Herkesin geri dönmesi için bir umut oldu” ifadelerini kullandı. 

GÜVENLİK MESELESİ

QSD ile Suriye Geçici Dönem Hükümeti arasında imzalanan 29 Ocak Antlaşması kapsamında yurttaşların yurtlarına geri dönüşünün karara bağlandığının altını çizen Îso, “Bu konuda geç bile kalındı. Dün atılan adımlar ilk adımlardır. Göçmenlerin güvenliği Şam hükümeti ve ilgili bölgedeki güvenlik güçlerinin sorumluluğundadır. Halkın güvenliği esas alınacaktır. 2019’dan sonra demografinin değiştirilmesi için getirilen kişilerinde belli bir zaman içinde tahliye edilmesi ve yerleştikleri alanın gerçek sahiplerine teslim edilmesi geriyor” dedi. 

Yeni durumu ve beraberinde getirdiği tartışmaları değerlendiren KONGRA-GEL Eşbaşkanı Remzi Kartal, çerçeve yasa teklifini sorunu tek başına çözecek nihai bir düzenleme olarak değil, uzun yıllara yayılan çatışmaların ardından mücadelenin siyasal ve demokratik zemine taşınmasının hukuki başlangıcı olarak gördüklerini belirtti.

Yasanın kapsamı ve dili açısından önemli eksiklikler barındırdığına dikkat çeken Remzi Kartal, dağdan ve Avrupa’dan dönüşler, hukuki statü, askerlik, siyasi faaliyetlere getirilen sınırlamalar ve uygulama mekanizmalarının önümüzdeki aşamalarda mutlaka ele alınması gerektiğini söyledi.

Sürecin ilerleyen aşamalarında yeni yasal düzenlemelerin yanı sıra diyalog ve müzakere başlıklarının da gündeme geleceğini vurgulayan Remzi Kartal, Abdullah Öcalan’ın pratik koordinasyon rolüne de dikkat çekti.

Abdullah Öcalan’ın yasada açık bir statüyle yer almamasının süreçte rol üstlenmeyeceği anlamına gelmediğini belirten Remzi Kartal, özellikle dağdan ve Avrupa’dan Türkiye’ye dönüşlerin Abdullah Öcalan’ın koordinasyonu ve çağrıları olmadan gerçekleşemeyeceğini ifade etti. Sürecin ilerlemesi halinde Abdullah Öcalan’ın özgür yaşam ve çalışma koşullarının da sonraki aşamalarda yasal gündemin bir parçası olacağını ekledi.

‘Demokratik siyasal mücadelenin önünü açacak bir kapı’

Remzi Kartal, “Kürt sorununun çözümü bu yasayla söz konusu olmayacak. Bu yasa, sadece demokratik siyasal mücadelenin önünün açılması için bir adımdır. Bu temelde olaya bakarsak, şu anda çıkan yasa, beklentilerimiz ve kapsamlı bir demokratikleşme mücadelesi açısından buna tam olarak cevap verecek nitelikte değil. Ama demokratik siyasal mücadelenin önünü açacak bir kapı, bir giriş ve bir adım olarak ele alındığında önemlidir” dedi.

“Yasanın üslubu, dili ve birçok boyutu; eksikleri ve yetersizlikleri nedeniyle eleştirilebilir. Daha kapsayıcı olmalıydı” diyen Remzi Kartal, hem dağdan hem Avrupa’dan gelişlerle ilgili sınırlamalar getirilmiş olmasının ciddi eksiklik olduğunu belirtti. Remzi Kartal, ‘terör’ kelimeleri gibi dil unsurlarının da düşüncelerin özgürce ifade edilmesinin gereken siyasal-demokratik mücadele zemini açısından bir eksiklik olduğunu söyledi.

‘Toplumsal yaşama katılımı kapsayan bir çerçeveye de ihtiyaç var’

Yasanın geçiş süreci açısından çıkarıldığının ifade edildiğini belirten Remzi Kartal, bunun yalnızca teknik bir geçiş düzenlemesi olarak ele alınamayacağını, dağdan, Avrupa’dan ve özellikle kırsal alandan geri dönecek kişilerin toplumsal yaşama katılımını da kapsayan bir çerçeveye ihtiyaç olduğunu vurguladı.

Remzi Kartal, “Yasanın bir geçiş süreci için çıkarıldığı ifade ediliyor ama sadece geçiş süreci yetmiyor. Bunun toplumsal anlamda, dağdan, Avrupa’dan ve özellikle kırsal alandan geri gelenlerin toplumsal alana katılmasına ve sorunlarının çözümüne yönelik de bir çerçevesi olmalıydı, fakat yok.

Tabii ki bu yasa ile tartışılması gereken birçok konu var ve bunlar pratik olarak yürütülürken gündeme gelecek. Belki pratik yürütülmesinde Önder Apo’nun doğrudan rolü olacak. Ama bu arkadaşlar nasıl gelecek, nerelerde toplanacaklar? Bunların hem hukuki hem toplumsal boyutuyla ilgili neler yapılması gerekiyor? Bunlar herhalde pratik süreç içerisinde cevaplanması ve tartışılması gereken konulardır” dedi.

‘Askerlik sorunu da çözülmeli’

Dağdan ve Avrupa’dan geri dönüşler açısından şimdiye kadar yeterince gündeme gelmeyen bir başka konunun da askerlik olduğuna dikkat çeken Remzi Kartal, bu sorunun da süreç içerisinde çözüme kavuşturulması gerektiğini söyledi. Remzi Kartal, şöyle devam etti:

“Diğer bir konu da gelenlerin teknik olarak askerlik yapmaması konusudur. Bu, gözden kaçırılmaması gereken önemli bir husustur. Gelen gerillaların içerisinde askerlik yapan çok az insan var; dolayısıyla askerlik sorunu şu ana kadar hiç gündeme gelmedi. Bunun da aynı şekilde Önder Apo’nun içinde olduğu koordinasyon ve devletle tartışmaların içerisinde uygun bir çözüme kavuşması gerekiyor.

Çünkü uzun süredir dağda yer alan veya Avrupa’da bulunan, askerlik yapmamış bir PKK kadrosunun geri dönme koşulunda askere gitmesi zorlayıcı ve geri dönüşü engelleyen bir konudur.  Bu gibi konuların bu süreçte tartışılması ve netleştirilmesi, önümüzdeki ikinci ve üçüncü adımlarda bunlara yönelik çözümlerin üretilmesi gerekir.” 

‘Yeni yasa ve diyalog-müzakere sürecinde gündemde olacak’

Remzi Kartal, şunları ifade etti:

“Gidenlere yönelik bir siyaset yasağı süreci vardı. Beş yıl ve daha fazlası için devletin on yıllık süreci vardı. Fakat yasalaşma sürecinde buna yapılan itirazlar ve görüşmelerde orada bir esneme payı getirilmiş. Yani beş yıl iki, on yıl için üç yıl uygulanacak diye itirazlarla bu noktaya çekilmiş.  Bu bir başlangıçtır. Bu yasayla her şey dört dörtlük çözülmüyor. Bu yasadaki eksiklikler ve dışarıda bırakılan birçok konu, yeni yasa ve diyalog-müzakere sürecinde gündemde olacak. Bu temelde yeni yasalar çıkacak.”

‘Güven sorunu mücadeleyle aşılacak’

Remzi Kartal, yoğun çatışmalı bir dönemden geçildiği için hem Hareket hem de halk açısından ciddi bir güven sorunu bulunduğunu belirterek, güvenin bundan sonraki süreçte de Abdullah Öcalan’ın yürüteceği mücadele, kendilerine ve halka duyulan güven üzerinden aşılacağını söyledi. Remzi Kartal, şöyle devam etti:

“İnsanlar silah bıraktı, Türkiye’ye döndü; haklarının nasıl düzenleneceğini beklerken devlet ile Hareket arasındaki güven nasıl korunacak? Bu da önemli bir sorudur. Yoğun bir çatışmalı süreçten gelindiği için hem Hareket hem de halk olarak ciddi bir güven sorunu olduğu doğrudur. Fakat biz bu hareketi Önder Apo’nun önderlik ettiği mücadelelerle, önderliğe duyduğumuz güvenle, kendimize ve halkımıza duyduğumuz güvenle yürüttük. Bundan sonra da öyle olacak. Karşı tarafın da bugüne kadar savaş yürüttükleri bu Hareket’e, onun stratejisine ve çalışmalarına yönelik bir güven sorunu var.

Fakat bu güven sorununu, baş müzakerecimiz olan Önder Apo’nun yürüttüğü sürece olan inançla, kendimize ve önderliğimize duyduğumuz güvenle aşacağız. Hem kendi cephemizdeki hem de karşı cephedeki güvensizliği aşmak için buna uygun bir dil, söylem, tarz, üslup, taktik ve stratejiyle yaklaşarak bu güvensizliğin giderek aşılacağına inanıyorum.” 

‘Ana dil, eğitim, hukuki ve yasal haklar için demokratik alanlarda mücadele edilecektir’

Silahlı mücadelenin sonlandırılmasının ardından Kürt meselesinin siyasal, anayasal ve kültürel boyutlarının nasıl ilerleyeceğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Remzi Kartal, “Kürtlerin ana dili, eğitimi, hukuki ve yasal hakları için demokratik alanlarda mücadele edilecektir. Geçmişte devlet inkar ve imhayı dayattığı için silahlı mücadele zorunlu oldu ve Kürtler kendilerini bununla korumaya çalıştı. Devletin inkar ve imha politikaları boşa çıkarıldı. Eğer devlet bu politikalardan sonuç alsaydı zaten böyle bir diyalog ve süreç gelişmezdi. Artık bu demokratik siyasal zeminde hem Kürtler hem bütün Türkiye için demokrasiyi ve özgürlüğü geliştirmeyi, Kürtlerin varlığını yasal konuma getirmeyi, ana dil eğitimini, kendilerini yönetmeyi, sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel haklarını elde etmeyi esas alacağız ve mücadeleyi bu temelde sürdüreceğiz” dedi.

‘Sürecin gelişmesi için Önder Apo öncülük etmeli’’

Önder Apo’nun süreçteki konumuna dikkat çeken Remzi Kartal, ilk yasal adımda Abdullah Öcalan’ın statüsünün açık biçimde düzenlenmediğini, ancak pratik sürecin koordinasyonunda rol almasının öngörüldüğünü söyledi. Remzi Kartal, devamında şunları belirtti:

“Atılan bu ilk yasal adımda Hareket’in sürekli dile getirdiği bir şart vardı: Önder Apo’nun özgürlüğü ve özgür yaşam ile çalışma koşullarının sağlanması. Önder Apo da ifade etti; bu sürecin gelişmesi için çalışma koşullarının oluşturulması, kendisinin bu sürece öncülük etmesi ve koordine etmesi gerekiyor. Görünen o ki devlet ile Önder Apo arasında yürütülen tartışmalarda ve müzakerelerde devlet, ilk adımda kendi kamuoyu açısından buna tam hazır değil. Ama ikinci adımda ve daha sonraki aşamalarda Önder Apo’nun özgür yaşam ve çalışma koşullarının sağlanması zorunludur. Başka türlü bu süreç gelişmez.

Önder Apo olmadan, onun muhatap olmadığı ve çağrı yapmadığı bir süreç, ne gerilla ne de Avrupa alanı için gelişmez; geri dönüşler olmaz. Tabii ki bunu devlet de biliyor. Şu anda bir statü olarak Önder Apo’nun konumu yasada açıkça geçmiyor. Fakat pratik süreci koordine etme noktasında etkili olacağı nettir. Sürecin devam etmesi halinde ikinci adımda koşulları yasal olarak da gündeme gelecektir.”

‘Halkımız inşa konusunda kendisini sorumlu görmelidir’

Remzi Kartal, son olarak şunları kaydetti:

“En önemli konu, halkımızın ve demokrasi güçlerinin bu sürecin karakterini iyi anlamasıdır. Bu süreç, ‘Kürt sorunu hemen çözülecek, bu yasal adımlar atıldı, bitti’ şeklinde bir düzeyde değildir; demokratik siyasal mücadelenin koşulları oluşturuluyor ve bu, Kürt halkı açısından çok stratejik bir kazanımdır.

Halkımız bu yeni süreçte yasal, demokratik ve toplumsal inşa konusunda kendisini sorumlu görmelidir. Yalnız Kürtler değil; Türk halkı ve Türkiye’deki herkes bulunduğu her alanda Kürt-Türk demokrasi mücadelesini yükseltmeli ve toplumsal inşayı geliştirmelidir. Bu temelde gelişen siyasal mücadeleyle anayasal sistemi değiştirerek yeni ve demokratik bir sistem inşa etmeliyiz. Bu demokratik sistem içerisinde Kürt halkının ana dil eğitimi, yerel yönetimlerdeki imkanları ve siyasal hayatın her alanındaki kazanımları geliştirilmelidir.”

“Sayın Abdullah Öcalan’ın statüsü konusu, doğrusunu söylemek gerekirse, belki de bu yasanın en önemli eksik tarafı. Sonuçta devletin de kamu otoritesinin de siyasi iktidarın da baş müzakereci olarak kabul ettiği Sayın Abdullah Öcalan’ın koşullarına dair bu yasada bir düzenleme yapmamış olması bir eksiklik.

Ayrıca dünya örneklerinin tamamında, belki de ilk düzenleme müzakerecilerin koşullarının düzeltilmesine yönelik olmuştur. Bize çok benzeyen Güney Afrika’da görüşmeler başlar başlamaz Sayın Nelson Mandela ilk önce hapisten çıkarılmış, daha sonra özgürlüğüne giden yol açılmıştı. Dünyanın bu çatışma çözümlerinin yürütüldüğü başka bölgelerinde de, müzakereci olan tarafın hukuksal durumuna dair düzenleme yapılmıştır. Özellikle müzakereyi yürüten kişilere yönelik olarak…

Maalesef Türkiye’deki düzenleme böyle bir eksiklik içeriyor. Umarız ileriki tarihlerde bu konuda da bir düzenleme yapılır.”

‘Sayın Abdullah Öcalan Kürt halkının özgürlüğünü kendi özgürlüğünün önüne koydu’

Mehmet Rüştü Tiryaki, değerlendirmenin devamında şunları aktardı:

“Sayın Abdullah Öcalan kendi statüsünden çok Türkiye’deki demokratikleşmeyi, Kürt halkının özgürlüğünü ve geleceğini; kendi statüsünden çok daha fazla, siyaset yasağı kapsamına alınmış, zindanlara atılmış, yurt dışına gitmek zorunda kalmış ve silahlı mücadelenin içerisinde olan PKK’li gerillaların durumunu öne koymuştur.

Belki bunu bir fedakârlık olarak okumak çok daha doğru ama umuyoruz ki süreç olumlu ilerler. Umuyoruz ki halklar bu sürecin ne kadar kıymetli bir süreç olduğunu kısa bir süre içerisinde anlar. Ve belki de bu süreci buraya taşımanın en önemli aktörü, buna liderlik eden Sayın Abdullah Öcalan’ın hukuksal durumuna da daha sonraki düzenlemelerde yer verilir.

DEM Parti’nin de Kürt siyasetinin bir bütün olarak bütün kurumlarının da Sayın Öcalan’ın statüsüne, doğal olarak baş müzakereci olduğu ve bütün bu sürece liderlik ettiği için sözel önem verdiğini belirtmek gerekiyor.”

‘Yasa, süreçte görev alanlara yönelik soruşturmayı engelliyor’

Önceki çözüm sürecinde yaşananları hatırlatan Mehmet Rüştü Tiryaki, yasa teklifinin süreç içerisinde görev alan kişiler hakkında soruşturma ve kovuşturma açılmasını engelleyen bir düzenleme içerdiğine işaret ederek şöyle devam etti:

“Yasanın 9 veya 10. maddesi olmalı; bu süreç içerisinde görev almış hiç kimseyle ilgili bir kovuşturma açılamayacağına, soruşturma açılamayacağına dair bir düzenleme içeriyor. İmralı heyetimiz için de bütün bu süreçte çalışma yürüten arkadaşlarımız için de ve kamu görevlileri içerisinde, parlamentonun içinde ya da dışında siyasi aktörler de, bu kişilerle ilgili herhangi bir soruşturma ve kovuşturmayı yasa teklifinin kendisi engelliyor.

Önceki çözüm sürecinde bu çözüm sürecini yürüten arkadaşlarımız, başta İdris Baluken olmak üzere, arkadaşlarımız hakkında ceza soruşturmaları başlatılmıştı. Bu arkadaşlarımız, doğrudan o sürecin içerisinde yer almalarından dolayı değil ama başkaca gerekçelerle başlatıldı. Ama sonuçta o sürecin en önemli aktörleri hakkında ceza soruşturma ve kovuşturmalarının açıldığını biliyoruz. Arkadaşlarımız uzunca bir süre cezaevinde kaldılar ve daha sonra ülke dışına çıkmak zorunda kaldılar.

Bunun benzeri bir şey yaşanabilir mi? Umarım bu süreç bir daha geriye gitmez. Çok büyük bir toplumsal destek alınmış durumda ve beklenti çok yüksek. Güvensizliklerle beraber bir kez daha söylüyorum: Toplumsal destek çok yüksek.”

‘İktidar ve muhalefet destek veriyor’

Mehmet Rüştü Tiryaki, sürecin geçmiş süreçlerle olan farklarına dair şu değerlendirmede bulundu:

“Umarım hiçbir siyasi parti bu saatten sonra bunun gerisine düşmez ama bu yasa faaliyetlerinden sonra biz çok daha umutlu olduğumuzu söylemeliyiz. Önceki çözüm sürecinde Cumhuriyet Halk Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi ve bazı diğer küçük partiler karşı çıkmışlardı. Bu kez hem iktidar diğer ortaklarıyla, hem de muhalefet partileri önemli oranda bu sürece destek veriyor.

Önceki dönemde böyle bir yasama faaliyeti olmamıştı. Çatışma sürecinin sona erdirilmesini güvenceye kavuşturacak bir yasa, düzenleme yapılmamıştı.”

‘Yasanın uygulanmasının başka bir koşula bağlanmasını eleştiriyoruz’

Yasanın uygulanmasının başka bir koşula bağlandığını, bunun önemli bir eleştiri konusu olduğunu belirten Mehmet Rüştü Tiryaki, şunları kaydetti:

“Fakat [yasanın] uygulanması, yasanın içerisinde başka bir koşula bağlanmış. Bizim önemli eleştirilerimizden birisi de buydu. Yani yasa parlamentoda kabul edilip Resmi Gazete’de yayınlandığında yaşama geçirilsin istiyorduk. Fakat yasanın içerisinde, Milli Güvenlik Kurulu’nun (MGK) PKK’nin bir bütün olarak silahlı mücadeleyi bitirdiğinin tespit edilmesi ve bu kararın Resmi Gazete’de yayınlanmasından sonra yürürlüğe gireceğini düzenliyor.

Dolayısıyla bu yasanın yürürlüğe girmesi, cezaevindeki insanların serbest kalması, yurt dışındaki insanların dönmesi, PKK’li gerillaların bu yasa kapsamında ülkeye dönüşleri, Milli Güvenlik Kurulu’nun bir karar alması ve bu kararın Resmi Gazete’de yayınlanmasından sonra olacak. Biz bunun çok uzun sürmeyeceğini düşünüyor ve [uzun] sürmemesi gerektiğinin de özellikle altını çiziyoruz.”

‘MGK kararının uzaması bir dizi toplumsal soruna yol açabilir’

Sürecin uzamasının toplumsal sorunlara yol açabileceğine dikkat çeken Mehmet Rüştü Tiryaki, şöyle uyardı:

“Eğer bu uzun sürerse, başka siyasi hesaplar nedeniyle yaşama geçirilmesi ertelenirse, bu bir dizi toplumsal soruna yol açabilir ama böyle bir beklentimiz yok. Çünkü biliyorsunuz, PKK silahlı mücadeleyi sona erdirdiğini kongre kararıyla ortaya koydu ve silahları yaktı. PKK gerillalarının tamamı ülke sınırları dışına çıktı. Daha sonra bir provokasyona mahal verilmemesi için sınır hatlarından çekildi ve PKK kamplarının önemli bir bölümü boşaltıldı. Ve peyderpey silahlar imha edildi.

Bu konuda da önemli oranda bir aşama kat edildiğini düşünüyoruz. Dolayısıyla Milli Güvenlik Kurulu kararının yayınlanması çok geç olmayacaktır. O tarihten sonra cezaevinden çıkışlar, yurt dışından dönüşler ve PKK’li gerillaların demokratik siyasete katılımı gerçekleşmiş olacak.

Buradaki en büyük sorunlardan birisi, [yasa] kapsamının daraltılmış olması. Yani 2005 öncesinde müebbet ve ağır müebbet hapis cezasıyla cezalandırılmış olanlar ve ‘öldürme eylemi’ne katıldığı iddia edilen kişilerin kapsam dışında olduğu söyleniyor. Dolayısıyla bu, bütün siyasetçilerin, bütün PKK’lilerin ve cezaevinde olan PKK’li bütün tutsakların hepsinin bir anda serbest kalmayacağı anlamına geliyor.

Ama cezaevindeki PKK’li tutsakların çok büyük bir bölümü bu yasadan yararlanacak. Yurt dışında olan siyasetçiler, ceza tehdidi nedeniyle yurt dışına çıkmak zorunda olanların da önemli bir bölümü bundan yararlanacak.

Yasa yürürlüğe girdiğinde PKK gerillalarının da bu yasa kapsamında ülkeye dönmelerini ve demokratik siyasete katılmalarını bekliyoruz.”

‘Süreç dikensiz gül bahçesi gibi olmayacak’

Sürecin en önemli başlıklarından birinin demokratik siyaset alanının genişlemesi olacağını vurgulayan Mehmet Rüştü Tiryaki, şöyle devam etti:

“Hem siyaset anlamında ülkede kapsadığı alanın hem de siyasi katılımın bundan çok daha yüksek olmasını bekliyoruz. Ama bir dizi sorunla da karşı karşıya kalacağız. Yani bu, böyle çok dikensiz gül bahçesi gibi olmayacak.

Ama biz bütün bunlara hazırlıklı olmaya çalışıyoruz. Çünkü Kürt halkının talebi sadece cezaevinde olan insanların çıkması, yurt dışına çıkmak zorunda olan siyasetçilerin geri dönmesi ve PKK’li gerillaların demokratik siyasete katılması değil.

Kürtlerin ana dilde eğitim hakkından, varlığının, kimliğinin, statüsünün tanınmasına; demokratik siyaset kanallarının önündeki engellerin başında yer alan kayyum siyasetine son verilmesinden yerel yönetimlerin güçlendirilmesine kadar beklentileri var. Kürt sorununun çözümü açısından temel parametreler bunlar.”

‘Sürecin topluma anlatılması gerekiyor’

Mehmet Rüştü Tiryaki, yasanın kapsamı dışında kalan kesimler bulunduğunu, bu nedenle sürecin toplumun geniş kesimlerine anlatılması gerektiğini ifade ederek, “Yasa yürürlüğe girdiği andan itibaren ülkenin dört bir yanında, Kürdistan’da ve Türkiye’nin dört bir yanında halk toplantıları, merkezi toplantılar yapacağız. Bunlar salon toplantıları, parti binaları içerisinde veya köylerde, mahallelerde olacak. Bu toplantılarla süreci halkımıza bir kez daha anlatacağız, bir kez daha tartışacağız” dedi.

‘Tarihi bir kongre gerçekleştireceğiz’

Önlerinde önemli bir kongrenin bulunduğuna dikkat çeken Mehmet Rüştü Mehmet Rüştü Tiryaki, “Önümüzde önemli bir kongre var. Bütün bu sürecin sorumluluğunu alacak, bütün bu süreci yürütecek bir siyasi parti yapılanması için çok tarihi bir kongre gerçekleştireceğiz. Olağanüstü bir şey gerçekleşmezse biz 20 Eylül’de kongremizi yapacağız” diye sözlerini tamamladı.

Arıkan ise “Aramıza katılacak yeni yolarkadaşlarımızın sayısını çoğaltmaya çalışacağız”ifadelerini kullandı.

ANKA’nın haberine göre çerçeve yasa tasarısısnındünkü Genel Kurul görüşmeleri sırasında DEVAPartisi Genel Başkanı Ali Babacan, Saadet PartisiGenel Başkanı Mahmut Arıkan ve Yeniden RefahPartisi Genel Başkanı Fatih Erbakan, muhalefetkulisinde bir araya geldi.

Üç genel başkan birlikte akşam yemeği yediktensonra sohbetlerini çay ve kahve eşliğinde sürdürdü.

Babacan, buluşmaya ilişkin, “Türkiye’yi seven, bugüzel ülke için çalışan, bir an önce sorunlarını çözsün,hak ettiği standartlara ulaşsın diye çabalayan siyasipartileriz” dedi.

Arıkan: Şartlı 'evet' dedik

Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, süreceilişkin şunları söyledi:

“Müspet manada, bugün arkadaşlar söylüyor, aşağıyukarı 676 gün olmuş bu süreç başlayalı. En baştanberi terörün bitmesiyle, Türkiye’de akan kanındurmasıyla alakalı geçmişten beri olumlu taraftabulunduk, katkı sağlamaya gayret gösterdik. Hepşunu söyledik: ‘Terörsüz Türkiye’nin muğlak birkavram olduğunu, birçok belirsizlik içerdiğini, aslındaüst başlığın yaşanabilir bir Türkiye olması gerektiğini;bütün hukuksuzlukların, bütün mağduriyetlerinkomisyona gelmesi gerektiğini, topyekûn bir çözümve toplumsal mutabakat sağlanması için bununfaydalı olacağını’ defaatle ifade ettik. Ama ennihayetinde tek bir konu üzerinden bir süreç yürüdü.Biz de bu sürece şartlı ‘evet’ dedik. İktidarla alakalı,geçmiş icraatlarından dolayı kafamızda birçok soruişareti var. Ama bu soru işaretlerinin bir ayrılık, birkutuplaşma oluşturması yerine, müspet manadaçözüm noktasında şartlı ‘evet’ söyledik.”

ERBAKAN: Gerekirse birlikte birtakım somutadımlar atmamız gerekebilir

Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan dagörüşmeye ilişkin şu ifadeleri kullandı:

“Bugün sayın genel başkanlarla birlikte yemek yedik.Akşam yemeğini burada, Türkiye Büyük MilletMeclisi’nde birlikte yedik. Güzel bir sohbet ve fikiralışverişi imkanı oldu. Arkasından da birlikte kahve veçay sohbetini devam ettiriyoruz. Burada yapmışolduğumuz fikir alışverişlerinin ve istişarelerinhayırlara vesile olmasını, ülkemiz ve milletimiz içinhayırlar getirmesini diliyorum. Özellikle de sayın genelbaşkanlarımın ifade ettiği gündemle ilgili daha ziyadebu görüşmeler yapıldı.”

Bir basın mensubunun üç parti arasında seçim ittifakıolup olmayacağına ilişkin sorusuna Erbakan, şu yanıtıverdi:

“Tabii seçime yönelik olarak da Türkiye’nin busıkıntılardan kurtulması, yaşanabilir bir Türkiye halinegelmesi için bir iktidar değişimi olması gerektiğineinanıyoruz ve bu konuda mücadele ediyoruz. Ancakbu değişimin müspet yönde olması lazım. Müspetyönde olabilmesi için de bizler gibi partilerinarasındaki fikir alışverişi ve ilişkinin güçlü bir şekildedevam etmesi ve birlikte gerekirse birtakım somutadımlar atılması gerekebilir.”

Arıkan ise aynı soruya şu yanıtı verdi:

“1980 darbesiyle Türkiye’de baraj yüzde 10 olmuştu.2017 referandumuyla Türkiye’de baraj yüzde 50 artı 1oldu. Ne yapıyorsak iktidar olmaya yönelik çalışmalaryapmak zorundayız. Sayın Erbakan’ın ifade ettiği gibikendi aramızdaki istişareleri de yoğunlaştıracağız.Aramıza katılacak yeni yol arkadaşlarımızın sayısınıçoğaltmaya çalışacağız.”

Bakan Gürlek, şunları kaydetti:

"Soruşturma kapsamında belirli sürelerde vize veyarandevu temin etme garantisi verilerekvatandaşlardan 'yazılım', 'danışmanlık' ve 'hizmetbedeli' adı altında yüksek tutarlarda para tahsiledildiği, taahhüt edilen hizmetlerin yerinegetirilmediği hallerde ücret iadelerinin yapılmadığı vebaşvuru sahiplerine ait kişisel verilerin özel dijitalsistemlere aktarıldığı yönünde önemli bulgular eldeedilmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığımız VergiDenetim Kurulu Başkanlığınca yapılan incelemelerdeOcak 2024-Temmuz 2026 döneminde soruşturmayakonu şirket yapılanmalarına ait hesaplarda 2 milyar841 milyon lirayı aşan para hareketi bulunduğu ve 41bini aşkın kişiden yaklaşık 918 milyon lira tahsiledildiği tespit edilmiştir. Tahsilatların önemli birbölümünün şirket ortakları ve çalışanlarınınhesaplarına yönlendirildiği yoğun nakit, kripto varlıkve kıymetli maden hareketleri bulunduğubelirlenmiştir. Bu kapsamda bugün İstanbul, Ankara,Antalya, Balıkesir, Bursa ve İzmir'de 63 adrese eşzamanlı operasyon düzenlenmiş 49 şüphelininyakalanmasına yönelik adli işlemlergerçekleştirilmiştir. Aramalarda ele geçirilen dijitalmateryaller ve belgeler üzerindeki incelemeler devametmektedir.”

Olay, 8 Ağustos'ta, Karpuzcu Mahallesi yakınlarındameydana geldi.

DHA’nın haberine göre 4 çocuk annesi 32 yaşındakiS.K., bir yakınıyla vedalaşmak ve kahve içmek içinçocuklarını kayınvalidesine bırakıp evden ayrıldı.

Kendisinden bir daha haber alınamayan S.K.'ninyakınları, jandarma ve polis ekiplerine haber verdi.Ekiplerin bölgede yaptığı aramalarda S.K.’yeulaşılamazken, Karacadağ bölgesindeki kırsal alandaotomobilin yandığı yönünde ihbar geldi. Bölgeyejandarma, sağlık ve itfaiye ekipleri sevk edildi. Ekipler,otomobilde yanmış halde cesetle karşılaştı. Aynıolayda yaralanan Ş.U. ise sağlık görevlilerinin ilkmüdahalesinin ardından Siverek Devlet Hastanesi'nekaldırıldı. Durumu ağır olan Ş.U., sevk edildiğiŞanlıurfa Mehmet Akif İnan Eğitim ve AraştırmaHastanesi'nde yoğun bakım ünitesinde tedaviyealındı.

Yapılan incelemede yanan otomobildeki cesedin,kayıp olarak aranan S.K.’ye ait olduğu belirlendi.Jandarma ekipleri, 4 kişiyi gözaltına aldı.

Farklı iddialar da gündeme geldi

Sosyal medyada yer alan iddialara göre ise silahlaağır yaralanan Ş.U., S.K.’nin erkek arkadaşıydı. İkilininevlilik planları vardı. Ancak evlenmelerine karşı çıkanŞ.U.’nun babası ikilinin bulunduğu aracın önünükeserek silahla ateş etti. Olayda Ş.U., S.K. yaralandı.Ş.U. aracın yanına gelen annesi ve diğer yakınlarınınmüdahalesi ile hastaneye kaldırılırken Ş.U.’nun babasıS.K.’nin gelen acil yardım ekipleri tarafından tedaviedilmesini engelledi. Aracı Karacadağ’a götürerekiçindeki yaralı kadınla birlikte ateşe verdi. Sağlıkgörevlilerinin ihbarı üzerine bölgeye giden jandarmaekipleri kadını araç içerisinde yanmış halde buldu.

Saldırıda otobüs şoförü Ufuk Kıran ağır yaralanmış, otobüs de zarar görmüştü. Silahlı saldırıyla ilgili takipsizlik kararı Mayıs 2026’da bozulmuş, dosyanın yeniden değerlendirilmesine karar verilmişti.

Adalet Bakanı Akın Gürlek saldırıyla ilgili Trabzon başsavcılığının yürüttüğü soruşturmada HTS ve baz istasyonu analizlerinden elde edilen yeni deliller bulunduğunu duyurdu.

Beş kişinin gözaltına alındığı operasyon düzenlendi. Açıklama şöyle:

* Trabzon İl Emniyet Müdürlüğümüzce bu sabah beş şüpheliye yönelik operasyon gerçekleştirilmiş; şüphelilerin adreslerinde arama ve el koyma işlemleri ile gerekli adli işlemler başlatılmıştır.

* Bu soruşturmanın tek amacı, 11 yıl önce gerçekleştirilen bu menfur saldırının arkasındaki kişi veya kişileri somut delillerle ortaya çıkarmaktır. Hangi takıma, hangi sporcuya veya hangi taraftar grubuna yönelirse yönelsin, spor alanındaki şiddete karşı tavrımız nettir.

ÖHD’nin açıklaması şöyle:

“27 Şubat 2025 tarihinde Sayın Abdullah Öcalan’ın çağrısıyla başlayan Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin bir parçası ve Kürt meselesinin demokratik çözümü açısından önemli bir adım olan ‘Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Yasa’, 10 Ağustos 2026 günü Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda kabul edilmiştir. Yasanın elbette on yıllardır sürdürülen mücadelenin, ağır kayıpların ve barış yönündeki ısrarlı çabaların bir sonucu olduğunun ve tarihi adımların atıldığı, yaklaşık 1,5 yıldır devam eden Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin ilk hukuki adımı olması bakımından bir eşik niteliğinde olduğunun bilincindeyiz. Bu sebeple, Yasa’yı değerlendirirken tartışmayı yalnızca yasa maddeleri üzerinden yürütmenin yetersiz kalacağını; Yasanın uzun yıllardır güvenlik, inkâr, imha ve asimilasyon politikaları etrafında gelişen Kürt meselesinin, hukuk ve demokratik siyaset alanına taşınması bakımından önemli olduğu kanaatindeyiz.

YASANIN TEMEL İŞLEVİ

Özgürlük için Hukukçular Derneği olarak, Yasa metnine ilişkin eleştirilerimiz elbette mevcuttur. Öncelikle, bir geçiş yasası olarak tarif edilen Yasa’nın yalnızca silahların bırakılmasının hukuki sonuçlarını düzenleyen bir metin olarak kalmaması gerektiği kanaatindeyiz. Böyle bir yasanın temel işlevi, çatışmadan demokratik siyasete geçişin imkânını oluşturmak; silahsızlanma, yeniden entegrasyon ve toplumsal yaşama dönüşün hangi usullerle gerçekleşeceğini açıkça belirlemek olmalıdır. Bunun yanında, geçmiş yıllarda meydana gelen ve günümüze uzanan ihlaller bakımından adalet ve onarım mekanizmalarına, kayıpların ve mağduriyetlerin araştırılmasına ve sürecin toplumsallaşmasına alan açması; silah bırakan kişilerin ya da infazı ertelenenlerin yalnızca ‘geri dönen kişiler’ olarak değil, hakları güvence altına alınmış siyasi ve toplumsal özneler olarak yaşamlarına devam edebilmelerini mümkün kılması gerekir.

YASA BİR BAŞLANGIÇ NİTELİĞİNDE

Bu açıdan kanımızca yasa, çatışmanın sona ermesi ve silah bırakmanın hukuki sonuçları bakımından bir başlangıç niteliğinde olmakla birlikte, geçiş sürecinin yeniden entegrasyon, siyasal katılım, adalet, onarım ve geçmişle yüzleşme boyutlarını karşılamamaktadır. Yasa’nın Kürt meselesini bütün boyutlarıyla çözen, kapsamlı bir düzenleme olmadığı açıktır. Nitekim eşit yurttaşlık, anadil hakkı, yerel demokrasi, demokratik katılım ve Kürt meselesinin siyasal, toplumsal ve kültürel boyutları bakımından henüz kapsamlı bir düzenleme ortaya konulmamıştır. Aynı şekilde, Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin toplumsallaşması ve demokratik gerekliliklerin hayata geçirilmesi bakımından da yeterli bir çerçeve sunulmamaktadır.

KOLAYLAŞTIRICI ROL OYNAYACAKTIR 

Ancak bu başlıkların Yasa’da yer almaması, barışın inşası ve demokratikleşme yönündeki taleplerimizin ve toplumsal beklentinin ortadan kalktığı ya da rafa kaldırıldığı anlamına gelmemelidir. Tam tersine, tüm bu hususlar, Yasa’nın oluşturduğu hukuki zeminle şimdi çok daha güçlü ve ısrarlı bir biçimde ele alınması gereken temel başlıklar olarak önümüzde durmaktadır. Sonuç olarak; bir yasanın kabul edilmesinin tek başına barışı inşa etmeyeceği, sürecin tüm aktörleri ve toplumun ortaklaştığı bir fikirdir. Ancak Yasanın nasıl uygulanacağı, kimlerin hangi güvencelerden yararlanacağı, uygulamanın nasıl denetleneceği, ortaya çıkacak sorunların hangi mekanizmalarla çözüleceği ve uygulamanın nasıl ilerleyeceği en az metnin kendisi kadar önemli olup ilk eşiğin aşılmasında kolaylaştırıcı rol oynayacaktır.

 TOPLUMSAL MÜDAHALE VE MÜCADELE BELİRLEYİCİ OLACAK

Bu sebeple, çatışma zemininden hukuk ve demokratik siyaset zeminine geçiş için bir hukuki zemin oluşmuş olsa da yasanın uygulanmasından hukuki güvencelerin hayata geçirilmesine kadar her aşamada toplumsal müdahale ve mücadelenin belirleyici olacağının bilincindeyiz. Bu sürecin gerekliliklerine ve gerektirdiklerine yönelik daha önce yayımladığımız ve Meclis Komisyonu’na sunduğumuz kapsamlı raporlarımız bulunmakla birlikte, 10 Ağustos 2026 günü TBMM Genel Kurulu tarafından kabul edilen “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Yasa”nın uygulamasına ve ivedilikle tamamlanması gereken süreçlere dair TBMM’ye, yasa uygulayıcılarına ve süreci izleyecek ve denetleyecek tüm kurullara çağrıda bulunuyoruz.

TESPİT VE TEYİT SÜRECİ İVEDİLİKLE TAMAMLANMALI

Yasanın, MGK’nin yapacağı tespit ve teyit işlemiyle birlikte işlev kazanacağı ve bu işlemin tamamlanmasına ilişkin yasada herhangi bir süre öngörülmediği dikkate alındığında, söz konusu tespit ve teyit süreci ivedilikle tamamlanmalı ve Yasa bir an önce geçiş yasası niteliğiyle işlev kazanmalıdır. Yasa’nın uygulamasının, toplum ve sivil toplum örgütleri nezdinde açık ve şeffaf biçimde izlenmesinin imkânı oluşturulmalı ve hukuki güvenceler gerçek anlamıyla hayata geçirilmelidir.

DÜZENLEMELER HIZLICA TAMAMLANMALIDIR

Kişi hak ve özgürlükleri, masumiyet karinesi ve uygulamada doğabilecek hak kayıpları bakımından bazı belirsizliklerin giderilmesi ve bu kapsamda, uygulayıcılar tarafından, Yasa’nın Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin önünü açan yönü ve genel gerekçesi esas alınarak, sürecin ruhuna ve amacına uygun hareket edilmesi gerekmektedir. Uygulamada ortaya çıkabilecek belirsizliklerin tümü temel hak ve özgürlükler güvence altına alınacak şekilde giderilerek eksik kalan ve süreci destekleyecek düzenlemeler hızlıca tamamlanmalıdır.

AYM VE AİHM KARARLARI UYGULANMALI

Toplumun barışa ve demokrasiye olan inancının, ortaya çıkacak yasal düzenlemeler ve bunların ardından hayata geçirilecek uygulamalarla güçleneceğini biliyoruz. Toplumsal güvenin tesis edilebilmesi ise bağımsız ve tarafsız bir yargının varlığı ve bunun somut hukuki güvencelerle desteklenmesiyle mümkündür. Bu sebeple toplumun yargıya ve adalete olan inancının yeniden tesis edilmesi en önemli unsurlardan biri olup bu kapsamda, sürece öncelikle Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının eksiksiz ve ivedilikle yerine getirilmesiyle başlanmalıdır.

‘UMUT HAKKI’ YASAL GÜVENCEYE KAVUŞTURULMALI

AİHM kararları doğrultusunda umut hakkı yasal güvenceye kavuşturulmalı; Sayın Abdullah Öcalan’ın mevcut Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ndeki tarihsel rolü ve sürece etkin katılımının gereği olarak, hukuki ve siyasi koşullar oluşturularak fiziki özgürlüğü güvence altına alınmalıdır. Yasa’nın dışında kalan demokratikleşme başlıkları ertelenmemeli, kalıcı barışın inşası için eşit yurttaşlık, anadil hakkı, yerel demokrasi, demokratik katılım ve Kürt meselesinin siyasal, toplumsal ve kültürel boyutları hukuken güvence altına alınmalıdır. Hazırlanacak yeni düzenlemeler; başta temel insan hakları metinleri olmak üzere Anayasa, Anayasa Mahkemesi kararları ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları dikkate alınarak ele alınmalıdır.

ÜZERİMİZE DÜŞEN SORUMLULUĞU YERİNE GETİRECEĞİZ

Bizler Özgürlük için Hukukçular Derneği olarak, Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin başından beri almış olduğumuz sorumluluğa bağlı kalarak süreci takip edeceğimizi belirtmek isteriz. Yasa’da düzenlenen İzleme Komisyonu’nda sivil toplum örgütlerine yer verilmemiş olsa da Yasanın uygulanmasına ilişkin tüm süreci aktif bir biçimde izleyeceğimizi; hukuki güvencelerin hayata geçirilmesi, temel hak ve özgürlüklerin korunması ve sürecin demokratik hukuk devleti ilkeleri doğrultusunda ilerlemesi için üzerimize düşen sorumluluğu yerine getireceğimizi kamuoyuyla paylaşmak isteriz."

Cezaevlerinde tutulan tutsakların durumunu dair İran'daki Tutukluların Sesi Web Sitesi Genel Yayın Yönetmeni  Shahrokh Tavakoli, ajansımıza  değerlendirmelerde bulundu. 

‘KOLEKTİF DİRENİŞ GERİ ADIM ATMAYA ZORLAYABİLİR’ 

Hak ihlallerine ve keyfi uygulamalara yönelik tutsakların gerçekleştirdiği 16 günlük açlık grevine değinen Tavakoli, “Cezaevi tutukluların taleplerini bir süre görmezden geldi. Direniş devam ettikçe, yetkililer tutsak temsilcileriyle görüşerek birkaç konuda söz verdi. Bunlar arasında, nakledilen altı mahkûmun geri getirilmesi, uyuşturucu suçlarıyla ilgili idam cezalarının uygulanmasının ve ilgili düzenlemelerin yeniden incelenmesi yer aldı. Bu güvencelerin ardından tutsaklar açlık grevini sona erdirdi. Cezaevinde uyuşturucuyla bağlı idamlar durdu ama diğer suçlamalara dair idamlar devam ediyor. Bana göre en önemli nokta, tutukluların kendi direnişiydi. Yaklaşık bin 500 tutuklu, 16 gün boyunca ortak bir eylem içinde birlikte hareket etti ve sonunda cezaevi yetkililerini, görüşmeye zorladı. Bu bize, tutsakların kolektif direnişinin yetkilileri adım atmaya zorlayabilir” dedi.  

Rejimin, siyasi ve toplumsal tehdit olarak gördüğü kesimlere yönelik idamları arttığını belirten Tavakoli, “Kürt ve Beluc siyasi tutsaklar ağır bedeller ödüyor. İran Halkın Mücahitleri Örgütü (PMOI/MEK) konusunda ise durum, yetkililer açısından özel bir hassasiyet taşıyor. PMOI bağlantılı siyasi tutsakların idamlarında artış var. Destekçiler ve üye yakınları gözaltına alınıyor, işkenceye maruz kalıyor” şeklinde konuştu.

‘SİYASİ TUTSAKLAR BİLEREK TEDAVİ EDİLMİYOR’

Sağlık hakkına erişim kısıtlamasının bir baskı aracı olduğunu aktaran Tavakoli, “Siyasi tutsaklar açısından sağlık hizmetlerinden mahrum bırakılma, birçok durumda yalnızca idari bir sorun veya kaynak yetersizliği değildir, baskı aracı. Tutsaklar, bazen haftalarca veya aylarca hastaneye sevk edilmeyi, uzman doktora ulaşmayı, ilaçlarını almayı, uygun tedavi görmeyi beklemek zorunda kalıyor. Bu baskı, mahkûmun siyasi olması veya bir muhalif hareketin destekçisi olarak görülmesi durumunda daha da ağırlaşıyor.  Koğuşlar veya cezaevleri arasında zorunlu nakiller, uygun olmayan koşullarda tutulma, aileden uzaklaştırma ve sağlık hizmetlerine getirilen kısıtlamalar, tutsakların hem fiziksel hem de psikolojik sağlık durumlarını kötüleştirebiliyor” ifadelerini kullandı. 

Gülistan Eyaleti’ndeki Gönbed-e Kavus Cezaevi’ndeki şartlara değinen Tavakoli, “Bu cezaevinde yaşam koşulları çok kötü. Ekmek temininde bile ciddi sorunlar var” dedi.  

‘YURTDIŞINDA YAŞAYAN İRANLILARA SORUMLULUK DÜŞÜYOR’

İdamların son dönemde arttığını ve birçok kişi için idam riskinin devam ettiğini hatırlatan Tavakoli, “2 kişi halka açık şekilde idam edildi, halk olay yerinde eylem yaptı ve idamlara engel olmak istedi. Yetkililer, toplumda biriken öfke ve hoşnutsuzlukla karşı karşıya kalırken, idamı temel korkutma araçlarından biri olarak kullanmaktan vazgeçmiyor. Birçok kişi için idam riski devam ediyor.  Bu mesele yalnızca İran içindeki mahkûmları ve onların ailelerini ilgilendirmiyor. Türkiye’deki İran toplumu da dahil olmak üzere, yurtdışında yaşayan İranlılar; doğrulanmış bilgileri yayarak, adil yargılanma hakkını destekleyerek ve idam cezasına karşı çıkarak sivil toplum ve insan hakları alanında rol oynayabilirler. Tutuklularla ilgili haberleri takip etmekle sınırlı olmamalı” diye belirtti. 

‘SESLERİNİN DAHA FAZLA DUYURULMASI ÇAĞRISI’

Tutsakların seslerinin duyurulması için çağrı yapan Tavakoli, “Tutsakların sesinin her zamankinden daha fazla duyulması gerekiyor. Siyasi tutsaklar üzerindeki baskıların, idamların, gözaltıların ve cezaevi kısıtlamalarının arttığı bir dönemde; bu vakaları belgelemek ve kamuoyuna duyurmak için yapılan her sorumlu çalışma, tutsakların kaderlerinin sessizlik içinde kaybolmasını önlemeye yardımcı olabilir. Başka ülkelerde yaşayan İranlılar, eğer tutsaklar, tutsak aileleri veya insan hakları ihlalleri hakkında doğrulanabilir bilgilere sahiplerse, rıza ilkesine uyarak ve kişilerin kimliklerini koruyarak bu bilgileri güvenli kanallar aracılığıyla medya kuruluşları ve insan hakları örgütleriyle paylaşabilirler” dedi. 

Geçen haftayı 83,55 dolardan tamamlayan brent petrolün varili bugün 07:52 itibarıyla 87,68 dolar. Aynı saatte ABD ham petrolü (WTI) 82,23 dolar.

Akaryakıt fiyatlarını doğrudan etkileyen brent petrol, ABD-İran savaşının başlamasından önce 70 dolar seviyesindeydi.

11 Ağustos güncel akaryakıt (litre) fiyatları şöyle:

İstanbul Avrupa Yakası

Benzin: 69,92 lira

Motorin: 80,07 lira

LPG: 33,79 lira

İstanbul Anadolu Yakası

Benzin: 69,77 lira

Motorin: 79,93 lira

LPG: 33,19 lira

Ankara

Benzin: 70,89 lira

Motorin: 81,19 lira

LPG: 33,89 lira

İzmir

Benzin: 71,17 lira

Motorin: 81,46 lira

LPG: 33,79 lira

İstanbul başsavcılığının soruşturmasında 21 kişi hakkında gözaltı kararı verilmiş, 7 Ağustos’ta 17 kişi gözaltına alınmıştı. Dört kişi aranıyor.

Gözaltındakilerden şu 14 isim tutuklandı:

Şebnem Kars Şenol – özel kalem müdürü

Kağan Özcan – otel sahibi

Atıl Ulaş Bengi – tekniker

Şakir Eviz – firma sahibi

Yusuf Yazıcı – firma sahibi

Ali Kotan – CHP Meclis Üyesi

Cumhur Ulusoy – mimar

Hasan Hüseyin Demirkol – harita mühendisi

Ertan Sözmener – muhasebeci

Hakan Tanır – otel sahibi

Emrah Temel – firma sahibi

Resul Mert Çiftçi – inşaat firması sahibi

Oğuz Ali Helvacı – inşaat firması sahibi

Ercüment Duman – belediye çalışanı

Yağış beklenen diğer illerse şöyle:

İstanbul (kuzey ve doğu kesimleri), Kocaeli, Tokat, Bingöl, Muş, Rize, Artvin, Kars, Ardahan, Trabzon, Erzurum, Van

Yağışın Ordu, Rize, Artvin, Kars ve Ardahan’da kuvvetli olacağı tahmin ediliyor.

Marmara’nın güneybatısı ve Kuzey Ege kıyılarında kuzey ve kuzeydoğudan kuvvetli fırtına (30-50 km/sa) bekleniyor.

Sıcaklık tahminleri

Hava sıcaklığının genellikle mevsim normalleri civarında, güney kesimlerdeyse biraz üzerinde seyredeceği tahmin ediliyor.

Bazı iller için sıcaklık tahminleri şöyle:

İstanbul: 30 derece

Ankara: 33 derece

Adana, Antalya, Burdur: 36 derece

Siirt: 37 derece

İzmir, Muğla: 38 derece

Diyarbakır, Şanlıurfa: 39 derece

Denizli: 40 derece

Yeni Parti'nin tutumu ise gün içinde netleşti. Teklifin oylanması öncesinde tartışmaların odağında bulunan Yeni Parti'nin tutumu, Genel Kurul başlamadan yapılan kapalı grup toplantısının ardından açıklandı. Yeni Parti'de Genel Başkan Özgür Özel ve parti yönetiminin "evet" oyu vereceği, milletvekillerinin ise temsil ettikleri illerin hassasiyetlerine göre tutum almakta serbest olacakları belirtildi. Buna göre 35 Yeni Partili Milletvekili evet derken, 54 milletvekili ise kanun teklifine hayır oyu verdi. 

CHP'de ise 29 Milletvekili evet, 2 Milletvekili hayır oyu kullandı. CHP'nin yanı sıra bağımsız olarak Meclis'te bulunan 7 milletvekilinden 1'i hayır oyu verdi. Ayrıca Meclis'te bir milletvekili bulunan Demokrat Parti de hayır oyu kullandı.

DEM Part'nin sanal medya hesabından yaptığı açıklama şöyle: "Tarihi bir süreç olan Barış ve Demokratik Toplum Sürecinde önemli bir eşik aşıldı. 'Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesi' kanun teklifi, Meclis Genel Kurulu'nda 468 oyla kabul edildi. Yasanın Barış ve Demokratik Toplum Sürecine hayırlı olmasını temenni ediyoruz. Eleştirileri ve önerileriyle katkı sunan tüm vekillere ve siyasi aktörlere teşekkürlerimizi sunuyoruz. Türkiye ve bölge halkları için Barış ve Demokratik Toplum Sürecinde yükümüz bu saatten sonra daha da ağırlaşmıştır. Bunun farkında olarak mücadelemizi sürdürecek, barışı, demokrasiyi ve eşitliği bu topraklarda kalıcı hale getireceğiz."

Elektronik oylama üsülü ile yapılan oylamada 562 milletvekili oy kullanırken bunların 468'i kabul, 88'i ret, 6'sı ise çekimser oy kullandı. Böylece "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesi" kanun teklifi Meclis Genel Kurulu'ndan geçerek yasalaşmış oldu.

Meclis Genel Kurulu yapılan oylamanın ardından kapatıldı.

Samuel Ballet, Yira Sor, Mohamed Khalil, Gökhan Gül ve Rayan Lutin, kendilerini Amedspor’a bağlayan sözleşmelere imza attı.

Amedspor’un 2026-2027 sezonu kadro yapılanması kapsamında gerçekleştirdiği yeni transferler için Stadyum Yolu üzerindeki Amedstore önünde imza töreni düzenlendi.

Binlerce taraftar yeni transferlerle buluştu

Törene saatler kala Amedstore çevresinde toplanmaya başlayan binlerce yeşil-kırmızılı taraftar, yeni futbolcuları karşılamak için mağazanın önü ve çevresindeki yolu doldurdu.

Yoğun katılımın olduğu törende yeni transferler, Amedspor taraftarlarıyla ilk kez bir araya geldi.

Toplu imza töreninde Samuel Ballet, Yira Sor, Gökhan Gül, Rayan Lutin ve Mohamed Khalil, Amedspor ile sözleşme imzaladı.

Amedspor yönetimi de törende yer aldı

İmza törenine Amedspor Kulüp Başkanı Nahit Eren, Futbol Şube Sorumlusu Nedim Şimşek, yeni transferler, basın mensupları ve çok sayıda taraftar katıldı.

Amedspor, yeni sezon öncesinde kadro yapılanmasını sürdürürken, Süper Lig’in başlamasına bir hafta kala 5 yeni futbolcuyu düzenlenen törenle kamuoyuna tanıtmış oldu.

Araujo, Ağustos 2018'de transfer olduğuBarcelona'da 213 maça çıktı ve 14 gol kaydetti.

Kolombiya basınında yer alan bilgilere göre, cankayıplarının 27'si Valle del Cauca yönetim bölgesinde,18'i Pereira kentinde, 4'ü Choco'da ve 3'üManizales'te kaydedildi.

Arama-kurtarma çalışmalarının sürdüğü bölgelerdecan kaybının artmasından endişe ediliyor.

Depremin merkez üssü San Jose del Palmar

ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi (USGS), depreminmerkez üssünün Kolombiya'nın batısındaki San Josedel Palmar kasabasının yaklaşık 5 kilometre doğusuolduğunu açıkladı. USGS'ye göre, 7.4büyüklüğündeki deprem yerin 107 kilometrederinliğinde meydana geldi.

Deprem, Choco yönetim bölgesinin yanı sıra başkentBogota, Barranquilla, Medellin, Manizales, Pereira veBucaramanga gibi çok sayıda kentte hissedildi.Şiddetli sarsıntı, ülke genelinde paniğe nedenolurken, hasar tespit ve arama-kurtarma çalışmalarıdevam ediyor.

Cumhurbaşkanı Pereira'ya gidecek

Kolombiya Cumhurbaşkanı Abelardo De La Espriella,X hesabından yaptığı açıklamada, depremin merkezüssüne yakın San Jose del Palmar'daki acil durummüdahalesini doğrudan yönettiğini belirtti.

De La Espriella, hasarın ve depremden etkilenenlerinihtiyaçlarının belirlenmesi amacıyla Birleşik KomutaMerkezi kurulması talimatını verdiğini söyledi.

Ulusal Afet Risk Yönetimi Birimi (UNGRD)direktöründen mevcut durum ve en acil ihtiyaçlarailişkin ayrıntılı rapor istediğini belirten De La Espriella,hükümetin müdahalesini yerinde koordine etmek vedepremzedelere destek olmak amacıyla Pereira'yagideceğini ifade etti.

Manizales'te 3 kişi öldü

Caldas eyaletine bağlı Manizales'in Belediye BaşkanıJorge Eduardo Rojas Giraldo, deprem sonrası kenttekritik bir durum yaşandığını ve şu ana kadar 3 kişininhayatını kaybettiğini açıkladı. Giraldo, kentte 10'danfazla binanın tamamen yıkıldığını, çok sayıda yapınınise kısmen hasar gördüğünü belirtti.

20'den fazla evin yıkıldığını aktaran Giraldo, arama-kurtarma çalışmalarının sürmesi nedeniyle bu sayınınartabileceğini söyledi.

Çalışmalara itfaiye, sivil savunma ekipleri, Kızılhaç,gönüllü itfaiyeciler, ordu, polis, uzman kurtarmaekipleri ve belediye ekipleri katılıyor.

Pereira'da 18 kişi hayatını kaybetti

 Pereira Belediye Başkanı Mauricio Salazar Pelaez dekentte şu ana kadar 18 kişinin hayatını kaybettiğiniaçıkladı. Çok sayıda kişinin halen enkaz altındaolabileceğini belirten Salazar, can kaybınınartmasından endişe ettiklerini söyledi. Deprem,kentteki Matecana Uluslararası Havalimanı ve diğeraltyapılarda da hasara yol açtı. Havalimanındainsanların bulunduğu bir bölümün çatısının bir kısmıçökerken, yetkililer şu ana kadar burada can kaybıveya yaralanma bildirilmediğini açıkladı.

Cali'de 3 katlı bina yıkıldı

Kolombiya basınında yer alan haberlere göre, Calikentinde 3 katlı bir bina tamamen yıkıldı. Manizales'tetarihi bir kilise ciddi hasar görürken, Quibdo kentindede çok sayıda binada hasar meydana geldi. Bazıbinaların çöktüğü Quibdo'da yaralananların olduğubildirildi. Yıkımın meydana geldiği bölgelerde arama-kurtarma çalışmaları başlatıldı. Choco Valisi NubiaCarolina Cordoba, X hesabından yaptığı açıklamada,bölgede bazı kişilerin yaralandığını ve binalarda ciddihasar meydana geldiğini belirtti.

Artçı deprem meydana geldi

Kolombiya Jeolojik Araştırmalar Kurumu, yerel saatle08.18'de Choco yönetim bölgesindeki Novitakasabasında

4.6 büyüklüğünde artçı deprem meydana geldiğiniduyurdu. Depremin ardından sosyal medyadapaylaşılan görüntülerde, San Jose de PereiraKilisesi'nin orta bölümündeki üst kısmın koptuğugörüldü.

Görüntülerde ayrıca sarsıntı sırasında sokaktakiinsanların bir polis motosikletine ve çevredeki diğernesnelere tutunduğu, bölgede panik ve kargaşayaşandığı görüldü.

Venezuela, Ekvador ve Panama'da da hissedildi

Kolombiya'daki deprem, Venezuela, Ekvador vePanama'nın çeşitli bölgelerinde de hissedildi.Venezuela merkezli Telesur'un haberine göre,deprem nedeniyle Venezuela'da bazı binaların dışcephelerinde kısmi yıkımlar meydana geldi. Birkatedral ve bir havalimanının da hasar gördüğübildirildi. Panama'da ise yetkililer, deprem nedeniylebazı binaları ve sağlık merkezlerini tahliyeetti. Sarsıntının ardından geçen ilk bir saat içindePanama genelinde can veya mal kaybı bildirilmedi.

ANKA’nın aktardığına göre YENİ Partili 21 milletvekili teklif oylamasında ‘Hayır’ oyu vereceklerini duyurdu. O vekiller şöyle:

“Burdur Milletvekili İzzet Akbulut, Bursa Milletvekili Hasan Öztürk, Trabzon Milletvekili Sibel Suiçmez, İstanbul Milletvekili Cemal Enginyurt, Muğla Milletvekili Süreyya Öneş Derici, Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, Eskişehir Milletvekili İbrahim Arslan, Isparta Milletvekili Hikmet Yalım Halıcı, Muğla Milletvekili Cumhur Uzun, Samsun Milletvekili Murat Çan, Zonguldak Milletvekili Eylem Ertuğ Ertuğrul, Hatay Milletvekili Servet Mullaoğlu, İzmir Milletvekili Salih Uzun, Artvin Milletvekili Uğur Bayraktutan, Denizli Milletvekili Şeref Arpacı, İzmir Milletvekili Murat Bakan, Ordu Milletvekili Seyit Torun, Şanlıurfa Milletvekili Mahmut Tanal, İstanbul Milletvekili Fethi Açıkel, Giresun Milletvekili Elvan Işık Gezmiş, Gaziantep Milletvekili Melih Meriç.”

YENİ Parti’nin Meclis’te 91 vekili var.

Açıklama metnini Özgür Kadın Hareketi (Tevgera Jinen Azad-TJA), Aktivisti Şehrenaz Gezici okudu.

‘ROJİN’İN ÖLÜMÜ BİZİM İÇİN MÜNFERİT BİR OLAY DEĞİLDİR’

Yalnıza Rojin kabaişin dosyasına ilişkin konuşmak için değil aynı zamanda kadınların yaşam hakkına, özgürlüğüne ve hakikatine sahip çıkmak için mücadele edeceklerini vurgulayan Şehrenaz Gezici, “Çünkü Rojin’in ölümü bizim için münferit bir olay değildir. Bir genç kadının kaybolması, 18 gün sonra cansız bedenine ulaşılması ve aradan geçen zamana rağmen ölümünün bütün yönleriyle aydınlatılmamış olması, kadınların bu coğrafyada yaşam hakkının nasıl ele alındığını sorgulamamızı gerektiriyor” dedi.

‘POLİTİKALARIN SONUÇLARINI YILLARDIR GÖRÜYORUZ’

Rojin Kabaiş dosyasında yaşanan gelişmeleri hatırlatan Şehrenaz Gezici, “Bugün dosyanın daha ciddi biçimde ele alınmaya başlanmasını önemsiyoruz. Ancak soruyoruz: Rojin’in dosyasına neden en başından itibaren aynı ciddiyet gösterilmedi? Bir kadının kaybolduğu ilk andan itibaren gösterilmesi gereken hassasiyet neden gecikti? Hakikate ulaşmak için gerekli iradenin ortaya çıkması neden kadınların ve kamuoyunun ısrarını gerektirdi? Biz bu soruları yalnızca Rojin’in dosyasına ilişkin sorular olarak görmüyoruz. Çünkü kadınların kaybolması, öldürülmesi, şiddete uğraması ve ardından adalet aramak zorunda bırakılması birbirinden bağımsız olaylar değildir. Kürdistan’da ve bölgede kadınların yaşam alanlarını daraltan, onları yalnızlaştıran, iradelerini ve örgütlü güçlerini zayıflatmaya çalışan politikaların sonuçlarını yıllardır görüyoruz” diye konuştu.

ÖZEL SAVAŞ POLİTİKASI VURGUSU 

Özel savaş politikaların kadınlar üzerindeki etkisini anlatan Şehrenaz Gezici, “Özel savaş politikalarının kadınlar üzerindeki en önemli sonuçlarından biri, kadının iradesinin ve yaşamının değersizleştirilmesidir. Kadın bedeni üzerinde kurulan tahakküm, kadının yaşamı üzerinde kurulmak istenen tahakkümün bir parçasıdır.  Kadının sözüne kulak verilmemesi, yaşadığı şiddetin küçümsenmesi, kaybolduğunda yeterince ciddiye alınmaması ve ölümünün üzerindeki soruların cevapsız bırakılması aynı zihniyetin farklı biçimleridir. Biz kadınlar bunu kabul etmiyoruz. Bir kadının yaşamı daha az değerli değildir. Bir kadının kaybolması sıradanlaştırılamaz. Bir kadının ölümü belirsizliğe terk edilemez. Bu nedenle Rojin’in dosyasında bütün ihtimallerin titizlikle araştırılmasını, bütün delillerin eksiksiz biçimde değerlendirilmesini ve ölümünün bütün yönleriyle aydınlatılmasını istiyoruz. Bu yalnızca bir ailenin değil, kadınların ortak talebidir” diye belirtti

GÜLİSTAN DOKU VURGUSU 

Rojin Kabaiş dosyasının netliğe kavuşması için mücadele edeceklerini vurgulayan Şehrenaz Gezici, “Bizler, Rojin’in kaybolduğu ilk günden beri nasıl takip ettiysek, bundan sonra da hakikat ortaya çıkıncaya kadar takipçisi olmaya devam edeceğiz. Cezasızlık da bu tablonun en önemli parçalarından biridir. Cezasızlık yalnızca mahkeme salonlarında ortaya çıkmaz; soruşturmaların geciktirilmesi, delillerin yeterince değerlendirilmemesi, kadınların beyanlarının değersizleştirilmesi ve kamu gücünün hakikati ortaya çıkarmak için gerektiği gibi kullanılmaması da cezasızlık düzenini büyütür. Gülistan Doku’nun dosyası bunun en çarpıcı örneklerinden biridir. Aradan geçen yıllara rağmen Gülistan’ın akıbetine ilişkin soruların hâlâ yanıtlanmamış olması, dönemin valisi ve kamu görevlileriyle ilgili gündeme gelen soruların bütün yönleriyle ele alınması gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor. Hiçbir makam kadınların yaşam hakkından üstün değildir. Devletin görevi güçlü olanı korumak değil, hakikati ortaya çıkarmaktır” şeklinde konuştu.

Açıklama, “Erkek Vuruyor devlet koruyor”, “Jıin jiyan azadi”, “Rojin Kabaiş isyanımızdır” ve “Bijî berxwedana jina” sloganları ile son buldu. 

“Şubat 2025’te ‘silahların bırakılması’çağrısından hemen sonra ülkemizde; anayasanın, yasaların, başta TBMM olmak üzere kurumların, kuralların askıda olduğunu dikkat merkezimizden kaçırmadan ama Kürt sorununda ‘silahlara veda çağrısı’nın başlatacağı yeni bir siyaset ortamını heba etmeden sürecin ülkemiz ve bölgemiz için önemli sonuçları olacağını açıkladım.

Bugün de ülkemizde demokratik siyaset ortamının bir yıl öncesine göre daha olumsuz olduğunun altını çizerek ‘şiddetsiz siyaset’ adımları önemlidir.

4 Mart 2025 tarihli açıklamamı tekrar paylaşıyorum.

‘Şiddetsiz bir siyaset ortamı oluşturmak için’her yurttaşın, her kurumun önemsemesi gereken çok güçlü bir çağrı yapıldı.

Bir an için Anayasa’nın askıda olduğunu unutalım.

Bir an için hukukun en dipte, keyfiliğin dorukta olduğunu unutalım.

Bir an için her türlü demokratik talep gibi Kürt yurttaşlarımızın demokratik taleplerinin demokratik bir ortam olmadan serpilip gelişemeyeceğini, atılan adımların güvenceye kavuşamayacağını, kalıcı olamayacağını da unutalım.

Şimdi, Kürt sorununun silahların gölgesi olmadan, şiddetsiz bir ortamda konuşulabilmesi için ‘önce barış’ diyen, ‘şiddetsiz bir siyaset ortamı’ için yapılan çağrıya dikkat kesilelim. Yakılmaya çalışılan barış ateşinin, her yönden esen sert siyaset fırtınalarıyla sönmemesi için çevresini kuşatalım. Toplumsallaşması için sahip çıkalım.

Kürt sorunu üzerinden şiddetin gölgesinin kaldırılması çabaları yeni toplumsal ve siyasal mutabakatlar için bir fırsat olabilir. Bu çabanın karşılığı verilmelidir. Barışçı bir ortamda bütün görüşlerin özgürce kendini ifade edebilmesi, derinlemesine konuşulup tartışılması “fiili durumlar”a, siyasetin hoşgörüsüne bırakılamaz. Önceki yılların ‘fiili durumlar’ının sonuçlarını yaşamaktayız. Şiddetin siyasetten dışlanması adımları siyasetten gelen demokratik adımlarla karşılık bulmalıdır.

Sorunun çözümü geniş bir toplumsal mutabakat gerektiriyor. Toplumsal ve siyasal desteği genişletmenin ilk adımı Meclis’i çözüm odağı olarak işlevli kılıp süreci şeffaflaştırmaktır. Acilen, önceki yıllarda yasal güvencelere bağlanmadan atılmış adımların ceremesini yaşayanları özgürleştirmek, Kürt yurttaşlarımızın seçme iradesini yok eden kayyumluk vesayetine son vermektir.

Her ileri adım önemlidir. Dikkate alınmayı hak eder. Ve şimdi başta ‘Unutalım’ dediklerimizin hepsini yeniden hatırlayalım.

Cumhuriyetimizi demokratikleştirmek için; hukukun, yasaların, kurallı, kurumlu bir işleyişin kazanılması için, Kürt yurttaşlarımızın demokratik talepleri için, eşit ve özgür bir Türkiye için yürüyüşümüze devam edelim.”

Çalışmada Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) hava kalitesi ölçüm istasyonlarının kaydettiği havadaki partikül madde (PM10) oranı incelendi.

Buna göre İstanbul’da temmuzda partikül madde konsantrasyonu ortalaması 26 istasyonda metreküp başına 29,77 mikrogram ölçüldü. Geçen yılın aynı ayında 32,04 mikrogramdı. 

Oran olarak partiküler madde kaynaklı hava kirliliği geçen yıla göre yüzde 7 azaldı.

En temiz nokta Kandilli

Temmuzda kirliliğin en fazla ölçüldüğü istasyon metreküp başına 56,66 mikrogramla ‘Sultangazi 3’ oldu. 

Bunu sırasıyla metreküp başına 55,31 mikrogramla ‘Kağıthane 1’ ve 51,41 mikrogramla ‘Sultangazi 2’ istasyonları takip etti.

Aynı dönemde hava kirliliğinin en düşük ölçüldüğü istasyonsa metreküp başına 14,14 mikrogramla ‘Kandilli 1’ oldu. 

Kandilli’nin ardından 15,75 mikrogramla ‘Üsküdar 1’; 16,15 mikrogramla ‘Ümraniye 1’ geldi.

Kentteki partikül madde hava kirliliği oranı 17 istasyonda azaldı, dokuz istasyondaysa arttı. 

Kirliliğin geçen yılın temmuzuna göre en fazla arttığı istasyon yüzde 76,37’yle ‘Sarıyer’ ve yüzde 64,51’le ‘Kumköy’ oldu.

Aynı dönemde kirliliğin en fazla azaldığı istasyonsa yüzde 46,76’yla ‘Ümraniye 1’olarak ölçüldü.

‘Çevre dostu uygulamalar sürdürülmeli’

Hava kirliliğinin azalmasının tek bir nedene bağlanamayacağını belirten Prof. Toros, ulaşım kaynaklı emisyonların azaltılmasına dönük uygulamalar, sanayide çevresel tedbirlerin artırılması, yakıt kalitesindeki iyileşmeler ve meteorolojik koşulların birlikte etkili olabileceğini söyledi.

Toros, kent genelindeki ortalama hava kalitesinde iyileşme görülmesine rağmen bazı bölgelerde partikül madde seviyelerinin yükseldiğine dikkat çekerek çevre dostu uygulamaların sürdürülmesi gerektiğine vurgu yaptı:

“İstanbul genelinde ortalama değerlerin düşmesi olumlu bir gelişme. Ancak bazı istasyonlarda görülen artışlar, bölgesel hava kirliliği kaynaklarının devam ettiğini gösteriyor. Hava kalitesinin sürdürülebilir şekilde iyileşebilmesi için ulaşım, sanayi, enerji kullanımı ve şehirleşme süreçlerinde çevre dostu uygulamaların kararlılıkla sürdürülmesi gerekiyor. 

Son veriler İstanbul’da hava kalitesinin genel olarak iyileşme eğiliminde olduğunu ortaya koyuyor. Bu olumlu tablonun kalıcı hale gelmesi için hem kurumların hem de vatandaşların çevreye duyarlı yaklaşımını sürdürmesi büyük önem taşıyor.”

AKP döneminde Kürt sorununun çözümü için adımlar atıldığını öne süren Yayman, "Eskiden Kürtçe dışında diğer diller yasaktı. AKP döneminde Kürtçe'nin önü açıldı, gazete ve dergiler yayınlanmaya başladı. Kürtçe televizyon kanalı açıldı. Bugün genel kurula gelen yasa 86 milyon içindir. Artık paradigma değişti ve geleceği birlikte inşa etme zamanı geldi. Provokasyonlara karşı ve dilimize dikkat etmeliyiz. Artık çözüm zamanıdır. Herkes çözüm sürecine destek vermelidir. Büyük bir çözümün başlangıcındayız” ifadelerini kullandı.

Kurul birinci madde üzerine talep edilen şahsi söz talepleri ve soru cevap işlemi ile devam ediyor.

Söz konusu tarihteki görüşmede Abdullah Öcalan’ın kardeşi Fatma Öcalan, yeğenleri Ömer Öcalan, Berfin Öcalan ve Ali Öcalan yer almıştı. 

Görüşmeye dair fotoğraf ilk kez yayınlandı. 

Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan,TBMM Komisyonu’ndan geçen “çerçeve yasa”teklifine ilişkin partisinin kararını açıkladı.

Erbakan, teklifin PKK/KCK’nin tasfiyesine yönelikhükümler içermesi nedeniyle “hayır” oyu vermeyidoğru bulmadıklarını, ancak örgüt üyelerininaffedilmesi ve siyasi haklarının iade edilmesineyönelik olduğunu savunduğu düzenlemeler nedeniyle“evet” demeyi de doğru bulmadıklarını söyledi.Erbakan, bu gerekçelerle YRP’nin “çerçeve yasa”yaçekimser oy vereceğini açıkladı.

YRP Genel Başkan Yardımcısı Suat Kılıç da geçenhafta yaptığı açıklamada, “Altına imza atılan, duvaraasılan bu çerçevenin içi boştur. Bu muammayadestek vermemiz, belirsizliğe imza atmamız mümkündeğildir” ifadelerini kullanmıştı.

“Teklifin milyonlarca Kürt kardeşimizle ilgisi yok”

 Fatih Erbakan, yaptığı yazılı açıklamada, “çerçeveyasa” olarak adlandırılan teklifin “süreç”in ilk adımıolduğunun açıklandığını belirterek, teklifin detaylarıhakkında yeterli bilgiye sahip olmadıklarını söyledi.

Erbakan, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Bilindiği üzere, ‘çerçeve yasa’ olarak adlandırılan vedetayları hakkında maalesef bilgi sahibi olamadığımızmalum ‘süreç’in ilk adımı olduğu açıklanan kanunteklifi TBMM'ye sunulmuştur. Komisyon’dan geçenkanun teklifi ile ilgili olarak söylenmesi gereken ilksöz; bu teklifin milyonlarca Kürt kardeşimizle birilgisinin olmadığıdır. Teklifte yer alan, infaz sistemininbir örgüte özel düzenlenmesine ilişkin hususlar, Kürtkardeşlerimize hürriyet, insan hakları ve eşitlikanlamında herhangi bir iyileştirme getirmemekte,sadece PKK/KCK üyesi teröristlerin salıverilmesini(örtülü bir şekilde affedilmesini) içermektedir.”

“Türk-Kürt kardeşliğini tesis edeceği düşüncesiasılsız”

 Erbakan, söz konusu düzenlemelerin Kürtlerin temelhaklarına ilişkin bir iyileştirme sağlamadığınısavunarak, teklifin Türk-Kürt kardeşliğinigüçlendireceği yönündeki değerlendirmelerin gerçeğiyansıtmadığını belirtti.

Erbakan şöyle devam etti:

“Dolayısıyla, bu maddelerin Türk-Kürt kardeşliğinitesis edeceği ve Kürt kardeşlerimize özlemlebeklenen temel haklarını teslim edeceği şeklindekidüşünce tamamen asılsızdır. Söz konusu hükümler,milli dayanışmayı ve toplumsal bütünleşmeyi değil,ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası almış olanlar dadahil olmak üzere PKK/KCK üyesi teröristleri, üstelikhiçbir pişmanlık şartı da aranmaksızın, topyekûnaffetmeye yöneliktir.”

“Örgütün tasfiyesine ilişkin hükümler nedeniylehayır demeyeceğiz”

 Erbakan, teklifin içeriğine yönelik eleştirilerinin yanısıra PKK/KCK’nin fiili varlığına son verilmesi veörgütün silahlarının imha edilmesine ilişkin hükümlerbulunduğuna dikkat çekti.

 Bu nedenle teklife “hayır” oyu vermeyi doğrubulmadıklarını ifade eden Erbakan, açıklamasında şugörüşlere yer verdi:

 “Anayasa ve ceza infaz sistemimize yönelikaykırılıklara dikkat çektiğimiz bu kaygılarımızınyanında, teklif içeriğinde yer alan; PKK/KCK terörörgütü ve bağlantılı tüm oluşumların fiili varlığına sonverilmesi, uhdelerindeki her türlü silah vemühimmatın imhasının Türkiye Cumhuriyetimakamlarınca tespitini ve böylelikle örgütüntasfiyesini içeren hükümler nedeniyle bu teklife‘hayır’ demeyi doğru bulmuyoruz.”

 “Evet oyu vermeyi de vebal olarakdeğerlendiriyoruz”

 Erbakan, diğer taraftan teklifin PKK/KCK üyelerininaffedilmesini ve belirli bir süre içerisinde siyasihaklarının iade edilmesini içerdiğini savundu.

 Bu nedenle “evet” oyu vermeyi de doğrubulmadıklarını belirten Erbakan, şöyle konuştu:

 “Diğer taraftan; PKK/KCK üyesi teröristlerin, hemdağ kadroları hem de cezaevlerinde cezasınıçekmekte olanlar olmak üzere topyekûnaffedilmelerini, 2 ila 3 yıl içerisinde de siyasihaklarının iadesini içerdiğinden dolayı bu teklife ‘evet’oyu vermeyi de bir vebal olarak değerlendiriyoruz.”

 “Kararı millet vermeli, referanduma götürülmeli”

 YRP Genel Başkanı Erbakan, PKK/KCK üyeleriningeleceğine ilişkin kararın hükümet ya da devletkadroları tarafından değil, şehit aileleri ve gaziler ilemillet tarafından verilmesi gerektiğini savundu.

 Erbakan, “çerçeve yasa”nın af kapsamınınreferanduma götürülmesi gerektiğini belirterek şuifadeleri kullandı:

“Yeniden Refah Partisi olarak uzun zamandır ifadeettiğimiz gibi PKK/KCK üyesi teröristlerin akıbeti ileilgili kararı devlet kadroları ya da hükümet ortaklarıdeğil; şehit aileleri ve gazilerimiz, yani milletimizvermeli, ‘çerçeve yasa’nın af kapsamı doğrudanreferanduma götürülmelidir.”

YRP’nin kararı: “Çekimser”

 Erbakan, teklifin içeriğine yönelik eleştirileri vesürecin bundan sonraki aşamalarına ilişkinbelirsizlikleri gerekçe göstererek partisinin MeclisGenel Kurulu’ndaki tutumunu da açıkladı.

 Erbakan, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Zikredilen sebepler ve sürecin içerdiği sonrakiadımlarla ilgili belirsizlikler nedeniyle, Yeniden RefahPartisi olarak ‘çerçeve yasa’ya ‘çekimser’ oyvereceğimizi aziz milletimize arz ediyoruz.”

Adayların, 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu’nu dikkatle incelemesi, tercihlerini kılavuz bilgileri doğrultusunda yapması gerekiyor.

Bu yıl YKS’ye 2 milyon 425 bin 627 aday başvurmuş, sınavın ilk oturumu Temel Yeterlilik Testi’ne (TYT) 2 milyon 255 bin 76 aday girmişti.

Tepki çeken yeni uygulama kapsamında Cilo Sat Buzul Gölleri’ne yaya olarak giriş yapmak isteyen ziyaretçilerden kişi başı 35 lira ücret alınacak. Araçlar için belirlenen ücret tarifesi ise motosiklet için 90 lira, otomobil için 105 lira, karavan 210 lira, minibüs 315 lira, otobüs için ise bin lira ücret alınacak. 

Karar sonrası bölge girişine gişe ve kulübelerin yapıldığı öğrenildi. 

Kararın Hakkari Valisi İbrahim Taşyapan'ın 2 Ağustos'ta gölleri ziyaret etmesi ardından alınması dikkat çekti. 

Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Riha Milletvekili ve Meclis Adalet Komisyonu üyesi Dilan Kunt Ayan, Meclis Genel Kurulu’nda görüşülmeye başlanan kanun teklifine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. 

Yasa taslağına ilişkin "Elbette ki yetersiz, ama değersiz değil" diyen Dilan Kunt Ayan, teklife birçok eleştirinin olduğunu ancak söz konusu metninin hangi aşamalardan geçerek bugüne geldiğinin de konuşulmasını istedi. Dilan Kunt Ayan, "19 aylık süreçte; birçok tartışmanın, diyaloğun ve müzakerenin süzülerek ortaya çıktığı bir metinden söz ediyoruz" diye kaydetti. 

'YASA 19 AYLIK SÜRECİN ÜRÜNÜDÜR'

Dilan Kunt Ayan, yasanın tümüyle beklentileri karşılamadığını ancak ortak mutabakat ve müzakere sürecinin ürünü olduğunu ve partilerinin bu nedenle metne imza attığını söyledi.  Dilan Kunt Ayan, "Evet, metnin belli başlı yetersizlikleri var. Belli başlı kavramları ve kullanma biçimine dair eleştirilerimiz var. Kapsamı daha geniş ele alınması gerekiyordu.  Fakat, bir başlangıç, bir giriş ve 19 aylık sürecin sonucunda bir beklentinin, yasal bir adımın ortaya konması açısından da önemlidir” dedi.

'BAZI TEKNİK HATALAR HALEN DEĞERLENDİRİLİYOR'

Yasa teklifinde yer alan maddelerin dar yorumlanması ihtimaline dikkat çeken Dilan Kunt Ayan, bazı maddelerin "lafzi" yorumlanması riskine dikkat çekerek, "Yazımda teknik hatalar vardı. Her hâkim veya savcının okuduğunda farklı şekilde yorumlayabileceği, bunun da kamuoyunda birtakım dezenformasyonlara ve yanlış yorumlamalara yol açabileceği durumlar söz konusuydu. Bunlar halen değerlendiriliyor" dedi.

Dilan Kunt Ayan; yıllardır Kürt meselesinin bir “terör” meselesiymiş gibi ele alınmasının artık devreden çıkacağını kaydederek, "Kürt sorununun demokratik yollarla çözülmesi için siyaset yapanların, böylesi bir güvenlikçi anlayışla, böylesi bir akılla yorumlanmasını tamamen devreden çıkaran bir yasadan bahsediyoruz. Bu yasa hem örgüt mensuplarını kapsayan hem de yıllardır demokratik siyaset yaptıkları için başka bir noktada değerlendirilen; cezaevinde olan, diasporada bulunan ve burada demokratik siyaset yürüten kişileri de kapsayan bir düzenleme olacak. Çünkü demokratik siyaset yürüttükleri için binlerce insan hakkında örgüt üzerinden davalar açıldı. Bunların tamamını da ortadan kaldıran bir başlangıç yasasından bahsediyoruz" diye belirtti. 

'SİYASETEN VE HUKUKEN KONUŞABİLECEĞİZ'

Dilan Kunt Ayan, “Kürt meselesinin siyasi olarak çözülmesinin, siyasetinin yürütülmesinin artık suç olmaktan çıkmasına dair bir yasadan bahsediyoruz. Eğer bu gerçekten de doğru temelde tartışılırsa artık diyeceğiz ki 'Evet, bu meseleyi biz hukuken konuşabiliyoruz, siyaseten konuşabiliyoruz.' O zaman yıllardır Kürt sorununun demokratik yollarla çözülmesinin önündeki engel yasaları da tartışmaya açalım. Nedir mesela bunlar? Elbette ki anadilde eğitimdir, yerel yönetimlerin demokratik durumlarıdır, Türk Ceza Kanunu’ndaki ve Terörle Mücadele Kanunu’ndaki birçok anlamda 'terörize' edilen yerlere dair, belli başlı düzenlemelerin yapılmasıdır” şeklinde konuştu.

'MGK KARARI SÜRECİN UZAMASINA NEDEN OLMAMALI'

Yasanın uygulanmasının geciktirilmemesi gerektiğini belirten Dilan Kunt Ayan, “Bu yasa Genel Kurul’dan geçtikten sonra hemen uygulanmayacak. Çünkü çerçeve yasada; 'Milli Güvenlik Kurulu’nun onayından sonra yürürlüğe gireceği yönünde ifade var. Bu sürecin uzamaması gerektiğini her fırsatta ifade ediyoruz. Çünkü MGK’nin vereceği karar uzadıkça, daha önce yasanın gecikmesi sürecinde nasıl belli başlı enfeksiyonlar ortaya çıktıysa, aynı tehlike ve aynı risk burada da kendisini gösteriyor. Bu yasanın yapım süreci bile 19 aylık bir süreye tekabül etti. Fakat uygulaması da zamana yayılan bir süreç olursa, demokratik siyasetin alanının daralması durumu tekrardan söz konusu olacak” dedi. 

'AİHM VE AYM KARARLARININ UYGULANMASI İÇİN BEKLENMEMELİ'

Dilan Kunt Ayan, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi kararlarının uygulanması için çerçeve yasanın yürürlüğe girmesinin beklenmemesi gerektiğini hatırlatarak şunları söyledi: “Türkiye’de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin vermiş olduğu birçok hak ihlali kararı var ve bunların birçoğu da Kürt siyasetçileri üzerinden verilen kararlar. Bu kararlar için bu kök yasanın yürürlüğe girmesine gerek yok. Kobani Kumpas Davası’nda Anayasa Mahkemesi’nin vermiş olduğu bir karar var. Bu kararın uygulanması için de bu yasanın devreye girmesine gerek yok. Bir an önce, derhal uygulanması gerekiyor ki bu yasanın tartışılması bile artık Türkiye’nin bu iklime girdiğinin bir göstergesi" ifadelerini kullandı. 

'BU AŞAMA SAYIN ÖCALAN'IN ROLÜ VE MİSYONUNUN SONUCUDUR'

“Umut hakkı” bakımından da herhangi bir yasal düzenleme beklenilmeden adım atılması çağrısı yapan Dilan Kunt Ayan, “2014 verilen bir karar ve bu kararın da yürürlüğe girmesi için beklenecek hiçbir şey yok. Ama aynı zamanda sadece ve sadece 'umut hakkı’nı', AİHM’nin vermiş olduğu karardan da ziyade Sayın Öcalan’ın bu süreçteki rolü misyonu ortada. Yani biz bugün bu yasayı bu aşamada konuşabiliyorsak elbette ki bu Sayın Öcalan’ın bu konudaki rolü ve misyonunun sonucudur" dedi. 

'BÜYÜK BİR MÜCADELE BAŞLAYACAK'

Dilan Kunt Ayan, “Bu yasada Kürt halkının kendi kimliğine dair, statüsüne dair, diline dair bir düzenleme yok. Ama bu bir kök yasa, bir başlangıç yasası. Ana sorun olarak görülen kısmın önce giderilmesi ve daha sonra ise Kürt halkının yıllardır mücadelesini yürüttüğü temel taleplerin artık yasalaşması için büyük bir mücadele hattı başlayacak” diye belirtti. 

'TÜM SİYASİ PARTİLERİN TAM KABULÜ İLE YASALAŞSIN'

Genel Kurul aşamasında DEM Parti olarak tüm milletvekilleri ve eş genel başkanlarıyla Meclis’te olacaklarını belirten Dilan Kunt Ayan, sözlerini şöyle sonlandırdı: "Umut ediyoruz ki tüm siyasi partilerin tam katılımıyla ve tam kabulü ile geçsin bu yasa. Belki bir başlangıç, bir giriş yasası olmasından kaynaklı önem atfediyoruz. Umut ediyoruz ki tüm siyasi partiler de orada hem barışa dair sözünü kuran ve bu tarihi süreçte büyük bir çoğunluğunun ‘evet’ demesiyle yasalaşmasını beklediğimizi ifade edebilirim."

TBMM'de bugün sürecini yasal zemine oturtmayıamaçlayan Çerçeve Yasa maratonu var.

Meclis Genel Kurulu, Milli Dayanışma ve ToplumsalBütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair KanunTeklifi'ni görüşmek üzere saat 11.00'de toplanıyor.

367 vekil imzaladı

AK Parti, MHP, DEM Parti, CHP, HÜDA PAR ve bazılarıbağımsız 367 milletvekilinin imzasını taşıyan teklif 12maddeden oluşuyor.

Silah bırakma teyit edilecek

Düzenleme "PKK/KCK'yi kurma" veya "yönetme","örgüte üye olma", "yardım etme", "propagandası" ve"örgütün faaliyeti"ni kapsıyor.

Yasanın ön şartı, örgütün varlığına son verildiğinin vetüm silahlarının teslim edildiğinin güvenlikkurumlarınca tespit ve teyit edilmesi ile Milli GüvenlikKurulu'nun örgütün feshine ilişkin kararının ResmiGazete'de yayımlaması.

Bu gerçekleştiğinde, düzenlemeden yararlanmak için6 ay süre tanınacak.

Ceza ertelemesi

Çerçeve yasa teklifine göre yargılamalar 15 yıl veyadaha az hapis cezasını gerektiren suçlarda 5 yıl, 15yıldan fazla ceza gerektiren suçlarda 10 yıl süreyleertelenecek.

15 yıldan az ceza alan hükümlülerin cezasının infazı 5yıl, 15 yıldan çok ceza verilenlerin de 10 yılertelenecek. Bu sürede "terör suçu" işlenirseerteleme kararı kaldırılacak.

Yöneticiler kapsam dışında

Düzenlemeden faydalanacaklar için 2 ila 3 yıl siyasetyasağı uygulanacak.

Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürmesuçu ile 1 Haziran 2005'ten önce işlenen ve müebbetveya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirensuçlar kapsam dışında olacak.
Bu kapsamda Abdullah Öcalan’ın bu hükümlerdenfaydalanamayacağı bildiriliyor.

Takip ve denetim

Teklifle sürecin takip, denetim ve koordinasyonu içinTürkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığındaAdalet, İçişleri, Dışişleri ve Milli Savunma bakanları ileCumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MGK GenelSekreteri ve MİT Başkanı'nın da yer alacağı bir kuruloluşturulacak.

Meclis'te de vekillerin yer aldığı 17 üyeli izlemekomisyonu kurulacak.

Kanun kapsamında faaliyet gösteren kamugörevlilerinin de cezai sorumluluğu olmayacak.

Colemêrg Barış Anneleri Meclisi üyeleri, 2011 yılında ilk fidanlarını diktikleri Şîşemzîna (Serindere) köyündeki bahçede Abdullah Öcalan'ı ağırlamanın heyecanını yaşıyor. 

Colemêrg'in Gever (Yüksekova) ilçesine bağlı, Rojhilat sınırına yakın olan köy, önemli bir konuma sahip. Bir dönem yakılan köyde neredeyse tüm köylüler katliamlarla burun buruna geldi, pek çok köylü cezaevlerinde tutsak edildi.  

2011 YILINDA İLK FİDANLAR DİKİLDİ

Köylülerin "Burası Abdullah Öcalan'ın köyüdür" dedikleri Şîşemzîna, 2011 yılında yaşanan süreç dolayısıyla Abdullah Öcalan'ın özgürlüğü için Colemêrgli Barış Annelerinin öncülüğünde köy girişinde fidanlar dikilerek "Önderlik Bahçesi" adı verilen bahçe kuruldu. İlk fidanların 2011 yılında toprakla kavuştuğu yıllardan sonra bir çok kez bahçede ağaçlar köklerinden koparılmak istendi. Son olarak 2015 yılında yeniden toprağa verilen meyve ağaçları hem Abdullah Öcalan'ın hem de onu ziyaret edeceklerin bahçesi olarak anılıyor. 

'ŞÖLEN YAPACAĞIZ'

Bahçeye ilk fidanları eken aynı zamanda Şîşemzînalı olan anne Amine Engüdar, büyük bir umutla Abdullah Öcalan'ın fiziki özgürlüğünü beklediklerini söyledi. Köyün geçmişinden bu yana büyük mücadelelere şahitlik ettiğini ifade eden Amine Engüdar şunları söyledi: "Devlet evlerimize baskın yapar, eşimizi, kardeşlerimizi alır işkenceye götürürdü. Bazen aylarca yakınlarımızdan haber alamazdık. Evlerimizi yaktılar, kurşunladılar. Berî'ye gittiğimiz yaylalarımızı bize yasakladılar. Açlıkla sınandık. Ancak geri durmadık. Yurtseverlikten vazgeçmedik. Bu mücadeleye inandık. Şimdi de hem Önderimize hem de hareketimize inanıyor, güveniyoruz. Bir gün O'nu burada ağırlamayı planlıyoruz. O'nu bekliyoruz. Burası onun ve halkın bahçesi. Meyveleri hepimizin, gölgesi hepimizin. Önderimiz eğer özgür olursa ilk bu bahçeye gelsin istiyoruz. Şölen yapacağız. Bir buçuk yılı geçti süreç başlayalı. Biz hala ilk gün gibi onun fiziki özgürlüğünü bekliyoruz. Onu aramızda görmek istiyoruz. Bu bahçeyi onun için inşa ettik." 

Spot altın ons başına an itibarıyla (09:09) 4.345,66 dolardan işlem görüyor.

Ons altın ve bankalar arası ABD Doları/TL kuru üzerinden hesaplanan gram altın 6.674,12 liradan ilerliyor.

Gram altın cuma (7 Ağustos) 6.660,55 lira seviyesinden kapatmıştı.

Gram altın fiyatı nasıl hesaplanıyor?

Ons bir İngiliz ağırlık birimi. Altın, gümüş ve elmas gibi değerli madenlerin hesaplanması sırasında kullanılıyor. 1 ons, 31,10 grama denk geliyor.

Gram altının Türkiye’deki fiyatı hesaplanırken o andaki 1 ons altın fiyatının değeri 31,10’a bölünüyor ve dolar/lira kuruyla çarpılıyor. Bu da lira bazındaki gram altın değerini veriyor.

AYM’nin konuya ilişkin kararı Resmi Gazete’de yayımlandı. Karara göre, İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi, baktığı bir davada Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 23. maddesindeki "Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır. Kocası ölen kadın yeniden evlenmedikçe ölen kocasının aile kütüğünde kalır. Ancak dilerse babasının kütüğüne dönebilir" fıkrasının Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptali gerektiğine hükmederek AYM’ye başvurdu.

Başvuruda, kadının kendi adına bir nüfus kütüğüne sahip olmadığı, evlenmesiyle kaydının baba hanesinden erkek eşin hanesine taşındığı belirtildi. Bu durumun kadın ile erkek ve eşler arasındaki eşitlik ilkelerine aykırı olduğu, kadın aleyhine cinsiyete dayalı ayrımcılık oluşturduğu ve nüfus kütüğünde kocanın esas alınmasının meşru bir amacının bulunmadığı ileri sürüldü.

AYM İPTAL İSTEMİNİ REDDETTİ

AYM, inceleme sonucunda iptal istemini oy çokluğuyla reddetti. Kararda, nüfus kütüğünün idare bünyesinde tutulan teknik bir kayıt sistemi olduğu, kadının kaydının kocasının hanesine taşınmasının hukuki statüsüne veya somut bir menfaatine doğrudan ve belirleyici etkisinin bulunmadığı ifade edildi. Hükmün Anayasa’nın hukuk devleti, eşitlik, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile ailenin korunmasına ilişkin hükümlerine aykırı olmadığı ifade edildi. 

KARŞI OY: CİNSİYETE DAYALI FARKLI MUAMELE

AYM'nin 5 üyesi ise düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu ve iptalinin gerektiğine hükmederek, çoğunluk görüşüne katılmadılar.

Üyelerden 4'ünün karşı oy gerekçesinde, "nüfus kayıt sisteminin aile bağlarını göstermesinin mümkün olduğu ancak bu yapılırken kadının, erkek eşin hanesine bağlı bir kayıt unsuruna dönüştürülmesinin hukuk devletinin insan onuru ve eşitliğe dayalı karakteriyle bağdaşmayacağı" ifade edildi.

Karşı oyda, "İtiraz konusu kural, evlilik birliği içinde aynı hukuki durumda bulunan kadın ve erkek arasında cinsiyete dayalı haklı bir neden içermeyen farklı muamele oluşturmakta, kadının hukuki kişiliğini bağımsız birey olarak değğil, erkek eşin hanesine bağlı biçimde konumlandırmakta, eşler arası eşitliğe dayalı anayasal aile anlayışını zedelemekte ve uluslararası insan hakları hukukunda benimsenen kadın-erkek eşitliği standartlarıyla bağdaşmamaktadır" değerlendirmesinde bulunuldu.

Diğer karşı oy gerekçesinde ise düzenlemenin kadın aleyhine ve Anayasa'nın "Kanun önünde eşitlik" başlıklı 10. ve "Ailenin korunması ve çocuk hakları" başlıklı 41. maddelerine aykırı olduğu ifade edildi ve iptali gerektiği kaydedildi.

“Resmi verilere göre 459 Peru vatandaşının savaşa katıldığı, ne yazık ki bunlardan 11’inin yaşamını yitirdiği, 114’ünün kaybolduğu ve üçünün Ukrayna ordusu tarafından esir alındığı tespit edildi.”

Yetkililer Rusya-Ukrayna savaşı için verilen sahte iş ilanlarına dikkat çekiyor. İnsan ticareti çetelerinin kurduğu tuzaklara düşmeme uyarısı yapılırken yabancı bir devletin ordusunda görev alabilmek için devletten resmi izin alınmasının zorunlu olduğu vurgulanıyor.

En az 150 Peru vatandaşı öldü iddiası

Ulusal basında çıkan habere göre Rus ordusuna katılan Peru vatandaşlarının aileleri, Lima’daki Rusya Büyükelçiliği önünde yakınlarının, özellikle yaralıların, ülkeye getirilmesini ve akıbetleri hakkında bilgi verilmesini talep etti.

Ailelerin sözcüsü, en az 150 Perulunun öldüğüne dair bilgi aldıklarını fakat bu sayının henüz resmi olarak doğrulanmadığını belirtti.

Peru hükümetiyse kayıp vatandaşların bulunması için Uluslararası Kızılhaç Komitesi’nden yardım istedi.

İstanbul

Balıkesir

Bursa

Muğla

Osmaniye

Yozgat

Bolu

Düzce

Kastamonu

Zonguldak

Samsun

Amasya

Rize

Trabzon

Kars

Erzurum

Ardahan

Van

Muş

Hava sıcaklığında önemli bir değişiklik beklenmiyor, mevsim normalleri civarında seyredecek.

BBC’ye konuşan Hunter Biden, kanserle mücadeleyi ‘izlemesi zor’ diye nitelendirerek babasının kanserinin yayıldığını, kemiklerine ve başka bölgelere metastaz yaptığını belirtti.

83 yaşındaki eski ABD başkanının Ekim 2025’te prostat kanseri tedavisinin bir parçası olarak radyoterapiye başladığı duyurulmuştu. 

Biden’ın başkanlık görevi 20 Ocak 2025’te sona ermişti.

Panel soru ve cevap ile son bulurken festival konuşma ve konserlerle devam etti. Festivalde konuşan İmralı Sekretaryası üyesi Çetin Arkaş, yapılan festivallerin önemine vurgu yaptı. Arkaş, "Coğrafyamızda gençleri apolitik yapmak için, uyuşturucuya, fuhuşa, sürükleyenlere inanmayın. Sizler bizim umudumuzsunuz, eğer izin vermezseniz onlar kıpırdayamaz. Emniyetin de toplumu bu tür şeylerle kirletenlere karşı durması gerekir" dedi. 

Gençlerin özel savaşa karşı örgütlenmesi çağrısında bulunan Arkaş, "Elbette olumsuzluk olur, siz bu olumsuzlukları bir varlık ve yokluk meselesi olarak görün ve karşı durun, Önder Apo’nun fedaileri bunları şüphesiz yapacak" ifadelerini kullandı. 

Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'ın başlattığı sürece işaret eden Arkaş şunları söyledi: “Tarihi bir sürecin içindeyiz ve bir buçuk yıldır bu süreç devam ediyor. Bir yasa çıkarıldı. Bu yasa her şeyi halleden bir yasa değil, sadece kapı araladı. Bu süreç bir yenme ve yenilme süreci değildir. Bu şekilde bakmayın, bu süreç kardeş halklar ile birlikte Orta Doğu halklarının kazanacağı bir süreç olacaktır. Vicdanı kararan bazı insanlar, 'Kürtlere ne kazandıracak?' deyip kafa karışıklığına neden oluyor. Biz 35 yıl önce çok acılı süreçler yaşadık. Kürtler kimliklerini söylemeye korkuyorlardı. Korku aşılır ama utanma farklı. Şimdi Kürtler kimlikleriyle gurur duyuyor. Biz Kürdüz. 50 yıldır verdiğimiz bedel buna kanıttır. Ama şu da bilinsin ki bizler Kemal Pir'in de yoldaşlarıyız. Önder Apo’ya, gerillaya güvenin onlar hiçbir koşul altında ne sizi yalnız bıraktılar ne de sizi kandırdılar. Bizler öldük, asit kuyularına atıldık hala bile kemiklerimiz bulunmadı ama asla vazgeçmedik. Bizler kürüdün onuru kadar diğer ulusların da onurunu koruyacağız. Bizler silah baronlarına diyoruz, ‘Artık yeter’ bizler yeterince savaştık. Apocular bunu çok yaptı. Artık gençler için özgür bir gelecek kurulmalı. Önder Apo, yasanın meclisten geçmesinden sonra daha çok görünür olacak. Artık Önder Apo’nun posteri değil kendisi Tetwan’a gelecek. Elbette bir takım anlaşılmayan, çıkarılmayan yerler var ama Apocular asla arkadaşlarını geri de bırakmadılar. Ne zindan da ne de başka yerde tüm arkadaşlarımızı geri alacağız. Halkın iradesine de saygı duyun. Eğer biriniz gaflete kapılıp, halka rağmen koltukta kalırsa, kalamayacağını bilsin. Halkın istemediklerine buradan sesleniyoruz, herkes aklının bir köşesine koysun. Halkın iradesine karşı koyulmaz.” 

Festival Koma Amed ve İlkay Akkaya konserleriyle devam etti. 

Festival, halkın coşkusu ve halaylarla son buldu. 

Kılıçdaroğlu, X’ten şunları yazdı:

* Türkiye’nin huzurunu, birliğini ve kardeşliğini bozmak isteyen bölücü küresel yapılar şunu iyi bilmelidir: Türk baharı hayali kuranlara, Türk milletinin birlik ve beraberliği karşısında zemheri kışı yaşatacak olan; bu milletin ortak iradesi, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kararlılığı ve sarsılmaz kardeşliğimizdir.

* Türk milleti; içerisinde barındırdığı bütün evlatlarıyla, bütün kültürleriyle, bütün dilleriyle ve bütün renkleriyle ayrılmaz bir bütündür. Farklılıklarımız ayrışmanın değil, ortak vatanımızın zenginliğidir. Bizim için tartışılmaz olan; üniter devlet yapımız, Anayasa’nın ilk dört maddesi ve milletimizin sarsılmaz, bölünmez kardeşliğidir.

* Bu süreç bir bölünme, parçalanma veya ayrışma süreci değil; tam tersine yaraları sarma, kardeşliği güçlendirme ve milletçe yeniden kenetlenme sürecidir. Türkiye’nin önce bölgesel, ardından küresel bir güç olmasının yolu; kendi içinde kavga eden değil, kardeşliğini dünyaya ilan eden güçlü bir Türkiye’den geçmektedir.

* Bizim milliyetçiliğimiz; milleti bölmek değil, milleti birleştirmektir. Bizim vatanseverliğimiz; kardeşi kardeşe düşürmek değil, aynı bayrağın altında omuz omuza yürümektir. Bizim ülkümüz; zayıf ve parçalanmış bir Türkiye değil, birliğini koruyan, demokrasisi güçlü, ekonomisi sağlam, itibarlı ve büyük bir Türkiye’dir.

* Bu sürece tereddütsüz katkı vereceğiz. Ancak ülkemizde yeni bir iç karışıklık, ayrışma ve çatışma zemini oluşturmaya çalışan bölücü küresel yapılara da asla geçit vermeyeceğiz. Cumhuriyet Halk Partisi Grubu olarak tarihin omuzlarımıza yüklediği sorumluluğun gereği bu tarihi süreçte yalnızca destek veren değil; sorumluluk alan, öncülük eden ve doğru istikameti gösteren bir anlayışla hareket edeceğiz.

* Çünkü biliyoruz: Kardeşlik güçlenirse Türkiye güçlenir. Türkiye güçlenirse milletimiz kazanır. Birlik varsa gelecek vardır. Bu topraklar ayrılığın değil birliğin;düşmanlığın değil kardeşliğin yurdudur.

ABD başkanı, İran’la ‘sadece yarı müzakere halinde’ olduklarını belirterek “İran’ı, yüksek enflasyonu ve parasızlığını sadece izliyoruz” dedi.

İran’ın ekonomik olarak ‘çok kötü durumda’ olduğunu ve askerlerinin maaşlarını ödeyecek parası olmadığını söyleyen Trump, ABD’nin deniz ablukasının rejimin ekonomik krizini daha da kötüleştirdiğini öne sürdü.

80 yaşındaki ABD başkanı, İran’la karşılıklı sözlü atışmalar konusundaysa “İşler yoluna girecek, her zaman yoluna girer. Bu bir satranç oyunu gibi” dedi.

ABD’nin füze stokunun azaldığı yazılmıştı

ABD medyasında Trump’ın son bir haftaya kadar İran’a saldırıları sürdürme niyetinde olduğu, ancak Amerikan ordusundan özellikle bazı nitelikli füze stoklarının ciddi ölçüde azaldığı bilgisini almasının ardından bu kararından vazgeçtiğine ilişkin haberler yazılmıştı.

Ayrıca Trump’ın yaklaşık son bir haftaki açıklamalarında İran’a ilişkin söylemlerinde daha dikkatli olduğu gözlenmişti.

Barış Kurulu'nun duyurduğu 15 maddelik yeni yolharitasını reddettiklerini belirten Netanyahu, şartlarınışu sözlerle dile getirdi:

"Silahsızlanma derken ağır ve hafif silahları, kısacasıtüm silahları kastediyorum. Biz düzmece veya hayalibir silahsızlanmadan değil, gerçek birsilahsızlanmadan bahsediyoruz."

Hamas’ın silahsızlandırılması konusunda ABDyönetimiyle temas halinde olduklarını kaydedenNetanyahu, "Onların bazı fikirleri var ve bu fikirlerinbir kısmı bizim için kabul edilebilir, bir kısmı ise kabuledilemez nitelikte" diyerek Washington ile tam birmutabakat sağlanmadığının sinyalini verdi.

Trump ve Mladenov "anlaşma tamam" demişti

İsrail’in bu sert çıkışı, uluslararası arenadaki "anlaşmasağlandı" açıklamalarıyla tezat oluşturuyor. GazzeBarış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nikolay Mladenov,Hamas’ın ikinci aşamaya yönelik ayrıntılı yol haritasınıkabul ettiğini duyurmuştu. ABD Başkanı DonaldTrump da benzer şekilde, Barış Kurulu'nun Hamas vediğer silahlı gruplarla silah bırakma konusundauzlaşıya vardığını ilan etmişti.

Hamas kanadı ise sürece olumlu yaklaştığını ancaktemel şartlarının İsrail saldırılarının durması veüzerinde anlaşılan hususlar için net bir takvimoluşturulması olduğunu yineledi. Filistinli gruplar,ikinci aşamanın ancak İsrail'in ilk aşamadakiyükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesiylemümkün olabileceğini savunuyor.

Gazze Şeridi'nde 10 Ekim 2025'te yürürlüğe girenateşkesin ilk aşamasına; esir takası ve insani yardımsözlerine rağmen bölgedeki gerilim dinmedi. İsrail, şuan itibarıyla Gazze topraklarının yüzde 70'ini kontrolediyor.

Diğer yandan, Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi,bölgenin idaresini devralmak için tüm kurumsalhazırlıklarını tamamladığını açıklasa da İsrail’inçekilme şartlarındaki katı tutumu, sürecin bir kezdaha tıkanma noktasına gelmesine neden oldu.

12 maddeden oluşan çerçeve yasa taslağına ilişkinPKK açıklama yaptı. Açıklamada, yasa tasarısında Öcalan’ın “serbest yaşar ve çalışır konumda olması”şartının gerçekleştirlmediği belirtilerek bu durumatepki gösterildi.

Açıklamada dağdan inen PKK’lilere bir süreuygulanacak olan siyaset yasağı da eleştirildi. Açıklama özetle şöyle:

“Kürt düşmanı bir eğilimin provokasyonlaryaparak karşı çıkması dışında…”

“Aylardır tartışılan halkımızın, bizlerin ve demokrasigüçlerinin görüşlerini ortaya koyduğu yasa Meclis’teKürt düşmanı bir eğilimin provokasyonlar yaparakkarşı çıkması dışında diğer siyasi güçlerinonaylamasıyla Meclis Adalet Komisyonu’ndangeçmiştir.

Bu yasa ciddi hata ve yetersizlikler taşımaktadır.Meclis komisyonunun hazırladığı rapordademokratikleşme ve Kürt sorununun çözümüdoğrultusundaki önerileri bu rapora yansıtılmamıştır.Bu yönüyle maksadı tam karşılamamıştır. Kürtkavramını kullanmadan sadece silahsızlanmadan sözedilmesi sorunun bütünlüklü ele alınmadığını ifadeetmektedir. İçerikte ciddi eksiklikler olduğu gibikullanılan dil ve kavramlar da barışı amaçlayan biryasa için ciddi bir sorundur. Kuşkusuz bu dilhalkımızın ve Hareketimizin kabul edemeyeceği birdildir.

Hareketimiz de halkımız da bir yasa çıkacaksa ve birsüreç yürütülecekse bunun ancak Rêber Apo’nunözgür yaşar ve çalışır koşullarda olmasıyla mümkünolacağını vurgulamıştır. Bunu da her fırsatta dilegetirmiştir. Hareketimizle ilgili adım atmak ve pratiğegeçirmek Rêber Apo özgür yaşar ve çalışır olması vebizzat Rêber Apo tarafından yönetilipyönlendirilmesiyle mümkün olur. Barış ve DemokratikToplum Süreci Rêber Apo’nun özgür yaşar ve çalışırhalde olmasıyla gelişir. Özgürlük Hareketi olarakşimdiye kadar attığımız tüm adımlar Rêber Apo’nunözgür yaşar ve çalışır koşullara sahip olacağıöngörülerek atılmıştır. Devlet Bahçeli daha ilk gündenRêber Apo’nun umut hakkının gerçekleşeceğinitaahhüt etmiştir.

“Yasanın belirttiği birçok husus gerçekleşmez”

Devlet Bahçeli ve AKP yetkilileri bu sürecin bir devletpolitikası olduğunu vurgulamaktadırlar. Tümkonuşmalar da bu politika doğrultusundayapılmaktadır. Devlet Bahçeli barış ve demokratiktoplum sürecinde Rêber Apo’nun ‘Barış Süreci veSiyasallaşma Koordinatörü’ olacağını vurgulamıştır.Devlet Bahçeli’nin bu önerisini devlet yetkilileri dekabul etmiştir. Ancak Rêber Apo’nun bu süreçteoynayacağı rol çerçeve yasada belirtilmemiştir.Sadece muğlak bir biçimde cumhurbaşkanıyardımcısının başkanlığında kurulacak kurulun altkurullar oluşturabileceği ifade edilmiştir. Eğer RêberApo, özgür yaşar ve çalışır halde bu kurulunkoordinatörlüğünü yapmazsa yasanın belirttiği birçokhusus gerçekleşmez.

Bu açıdan yasanın nasıl pratikleşeceği önemlidir. Heryasa doğru yol ve yöntemle uygulanırsayaşamsallaşabilir. Usul, yol, yöntem ve üslupönemlidir. Çünkü bu yasa tek taraflı dayatmalarlapratikleşmez. Böyle önemli bir konuda yaratıcı, önaçıcı yol ve yöntemler de önemlidir. Özcesi bu yasaancak barış dili esas alınırsa, pratikleşme Rêber Apotarafından yürütülür ve yönetilirse, yeni çıkartılacakdemokratik yasalar ile beslenirse uygulanabilir.

“Bu yasa bir başlangıç olmalıdır”

Yasa demokratikleşme temelinde demokratik siyasalalanın öne çıkması için öngörülmüştür. Demokratiksiyasal çalışma ancak düşünce ve örgütlenmeözgürlüğünü tam sağlayan demokratikleşme ilesağlanır. Bu açıdan bu çerçeve yasa gecikmedendemokratikleşmeyi sağlayan yasalar ve uygulamalarlaamacına ulaştırılmalıdır. Bu yasa Rêber Apo’nun vetüm demokratik güçlerin belirttiği gibi bir başlangıçolmalıdır. Daha sonraki gelişmeleri sağlatan bir yasaolursa ancak o zaman kök ve çerçeve olma rolünüyerine getirmiş olur.

Gerillanın silahsızlanması ve gelmesi isteniyor. EğerTürkiye’ye gittiğinde düşünce ve örgütlenmeözgürlüğü temelinde demokratik siyasetyapamayacaksa, söyledikleri ve yaptığı örgütlenmelertemelinde suçlanıp zindana atılacaksa bırakalımgerillanın düz ovaya inmesi, Avrupa’ya zorunlu olarakgitmiş siyasetçiler bile dönemez. Bu sadece somutbir örnektir. Kuşkusuz demokratikleşmenin ve Kürtsorununu çözmenin birçok başka boyutu da vardır.

Bu yasa bir başlangıçtır. Başta Kürt sorunu olmaküzere tüm sorunların çözümü için demokratikleşmemücadelesinin geliştirilmesi gerekir. Bu açıdanhalklarımız ve tüm demokrasi güçleridemokratikleşme ve Kürt sorununun çözümü içinörgütlenmeli ve mücadele etmelidir. O zaman çıkanyasa gerçek anlamda bir çerçeve yasa rolünüoynayabilir; önemli gelişmeler için bir başlangıç olur.”

DEM Parti’nin paylaştığı mesaja göre Demirtaş ve Mızraklı TBMM Genel Kurul’una şöyle hitap etti:

* Her birinizi ayrı ayrı, tüm içtenliğimizle selamlıyor, hepinize saygılarımızı sunuyoruz.

* Ülkemizin ve bölgemizin kaderini köklü şekilde değiştirme potansiyeline sahip, son derece önemli, tarihi bir barış çabasının kritik bir adımını daha, inşallah hep birlikte hayata geçirmiş olacaksınız.

* Elbette tartışmalar, eleştiriler, öneriler olacaktır; her biri de kıymetlidir, katkı vericidir. Ancak şunun bilinmesini isteriz ki bizler tüm kalbimizle, samimiyetimizle ve ciddiyetimizle, sadece 86 milyonun huzurunu, refahını, kardeşliğini güçlendirmek, büyütmek için bu sürecin içinde olduk, sürece tüm gücümüzle destek verdik.

‘Kimse, gizli hesaplar, kirli planlar arayarak zaman tüketmemeli’

* Bu süreç bölünme, ayrışma süreci ya da ucuz pazarlıklara dayalı bir al ver süreci değildir.

* Hiç kimse kıymetli çabaların altında gizli hesaplar, kirli planlar arayarak zaman tüketmemeli, enerjisini boşa harcamamalıdır. Şüpheyle yaklaşan veya olumsuz ön yargıyla bakan çevreler, bu süreci istedikleri kadar eşelesinler, altından bin yıllık kardeşliğimizden, birbirimize sıkı sıkıya sarılma arzusundan ve Kürdüyle, Türküyle hep birlikte Türkiye olma duygusundan başka bir şey bulamayacaklardır.

* Atılan ve atılacak her adım yeni ufuklara, yeni reformlara ve yeni bir hayata da zemin hazırlayacaktır. Elbette tüm bu çabalar güçlü ve köklü demokrasi, adalet, eşitlik ve özgürlük reformlarıyla devam etmeli, halkımızın hak ettiği, layık olduğu huzurlu bir yaşama kavuşmasına katkı sunmalıdır. Bunun için de herkesin ve her kesimin çok dikkatli, hassas ve ciddiyetle meseleleri ele almasında büyük yarar vardır.

‘Yüreği yaralı olmayan neredeyse kimse kalmadı’

* 40 yıllık çatışma ortamının sonucu olarak, yüreği yaralı olmayan neredeyse kimse kalmadı. Bu nedenle, zafer görüntülerine veya gösterilerine de kaybetme duygusuna ve kaygısına da sebep olmadan vakur, olgun, erdemli bir duruşla bu süreci ilerletmek, acılarımızı ortaklaştırıp geride bırakarak el ele geleceğe yürümek zorundayız.

* Değerli Milletvekilleri,

* Kullanacağınız her oyun barışımızı, birliğimizi, kardeşliğimizi güçlendirecek yönde olmasını, eleştiri ve uyarılarınızın yapıcı temelde ifade edilmesini temenni ediyoruz. Hepimiz için hayırlara vesile olacağına inandığımız bu adımın siyasete de yeni kapılar açarak nezaket, iş birliği ve olgunluk kazandıracağını umuyoruz.

Teşekkür

* Bu vesileyle zorlu bir sürecin başlaması ve yürütülmesinde siyasi iradeyi en güçlü şekilde ortaya koyan Sayın Cumhurbaşkanı (Tayyip Erdoğan) ile Sayın Devlet Bahçeli başta olmak üzere, barış için büyük çaba sarf eden Sayın Abdullah Öcalan’a özel olarak teşekkür etmek istiyoruz.

* Yine sürecin sahiplenilmesi ve her aşamasının sağlıklı yürümesi için katkı sunan Sayın Numan Kurtulmuş’a, Sayın Özgür Özel’e, Sayın Mahmut Arıkan’a, Sayın Ali Babacan’a, Sayın Ahmet Davutoğlu’na, Sayın Erkan Baş’a, Sayın Seyit Aslan’a, Sayın Kemal Kılıçdaroğlu’na, Sayın Zekeriya Yapıcıoğlu’na ayrı ayrı teşekkür ediyoruz.

* Olumsuz eleştirileriyle, dolaylı olsa da sürece katkı sunan Sayın Müsavat Dervişoğlu’na, Sayın Fatih Erbakan’a teşekkür ediyoruz.

* Ve elbette büyük fedakarlıklarla sürecin motor gücü olan DEM Partili arkadaşlarımıza, Eş Genel Başkanlarımız Sayın Tuncer Bakırhan ve Sayın Tülay Hatimoğulları ile İmralı Heyeti üyelerimize ayrı ayrı teşekkür ediyor, bu vesileyle Sırrı Süreyya Önder arkadaşımızı da rahmetle, minnetle anarak tüm milletvekillerine sıcak selamlarımızı, saygılarımızı gönderiyoruz.

* Bu sürecin mutfağında yoğun emek harcayan isimsiz emektarlara özel olarak teşekkür ediyoruz.

* Barışa katkı sunan, bu yangına bir damla su taşıyan herkesten Allah razı olsun, çıkacak olan yasa hayırlara vesile olsun. Bir kez daha Genel Kurul’u saygıyla selamlıyoruz.

‘Barışın temeli toplumsal mutabakattır’

Mansur Yavaş, teklife ilişkin ilk değerlendirmesinde ‘toplumsal mutabakat’a vurgu yaptı. Yavaş, X’ten paylaşımında şunları yazdı: 

* Türkiye’nin yıllardır taşıdığı sorunların demokratik yollarla çözülmesini; silahların tamamen sustuğu, insanların kimlikleri ve düşünceleri nedeniyle ayrıştırılmadığı, herkesin kendisini eşit yurttaş hissettiği bir ülkeyi kim istemez ki? Barışa kim karşı çıkabilir? Kardeşliğe huzura özgürlüğe kim itiraz edebilir? Ancak gerçek barış yalnızca bir kanun çıkarmakla kurulmaz. Barışın temeli adalettir, hukuktur, güvendir ve toplumsal mutabakattır.

* Bugün Türkiye’nin en büyük meselesi, vatandaşın devlete ve adalete duyduğu güvenin ağır biçimde zedelenmiş olmasıdır. CHP’li belediyelere ve başkanlarına yönelik operasyonların gerçekleştirildiği; henüz yargılama süreçleri dahi tamamlanmadan seçilmiş belediye başkanlarının suçlu muamelesine maruz bırakıldığı bir dönemdeyiz. Üstelik bununla da yetinilmiyor; belediye başkanları görev yaptıkları ve ailelerinin yaşadığı şehirlerden yüzlerce kilometre uzağa, ağır tecrit koşullarıyla anılan kuyu tipi cezaevlerine gönderiliyor. Adeta zulmeder gibi bir muameleye maruz bırakılmaları ise ayrıca sorgulanması gereken bir durumdur.

* AYM kararlarının tartışıldığı, AİHM kararlarının uygulanmadığı, seçilmişlerin iradesinin yargı kararları ve kayyum uygulamalarıyla ortadan kaldırıldığı, insanların söyledikleri bir söz nedeniyle soruşturulma endişesi taşıdığı bir ortamda demokratikleşmeyi yalnızca belirli bir mesele üzerinden konuşamayız.

* Böyle bir ortamda demokratikleşmeden söz ediyorsak önce şu temel gerçeği kabul etmek zorundayız: Demokrasi herkes içindir ya da demokrasi değildir. Hukuk herkes içindir ya da hukuk değildir. Özgürlük herkes içindir ya da özgürlük değildir.

‘Millet bilmeden yapılan siyasi mutabakatlar, toplumsal mutabakatın yerine geçmez’

* Bir taraftan demokratikleşmeden söz ederken diğer taraftan siyasi rakipleri yargı yoluyla tasfiye etmeye çalışmak, toplumun bir kesimine hukuk vaat ederken başka bir kesimini hukuksuzluğa mahkûm etmek gerçek bir huzur getirmez. Kaldı ki TBMM’ye sunulan Çerçeve Yasa konusunda hukukçular tarafından son derece ciddi hukuki ve anayasal itirazlar dile getirilmektedir.

* Hukukçuların Anayasa ve evrensel hukuk ilkeleri açısından ciddi sakıncalar gördüğü bir düzenlemenin, yeterince tartışılmadan ve toplumun bütün kesimlerinin kaygıları giderilmeden yasalaştırılması yeni sorunlar doğurur. Millet bilmeden, toplum tartışmadan, farklı kesimlerin kaygıları giderilmeden yapılan siyasi mutabakatlar, toplumsal mutabakatın yerine geçmez.

* Benim demokrasi anlayışımda millet, sonucu kendisine açıklanan bir sürecin seyircisi değildir. Millet bu ülkenin sahibidir. Bu nedenle yapılması gereken bellidir: Anayasa ve mahkeme kararlarını eksiksiz uygulamak, yargının bağımsızlığına ilişkin toplumdaki şüpheleri ortadan kaldırmak. Seçilmişlerin iradesini güvence altına almak ve düşüncesini açıklayan hiç kimsenin korkmadığı bir ülke olmak. Tüm bunlar sağlandıktan sonra da milletin önüne hiçbir soru işaretine mahal vermeden çıkmak en doğru seçenek olacaktır.

‘Seçim hesaplarının parçası haline getirirseniz sürecin samimiyeti sorgulanır’

* Türkiye’nin Kürt meselesi dâhil hiçbir meselesi çözümsüz değildir. Ancak Kürt meselesinin çözümünü bir dönem daha iktidarda kalmanın, bir seçim daha kazanmanın hesabına endekslerseniz; yıllarca cezaevinde tuttuğunuz siyasetçileri ve milletvekillerini seçim hesaplarının bir parçası hâline getirdiğiniz izlenimini güçlendirecek adımlar atarsanız, toplumun sürecin samimiyetini ve gerçek niyetini sorgulamasının önüne geçemezsiniz.

* Türkiye’nin ihtiyacı kapalı kapılar ardındaki mutabakatlar değil, milletin önünde kurulmuş büyük bir toplumsal mutabakattır. Ve milletin bu konuda vereceği yetki doğrultusunda da gerekli demokratik düzenlemeler, açık ve şeffaf bir biçimde, millet iradesinin tecelligâhı olan TBMM çatısı altında hayata geçirilmelidir.

* Son cümle olarak şunu söylemek isterim: Unutmamak üzere isimlerini köprülerimize, alt ve üst geçitlerimize kazıdığımız şehitlerimizin aziz hatıralarına haksızlık edildiği duygusuyla vicdanlarımızın sızlamasına izin vermemek, bu ülkenin vatandaşları olarak hepimizin en önemli sorumluluklarından biridir.

YÖK'ten, kanunun detaylarına ilişkin yapılan yazılıaçıklamaya göre, düzenlemeyle, yükseköğretimkurumlarında çeşitli nedenlerle öğrencilik hakkınıkaybedenlere yeniden öğrenime dönme imkanısağlandı.

Bu kapsamda, hazırlık, intibak, ön lisans, lisanstamamlama, lisans ve lisansüstü öğrenimkademelerini kapsayan düzenlemeden, kanundabelirtilen istisnalar dışında kendi isteğiyle ilişiğinikesenler de yararlanabilecek.

Kanunda açıkça istisna tutulan durumlar dışında,kendi isteğiyle ilişiğini kesenler dahil olmak üzere herne sebeple olursa olsun ilişiği kesilen öğrencileryeniden üniversiteye dönebilecek. Bir yükseköğretimprogramını kazandığı halde kayıt yaptırmayanlar dayeniden öğrenim hakkından yararlanabilecek.

Başvuru için 4 ay süre tanındı

Öğrencilerin yeniden öğrenim hakkındanyararlanabilmeleri için kanunun yürürlüğe girdiğitarihten itibaren 4 ay içinde başvuru yapmalarıgerekiyor. Başvurular, öğrencinin ilişiğinin kesildiğiveya kayıt hakkı kazandığı yükseköğretim kurumunayapılacak. Düzenlemeden yararlanan öğrenciler,2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerinebaşlayabilecek.

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte askerlik göreviniyapmakta olanlar da düzenlemeden yararlanabilecek.Bu kapsamdaki kişilerin, terhislerini takip eden 2 ayiçinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurmalarıgerekiyor.

Yeniden öğrenime başlayanların askerlik ertelemeleriise 7179 sayılı Askeralma Kanunu çerçevesindeyapılacak.

Yatay geçiş ve açıköğretim imkanı da getirildi

Düzenlemeyle yeniden öğrenci statüsü kazananlarabelirli şartları sağlamaları halinde yatay geçiş imkanıda tanınıyor. Buna göre öğrenciler, ÖSYS/YKSpuanlarının giriş yılı itibarıyla aynı veya farklı birdiploma programının aynı türden taban puanına sahipolması halinde bu programlardan birine yatay geçiştalebinde bulunabilecek.

Farklı bir diploma programından yatay geçişle kabuledilecek öğrenci sayıları, ilgili programa kayıtlıöğrenci sayısı ve üniversitenin fiziki koşulları dikkatealınarak belirlenecek.

Düzenlemeden yararlanarak bir yükseköğretimkurumunda öğrenci statüsü kazananlar, başvurmalarıhalinde Anadolu Üniversitesi, Ankara Üniversitesi,Atatürk Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesibünyesindeki açıköğretim ön lisans veya lisansdüzeyindeki eşdeğer programlara yatay geçişyapabilecek. Bu geçişe ilişkin usul ve esaslarıbelirlemeye YÖK yetkili olacak.

Bazı suçlardan mahkum olanlar kapsam dışı

Geniş bir öğrenci grubuna yeniden öğrenim hakkıtanıyan düzenleme, bazı istisnalar da içeriyor. Terörsuçu, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı,çocukların cinsel istismarı ile uyuşturucu veya uyarıcımadde imal ve ticareti suçlarından mahkum olanlardüzenlemeden yararlanamayacak.

Sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler, kayıtsırasında sahte belge verenler ve 5846 sayılı Fikir veSanat Eserleri Kanunu'nda belirtilen suçlar ile terörörgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletinmilli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna kararverilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği,mensubiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı nedeniyleilişiği kesilenler de kapsam dışında tutulacak.

Polis, Jandarma, Sahil Güvenlik ve MSÜ kapsamdışı

Anayasa'nın 132'nci maddesi uyarınca özel kanunhükümlerine tabi olan Polis Akademisi ile buna bağlıeğitim öğretim kurumları, Jandarma ve Sahil GüvenlikAkademisi ile buna bağlı eğitim öğretim kurumları,Milli Savunma Üniversitesine (MSÜ) bağlı HarpOkulları, Astsubay Meslek Yüksekokulları veenstitüler kapsam dışında tutuldu.

Milli Savunma Bakanlığı, Polis Akademisi, JandarmaGenel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı namve hesabına başka yükseköğretim kurumlarındaöğrenim görmekte iken ilişiği kesilen öğrencilerhakkında da düzenleme hükümleri uygulanmayacak.

Azami öğrenim süresini dolduran son sınıföğrencilerine ek sınav hakkı

Kanunla, öğrenci affından bağımsız olarak 2547 sayılıYükseköğretim Kanunu'nun 44'üncü maddesinde deönemli bir değişiklik yapıldı. Buna göre azamiöğrenim süresi sonunda kayıtlı olduğu öğretimkurumundan mezun olabilmek için intörn eğitimidönemi hariç son sınıfta bulunan öğrencilere,başarısız oldukları veya alamadıkları teorik veuygulamalı bütün dersler için iki ek sınav/tekrar hakkıverilecek.

Teorik ve uygulamalı derslerden başarılı olmuş ancakuygulamalı eğitime veya intörn eğitimine başlamamış,eğitimini tamamlamamış ya da başarısız olmuşöğrencilere ise uygulamalı/intörn eğitimlerinitamamlama imkanı tanınacak. Buna karşılık azamiöğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine eksınav hakkı verilmeyecek. Söz konusudüzenlemelerin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslarıYÖK tarafından belirlenecek.

"Hiçbir gencimizin hayalinin yarım kalmasınıistemiyoruz"

Açıklamada değerlendirmelerine yer verilen YÖKBaşkanı Prof. Dr. Erol Özvar, söz konusu kanun ileyükseköğretimde kapsamlı bir öğrenci affıdüzenlemesinin hayata geçtiğini belirtti.

Hazırlık ve intibak dahil olmak üzere ön lisans, lisansve lisansüstü düzeylerde yükseköğretim kurumlarıylailişiği kesilen öğrenciler ile bir programı kazanarakkayıt hakkı elde ettiği halde kayıt yaptıramayangençlere, kanunda belirtilen şartlar çerçevesindeyükseköğretime yeniden dönme imkanı sunulduğunuaktaran Özvar, düzenlemeden yararlanabileceköğrencilerin dört ay içinde ilgili yükseköğretimkurumlarına başvurarak 2026-2027 akademik yılındaöğrenimlerine yeniden başlayabileceklerini kaydetti.

Düzenlemenin yükseköğretimle bağı çeşitlinedenlerle kopan öğrenciler için önemli bir fırsatsunduğunu, eğitim yolculuğunun beklenmediksebeplerle kesintiye uğrayabileceğini kaydedenÖzvar, "Hiçbir gencimizin hayalinin yarım kalmasınıistemiyoruz. Öğrencilerimizi yenidenüniversitelerimizde görmekten büyük mutlulukduyacağız. Hayırlı olsun." ifadelerini kullandı.

İstanbul başsavcılığının yürüttüğü soruşturma kapsamında DHA’nın aktardığına göre adını Sebahattin Şirin olarak değiştiren Muzaffer Şirin hakkında aşağıdaki suçlamalarla gözaltı talimatı verildi: 

‘6222 sayılı kanuna muhalefet’

‘Uyuşturucu madde bulundurma ve kullanma’

‘Örgütlü olarak karaborsa bilet dolandırıcılığı’ 

‘Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma’ 

6222 sayılı ‘Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’:

Amaç

MADDE 1 – (1) Bu Kanunun amacı; müsabaka öncesinde, esnasında veya sonrasında spor alanları ile bunların çevresinde, taraftarların sürekli veya geçici olarak gruplar halinde bulundukları yerlerde veya müsabakanın yapılacağı yere gidiş ve geliş güzergâhlarında şiddet ve düzensizliğin önlenmesidir.

Kapsam

MADDE 2 – (1) Bu Kanun; müsabaka öncesinde, esnasında veya sonrasında, spor alanları ile bunların çevresinde, taraftarların sürekli veya geçici olarak gruplar halinde bulundukları yerlerde veya müsabakanın yapılacağı yere gidiş ve geliş güzergâhlarında, takımların kamp yaptığı yerlerde uygulanacak güvenlik önlemlerini, şike, teşvik primi ve diğer yasak fiil ve davranışları, bunlara uygulanacak yaptırımları, spor kulüplerinin, spor kulübü yöneticilerinin, sporcularının ve diğer görevlilerinin, genel kolluk veya özel güvenlik görevlilerinin, hakemlerin, taraftarların, taraftar derneklerinin, taraftar temsilcilerinin, spor federasyonlarının, yazılı veya görsel ya da işitsel kitle iletişim kuruluşları ile mensuplarının ve diğer ilgili kişi ve kurumların spor müsabakalarında şiddet ve düzensizliğin önlenmesine ilişkin hususlardaki görev ve sorumluluklarını kapsar.

Dün Adalet Komisyonu’nda kabul edilen teklifin Genel Kurul görüşmelerinin tamamlanarak kanunlaşması ve ardından TBMM’nin yaz tatiline girmesi bekleniyor.

‘Çerçeve yasa’ Adalet Komisyonu’nda kabul edildi: Genel Kurul’da görüşülecek

TBMM Genel Kurulu’nun 16 Haziran’daki birleşiminde, Meclis İçtüzüğü gereğince 1 Temmuz 2026’da tatile girmesi gereken TBMM’nin çalışmalarına devam etmesine karar verilmişti.

“Çerçeve yasa”nın Meclis tatile girmeden çıkarılması için yürütülen çalışmalar kapsamında AK Parti tarafından verilen önergelerle Genel Kurul’un çalışma takvimi uzatıldı.

Bu süreçte Meclis gündemine farklı kanun teklifleri de alındı. Son olarak şehit aileleri ve gazilerin mali, sosyal ve özlük haklarına ilişkin düzenlemeleri içeren Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi gündemin ikinci sırasına alındı. İçtüzük’ün 91’inci maddesi kapsamında “temel kanun” olarak ele alınan teklifin görüşmelerine dün gece başlandı. Görüşmelerin bugün tamamlanarak kanunlaşması öngörülüyor.

Genel Kurul yarın 11.00’de başlayacak

Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi’nin görüşüleceği Genel Kurul’un yarınki birleşimi saat 11.00’de başlayacak.

Genel Kurul’u, 1 Ekim 2024’te Meclis’in açılış oturumunda DEM Partili milletvekilleriyle tokalaşan ve 22 Ekim 2024’te yaptığı çağrıyla sürecin siyasi gündeme taşınmasında önemli rol oynayan MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin de izlemesi bekleniyor. Bahçeli, hazırlanan kanun teklifine ilk imza atan isimler arasında yer alıyor.

Teklif 12 maddeden oluşuyor

Adalet Komisyonu’nda 7 Ağustos’ta başlayan görüşmelerin ardından kabul edilen Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, yürürlük maddeleriyle birlikte 12 maddeden oluşuyor.

Teklifte, kanunun uygulanmaya başlaması için Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararının Resmi Gazete’de yayımlanması şartı getiriliyor.

Buna göre, PKK/KCK ve bağlantılı oluşumların “fiili varlığına son verdiğinin” ve kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin MGK kararıyla teyit edilmesi gerekiyor.

Teklifte bazı soruşturma ve kovuşturmaların belirli sürelerle ertelenmesine ilişkin düzenlemeler bulunuyor.

Kanun kapsamındaki faaliyetlerin uygulanmasını takip etmek ve değerlendirmek üzere Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir kurul oluşturulması, TBMM Başkanlığı tarafından da bir İzleme Komisyonu kurulması öngörülüyor.

Teklifin Genel Kurul’da görüşmelerinin tamamlanarak yasalaşmasının ardından TBMM’nin yaz tatiline girmesi bekleniyor.

İçtüzük gereği Meclis, yeni yasama yılının başlayacağı 1 Ekim 2026’ya kadar çalışmalarına ara verecek.

Türkiye’de işçileri mesleki ısı stresine karşı koruyan, somut ve bağlayıcı üst sınırlar getiren özel bir düzenleme olmadığı hatırlatılan yazıda, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda da alınması gereken önlemlerle çalışmanın hangi koşullarda durdurulacağına ilişkin boşluk olduğuna dikkat çekildi.

Azami ısı mazuriyeti sınırları belirlenmeli

Yazıda gerek emekçilerin sağlık ve yaşam hakları gerekse de devletin ve işverenlerin hukuki ve insani bir sorumluluğu olarak bir an önce yasal düzenleme yapılması gerektiğinin altı çizildi ve şu talepler iletildi:

*İşkollarının, yapılan işin ve çalışma ortamının özellikleri dikkate alınarak bilimsel ölçütlere dayalı azami ısı maruziyeti sınırları belirlenmeli; bu sınırlar hava sıcaklığı, nem ve radyant ısıyı birlikte değerlendiren, uluslararası kabul görmüş göstergeler esas alınarak yasa ve yönetmeliklerle düzenlenmeli, işin fiziksel yük, maruziyet süresi ve koruyucu giysiler de değerlendirmeye katılmalıdır.

*Belirlenen sınırların aşılması veya aşırı sıcakların ciddi ve yakın tehlike oluşturması halinde çalışmalar durdurulmalı; işçilerin çalışmaktan kaçınma hakkını ücret ve diğer haklarında kayıp yaşamadan kullanabilmeleri yasal güvence altına alınmalıdır.

En sıcak saatlerde çalışma sınırlandırılmalı

*İşverenlere gölgelik alanlar ve serinleme noktaları oluşturma, ücretsiz ve kolay erişilebilir içme suyu ile gerektiğinde uygun sıvı desteği sağlama, ısı kaynaklarını yalıtma, uygun iklimlendirme ve havalandırma sistemleri kurma yükümlülüğü getirilmeli, bu yükümlülüklerin denetimi ve ihlallere yaptırım uygulanması sağlanmalıdır.

*Aşırı sıcak dönemlerde çalışma süreleri ve saatleri yeniden düzenlenmeli; günün en sıcak saatlerinde çalışma sınırlandırılmalı, zorunlu dinlenme ve serinleme molaları artırılmalı, çalışma-dinlenme programlarının uygulanması zorunlu hale getirilmelidir.

*Isı stresine ilişkin bütün yasal düzenlemelerin hazırlanması, uygulanması, denetlenmesi ve güncellenmesi süreçlerine işçi sendikaları, ilgili meslek odaları ve bilimsel kuruluşların etkin ve doğrudan katılımı sağlanmalıdır.

*İşyerlerinde yürütülen risk değerlendirmeleri, toplumsal cinsiyet perspektifini de içerecek biçimde; açık alanda çalışanlar, hamile veya menopoz dönemindeki çalışanlar, ileri yaştaki çalışanlar, kronik hastalığı bulunanlar, göçmen ve mevsimlik işçiler ile kayıtdışı ve güvencesiz çalışanların karşı karşıya olduğu özgül riskleri kapsamalıdır. Bu değerlendirmeler ayrımcılığa veya hak kaybına gerekçe yapılmamalıdır. İşin ve çalışma koşullarının işçiye uyarlanmasını sağlamalıdır.

*Her işyerinde azami ısı maruziyeti sınırlarının aşılması halinde uygulanacak önlemler ve çalışmanın durdurulma/yeniden başlatılma koşulları önceden belirlenmeli; işyerine özgü ısı yönetimi planları hazırlanmalı, uygulanmalı ve düzenli olarak güncellenmelidir.

Akut sorunlar erken tanınmalı

*Isı stresinin işçi sağlığı, güvenliği ve çalışma yaşamı üzerindeki etkilerine ilişkin veri toplama mekanizmaları oluşturulmalı; bilimsel araştırmalar desteklenmeli ve veriler düzenli, şeffaf ve erişilebilir biçimde kamuoyuyla paylaşılmalıdır.

*İşyerlerinde, aşırı sıcakların neden olduğu akut sağlık sorunlarının erken tanınması, hızlı soğutma, ilkyardım ve uygun sağlık kuruluşuna sevki kapsayan acil müdahale protokolleri oluşturulmalı, gerekli eğitimli personel ve ekipman sağlanmalıdır.

*Yüksek sıcaklıklara sürekli veya tekrarlayan biçimde maruz kalan işçilere risk değerlendirmesi, maruziyet düzeyi, işin niteliği ve işyeri hekiminin değerlendirmesi doğrultusunda uygun aralıklarla, ayrıca sıcakla ilişkili belirti veya sağlık olayı sonrasında sağlık gözetimi yapılmalı, gerekli klinik değerlendirme ve tetkikler sağlanmalıdır. Sağlık gözetimi, maruziyeti ortadan kaldıran veya azaltan koruyucu önlemlerin yerine geçirilmemeli ve işçilerin iş, ücret ve özlük hakları aleyhine kullanılmamalıdır.

Vali ve kaymakamlıkların olumsuz şartlar nedeniyle yasak kararı aldığı iller şunlar:

Sakarya

Kocaeli: Kandıra

İstanbul: Beykoz

Cankurtaranlar bayrakları kırmızıya çevirerek insanları yasağa uymaları konusunda uyarıyor.

Plajlardaki bayraklar ne anlama geliyor?

Kırmızı bayrak: Denize girmenin kesinlikle yasak olduğunu gösteriyor.

Sarı bayrak: Denize girmenin risk taşıdığını anlatıyor.

Siyah beyaz bayrak: Su sporları için ayrılmış alanlar için konuluyor.

Saat 03.42'de meydana gelen depremin derinliği7.44 kilometre olarak kayda geçti.

AFAD, deprem sonrası olumsuz bir durumunbulunmadığını bildirdi. AFAD'ın sosyal medyahesaplarından yapılan açıklamada, şu ifadeler yeraldı:

"Gaziantep ilimizin Nurdağı ilçesinde saat 03.42'demeydana gelen ve Gaziantep, Kilis, Kahramanmaraş,Osmaniye ve Hatay illerimizde hissedilen 4.5büyüklüğündeki deprem sonrası an itibarıyla olumsuzbir durum bulunmamaktadır. Saha tarama çalışmalarıdevam etmektedir. Etkilenen vatandaşlarımızageçmiş olsun dileklerimizi sunarız."

 Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS)tarafından yayımlanan son rapor, Washington’unaskeri kapasitesine dair korkutucu rakamlar ortayakoydu.

21 günlük üretim ültimatomu

Pentagon, boşalan depoları doldurmak için savunmasanayisine adeta ültimatom verdi. Savunma BakanYardımcısı Steve Feinberg’in sızan notuna göre; silahüreticilerinden 21 gün içinde üretim kapasitelerini"dramatik" şekilde artıracak planlar hazırlamalarıistendi.

Feinberg, geleneksel yıllık üretim döngülerinin artıkgüncel tehditler karşısında yetersiz kaldığınıvurguladı.  

Stoklarda dev düşüş: Patriotlar kritik seviyede  

CSIS verilerine göre, savaşın başından bu yanaABD’nin en gelişmiş savunma sistemlerinde şukayıplar yaşandı:

Patriot füzeleri: Savaş öncesi 2.330 olan füze sayısı,yüzde 65’ten fazla kayıpla 759-827 bandına düştü.   

THAAD sistemi: 452 adetlik stok, yüzde 38 azalarak232-262 seviyesine geriledi.   

"Askerler açık hedef haline gelebilir"  

Uzmanlar, mühimmat azlığının sahadaki stratejiyideğiştirebileceği uyarısında bulunuyor. Envanterinazalması nedeniyle ABD güçlerinin İran füzelerinekarşı daha az savunma füzesi fırlatabileceği, bununda füzelerin Amerikan üslerine isabet etme riskiniartıracağı belirtiliyor.

Trump ve kongre arasında bütçe savaşı  

Askeri raporların aksine Başkan Donald Trump,mühimmat sıkıntısı yaşandığına dair haberleri "yalan"olarak nitelendirdi. Sosyal medya platformu TruthSocial üzerinden açıklama yapan Trump, "Elimizdebol miktarda silah var ve üretim hızla devam ediyor"dedi.    

Ancak Beyaz Saray ile Kongre arasındaki "bütçekrizi" bu süreci zorlaştırıyor. Trump yönetimininPentagon bütçesini 900 milyar dolardan 1,5 trilyondolara çıkarma talebi, İran’a yönelik operasyonlardanrahatsız olan Kongre üyeleri tarafından bloke edilmişdurumda.

Ortadoğu’da kırılgan ateşkes sürerken, ABD’ninsavunma sanayisindeki bu üretim yarışı, olası bir yeniçatışma dalgasına hazırlık olarak değerlendiriliyor.

İranlı yetkili, boğazın yeniden açılması için ABD’nin yerine getirmesi gereken 6 şart bulunduğunu söyledi. Şartlar arasında İran’a yönelik tehditlerin sona erdirilmesi ve ülkeye uygulanan yaptırımların kaldırılması da yer aldı.

Figen Yüksekdağ, gelinen aşamanın kendiliğinden ortaya çıkmadığını; arkasında çok büyük bedeller ödenmiş bir mücadele olduğunu söyledi. Figen Yüksekdağ, yasanın kapsamına dair gelen eleştirileri şöyle değerlendirdi: “Adı çerçeve ama dar bir çerçeve. Kim istemez bunun daha geniş, daha kapsayıcı olmasını? Dün geçti elime metin ve okuduğumda ‘yine güvenlik kaygısıyla yazılmış bir metinle karşı karşıyayım’ dedim. Suç ve ceza kavramlarının içinden barışa yol arayan bir metin. Asla unutulmaması gereken bir şey var ama. Kürt meselesi Türkiye’de ilk kez doğrudan bir yasal düzenlemenin konusu haline geldi, tarihi bir eşik bu. 1921 Anayasası belgeleri ve o dönem Kürtleri inkar etmeyen anlayışın terk edilmesinden 100 yıl sonra bugün Kürtleri hukuk içine almanın yolunu açacak bir yasal bir düzenlemeyi konuşuyoruz.”

'TARİHİ ANLAMI VAR'

Figen Yüksekdağ, "çerçeve yasanın" komisyona teklifinden bugüne en çok tartışılan konulardan biri olan Demirtaş'ın ile kendisinin tahliye edilmesi ve siyasi yasaklarının kalkması ihtimali hakkında şu ifadelere yer verdi: “Tahliye beklentim var mı sorunuza belki şöyle cevap verebilirim. Bizler zaten haksız ve hukuksuz yere içerdeyiz siyasi faaliyetlerimizden yargılandık ve ceza aldık. Benim hakkımda da Selahattin Demirtaş hakkında da AİHM kararları var. Çerçeve yasaya gerek yok ki bizim özgürlüğümüz için. Ama bu çerçeve yasanın benim de Selahattin beyin de haksız yere cezaevinde tutulan siyasi mahpusların tahliyesinden çok daha büyük ve tarihi bir anlamı var.”

Muhalefetin sürece yaklaşımı hakkında fikirlerini paylaşan Yüksekdağ, “Demokratik siyaset ve sol sosyalistler hareketler, her şeye rağmen çözümsüzlüğü değil çözümü savunmalı. Demokrasi cephesini zayıflatmayı değil, her adımda ve her eşikte onu nasıl güçlendirebileceğimizin yollarını aramalıyız" dedi.

İstanbul, İzmir, Ankara, Antalya, Amed gibi kentlerinde olduğu 17 kenti kapsayan çalışmanın bulgularına göre; CHP tabanını oluşturan katılımcıların siyasi gelişmeleri yüksek düzeyde takip ettiği, yeni parti girişimine ilişkin olumlu değerlendirmelerin oldukça güçlü olduğu ve bu sürecin Özgür Özel'e yönelik algıyı önemli ölçüde olumlu yönde etkilediği görüldü. Bununla birlikte, araştırmada katılımcıların büyük bölümünün önümüzdeki milletvekili seçimlerinde YENİ Parti'ye oy vermeye istekli olduğu, CHP ve Yeni Parti dışındaki siyasi partilere yönelme eğiliminin ise oldukça düşük düzeyde kaldığı tespit edildi. YENİ Parti'ye mesafeli yaklaşan sınırlı sayıdaki katılımcının gerekçelerinde ise daha çok partinin kuruluş süreci, mevcut siyasi tercihleri ve yeni bir partiye ihtiyaç duyulmaması gibi nedenler öne çıktı.

‘YÜZDE 77 ÇOK OLUMLU’

Daha önce CHP’ye oy veren seçmenlerden oluşan araştırma grubu sorulan, “Özgür Özel’in CHP'den ayrılarak Yeni Parti kurmasını genel olarak nasıl değerlendiriyorsunuz?” sorusuna görüşmecilerin yüzde 77’si “Çok Olumlu”, yüzde 16,5’i “Olumlu”, yüzde “2,5’i “Ne Olumlu ne olumsuz”, yüzde 2,5’i “Olumsuz”, yüzde 1,5’i “Çok olumsuz” yanıtlarını verdi.

“YENİ Parti’nin kurulması dışında izlenebilecek başka bir yol var mıydı?” sorusuna görüşmecilerin; yüzde 87’si “Hayır”, yüzde 9,5’i “Evet”, yüzde 3,5’i “Fikrim yok” yanıtlarını verdi. 

ÖZGÜR ÖZEL’E DESTEK SÜRÜYOR  

Araştırma grubuna yöneltilen “YENİ Parti’nin kurulması, Özgür Özel’e ilişkin görüşünüzü nasıl etkiledi?” sorusuna görüşmecilerin; yüzde 69,5’i “Çok olumlu hale getirdi”, yüzde 6’sı “Biraz olumlu hale getirdi”, yüzde 20,5’i “Etkilemedi”, yüzde 1,5’i “Biraz olumsuz hale getirdi”, yüzde 1,8’i “Çok olumsuz hale getirdi”, yüzde 0,8’i “Görüşüm/Fikrim Yok” yanıtlarını verdi.

YENİ PARTİ’YE OY VERENLERİN ORANI YÜKSEK

“Önümüzdeki milletvekili seçiminde YENİ Parti’ye oy verme ihtimaliniz nedir?” sorusuna görüşmecilerin; yüzde 82’si “Kesinlikle oy veririm”, yüzde 10’u “Muhtemelen oy veririm”, yüzde 1,3’ü “Kararsızım”, yüzde 4,5’i “Muhtemelen oy vermem”, yüzde 2’si “Kesinlikle oy vermem”, yüzde 0,3’ü “Cevap vermek istemiyorum” yanıtlarını verdi. 

“Önümüzdeki Milletvekili seçiminde CHP ve YENİ Parti dışında bir partiye oy verme ihtimaliniz nedir?” sorusuna görüşmecilerin; yüzde 4,3’ü “Çok yüksek”, yüzde 3,8’i “Yüksek”, yüzde 4,5’i “Ne yüksek ne düşük”, yüzde 10,8’i “Düşük”, yüzde 74,5’i “Çok düşük”, yüzde 1,8’i “Henüz karar vermedim”, yüzde 0,5’i “Cevap vermek istemiyorum” yanıtlarını verdi. 

CHP VE YENİ PARTİ DIŞINDA EN FAZLA DESTEK DEM PARTİ’YE 

“CHP ve YENİ Parti dışında bir partiye oy vermeye yakınsanız, hangi partiye oy vermeye daha yakınsınız?” sorusuna ise görüşmecilerin; yüzde 56,3’ü DEM PARTİ, yüzde 34,4’ü TİP, yüzde 6,3’ü ZAFER PARTİSİ, yüzde 3,1’i İYİ PARTİ yanıtını verdi. 

‘YÜZDE 51 CHP’YE GERİ DÖNÜŞ BEKLEMİYOR’

“YENİ Parti'yi kuran kadroların tekrar CHP'ye döneceğini düşünüyor musunuz?” sorusuna görüşmecilerin; yüzde 51,7’si “Hayır”, yüzde 31,5’i “Evet”, yüzde 16,8’i “Fikrim yok” yanıtlarını verdi.

“CHP kurultayına ilişkin mutlak butlan kararının hükümetin siyasi konumu üzerindeki etkisini nasıl değerlendiriyorsunuz?” sorusuna görüşmecilerin; yüzde 14’ü “Hükümetin siyasi konumunu çok olumlu etkiledi”, yüzde 12,5’i “Hükümetin siyasi konumunu olumlu etkiledi”, yüzde 11,5’i “Ne olumlu ne olumsuz etkiledi”, yüzde 29,8’i “Hükümetin siyasi konumunu olumsuz etkiledi”, yüzde 28’i “Hükümetin siyasi konumunu çok olumsuz etkiledi”, yüzde 4,3’ü “Fikrim Yok” yanıtını verdi. 

MKG Wan Temsilciliği üyesi Ceylan Şahinli, “Deniz Fırat tıpkı ardılları gibi geldiği geleneği sürdürdü. O gün ortaya çıktığında tüm dünyanın korktuğu DAİŞ'e karşı kamerasıyla savaşan bir gerçeklik bıraktı ardında. Tıpkı hakikat mücadelesinde bedel veren ardılları gibi. O da bu uğurda canını verdi" dedi. 

Deniz Fırat'ın mücadelesine vurgu yapan ağabeyi Seyat Yıldıztan, "Deniz sadece bizim değil partisinin ve halkının şehididir. O kendi için, ailesi için değil tüm halkı için kamerasıyla savaştı" ifadelerini kullandı. 

Son olarak söz alan DEM Parti Ebex İlçe Eşbaşkanı Abbas Aksak, "DAİŞ eliyle Kürtlere saldırı yapıldığında Deniz de kamerası ve kalemiyle bu saldırıları tüm dünyaya göstermek için çalıştı. 8 Ağustos'ta şehadete ulaştığı güne kadar mücadelesini de sürdürdü. O Kürdistan'ın ve özgür basının şehididir" diye konuştu. 

Anma mezarı başına bırakılan çiçeklerle son buldu. 

Gram altın: 6 bin 664 lira

Çeyrek altın: 10 bin 936 lira (Fiyatı geçen hafta sonuna göre yüzde 8,25 arttı)

Cumhuriyet altını: 43 bin 532 lira (Fiyatı geçen hafta sonuna göre yüzde 8,12 arttı)

Satış fiyatı dolarda 47,7030; avroda 55,1720 liraya çıktı.

İngiliz sterlinin satış fiyatı bu hafta yüzde 0,98 artışla 64,3940 liraya yükseldi. Sterlin, geçen hafta 63,7670 liraydı.

İsviçre frangıysa yüzde 0,95 değer kazanarak 59,0670 liradan alıcı buldu

Güvercin Aslan, son olarak İzmir Buca Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevi'nde istemi dışında sevk edilen oğlu Murat Aslan'ın, Bayburt, Balıkesir Bandırma gibi uzak kentlerde cezaevlerinde tutulduğunu kaydetti. Güvercin Aslan, "Bu süreçte eşim kalp krizi sonucu yaşamını yitirdi. Benim de bir sürü rahatsızlığım var. Mesafeler ve hastalıklar nedeniyle iki yıldır oğlumu göremiyorum. Yıllardır cezaevi kapılarındayız. Ama hala barış diyoruz" dedi. 

SÜRGÜNLERLE GEÇEN 16 YIL 

Cezaevi yollarında yaşadıkları eziyete değinen Güvercin Aslan, “Oğlum okul okuyordu, Ziraat mühendisiydi. 16 yıldır zindanda. 7 yıl Bayburt Cezaevi’nde tutukluydu. Rahmetli babası hasta değilken kendi imkanlarımızla her ay görüşüne gidip geliyorduk. Yolda çok büyük acılar ve zahmetler çekiyorduk. Sırf her ay düzenli gittiğimiz için oğlumuzu Bandırma’ya sürgün ettiler. Amaç bize eziyet etmek, gitmemizi engellemekti. Kurban Bayramı’na 10 gün kala hasta halimizle Bandırma’daki görüşten döndükten sonra babası kalp krizi geçirip vefat etti. Ben de böbrek yetmezliği, tansiyon ve şeker hastalıklarına yakalandım, ameliyatlar geçirdim. İzmir Buca’ya gönderildiğinden beri, iki yıla yakındır hastalığım ve uzaklık nedeniyle görüşüne gidemiyorum. Biz artık zindan yollarına düşmek istemiyoruz, barış ve başarı istiyoruz” ifadelerini kullandı. 

'MECLİS'TEKİ YASA BARIŞ İÇİN BİR BAŞLANGIÇTIR'

Tüm annelerin ortak acısına ve kalıcı barış beklentisine dikkat çeken Güvercin Aslan şunları söyledi: “Biz anneler büyük badireler atlattık, büyük acılar çektik. Sadece tutsak aileleri değil, bütün anneler büyük acılar çekti. Ben şu an 60 yaşındayım. En fazla bir 10 yıl daha yaşayacağım. Bu geri kalan 10 yılımı çocuklarımla, Murat’la beraber geçirmek istiyorum. Artık bu yaştan sonra zindan kapılarında gezmek istemiyoruz. Biz artık bugünden sonra savaş istemiyoruz, biz anneler barış istiyoruz. Sürecin ilerlemesi lazım. Bundan geriye gitmesi kimse için faydalı olmaz. Meclise bir yasa geldi. Eksikleri olsa bile asıl önemli olan yasanın meclise gelmesidir, bir adım atılmasıdır. Tam istediğimiz gibi değil ama kabul edeceğiz. Çünkü bu yasa bir başlangıçtır, bir adımdır ve devamı gelecektir. Artık geri adım atılmasını istemiyoruz. Bu yasa üzerine dursunlar ve yeni yasalar çıkarsınlar. Bize büyük umut verdiler, güzel adımlar attılar. Artık anneler ağlamasın, başımızı rahatça yastığa koymak istiyoruz. Gözümüz çocuklarımızın yollarında kalmasın artık.” 

İyi Parti'nin maddelere ilişkin şerhleri ile oylamaya geçilen toplantıda tansiyon yükselirken, gün içerisinde saat 11.00'a kadar siyasi partiler teklife ve komisyon kararına şerh düşebilecek. 

Maddeye dair verilen önergeler ve şerh düşülen konuların görüşülmesinin ardından 18 saati geride bırakan toplantı, maddelerin tamamının kabul edilmesi ile son buldu.

Teklifin 48 saat sonra Meclis Genel Kurulu'na gelmesi bekleniyor.

Kapalıçarşı’da 24 ayar külçe altının satış fiyatı bu hafta şöyle değişti:

Gram altın yüzde 8,29 artışla 6 bin 664 liraya,

Çeyrek altın yüzde 8,25 artışla 10 bin 936 liraya,

Cumhuriyet altını yüzde 8,12 artışla 43 bin 532 liraya çıktı.

Bu hafta dolar yüzde 0,37, avro yüzde 1,20 yükseldi. Dolar 47,7030 lira, avro 55,1720 lira oldu.

Yatırım fonları bu hafta yüzde 1,59, emeklilik fonları yüzde 2,32 değer kazandı.

Kategorilerine göre bakıldığında yatırım fonları arasında en çok kazandıran yüzde 4,76’yla kıymetli maden fonları oldu.

Söyleşinin moderatörlüğünü gerçekleştiren Gimgim Demokrasi Platformu üyesi Bahat Özçelik, festivallerin kültürün, tarihin yaşatılması için önemli bir etkinlik olduğunu kaydetti. Ekolojik talana da değinen Özçelik, Türkiye ve Kürdistan'ın dört bir yanının "yenilenebilir projeler" adı altında talan edildiğini kaydetti.

'OVALAR İŞGAL EDİLMİŞ DURUMDA'

Gimgim ekolojik zenginlik bakımından önemli bir coğrafya olduğunu belirten Dersim Gül, Gimgim'da planlanan JES projesine dikkat çekti. Jeotermal enerjiye dair teknik bilgiler veren Gül, "Yoğun olarak Ege bölgesinde, Gediz ve Menderes ovalarını işgal etmiş durumda. Bingöl ve Muş'ta da 5 ruhsat var. Yabancı menşeili bir şirket buraya musallat olmuş durumda. Türkiye'de elektrik açısından yeni bir santrale ihtiyaç var mı? Bunu sormamız gerekiyor. Türkiye ürettiği fazla elektriği yurtdışına satıyor. Bu yıl yağışların yoğun olması nedeniyle hidroelektrik santralleri coştu. Önümüzdeki yıllarda da Türkiye'nin elektriğe ihtiyacı olmayacak" dedi.

İktidarın karları doğrultusunda tutum aldığını söyleyen Gül, devletin gerekli prosedürleri tamamlamadan santraller projelendirdiğini söyledi. Gül, "Devlet bu alanda teşvikler verdi. Vergi borçlarını istisnaya attı. Türkiye'de iletim ve dağıtım hatları kurulmadan santraller kuruldu" diyerek, büyük bir talanın önünün açıldığını anımsattı. 

Söyleşinin ardından aynı yerde "Kürt Sorununda Demokratik Çözüm" konulu panel düzenlendi. Panelde konuşmacı olarak Özgür Kadın Hareketi (Tevgera Jinen Azad - TJA) Aktivisti Sebahat Tuncel ve İnsan Hakları Derneği (İHD) Eş Genel Başkanı Cihan Aydın yer aldı. 

'YENİ BİR SİYASAL DÖNEM BAŞLIYOR'

Çerçeve yasanın Kürt sorununu kökten çözmesi beklentisini yanlış olduğunu vurgulayan Aydın, "Öcalan'ın ısrarla altını çizdiği üzere bu bir başlangıç yasası. Umutlu olmakta fayda var. Kürtler ve dostları uzun yıllardır özgürlük mücadelesi veriyordu. Önemli bir adım olarak görüp, destekliyoruz. Eleştirilerimiz oldu. Birincisi bir muğlaklık var. Adalet Bakanı'nın bir sözünde atıfta bulunmak istiyorum. Demirtaş ve arkadaşlarının yasadan faydalanmayacağına dair bir haber çıktı. Bu büyük bir sorun. Bu yasa 'şiddete bulaşmayan’ örgüt üyelerinin geri dönüşünü ön görüyor. En önemli eksikliklerden biri şu: Öcalan'ın ve Kandil hareketinin altını çizdiği bir şey var. 'Silahlar bırakıldı, demokratik siyasetin önünü açın' diyorlar. Bu yasa 'hayır olmaz' diyor. 'Hemen silahı bırakıp, Avrupa'dan gelip siyaset yapamazsınız' diyor. Silah bırakma iradesini önüne koyan bir örgütün, siyaset yürütmesini engellemek mantıklı değil. Bu yasağın mutlak suretle kaldırılması lazım. Yeni bir siyasal dönem açılıyor. Sürecin ruhuna aykırı" diye kaydetti. 

'TEYİT VE TESPİT BİR AN ÖNCE TAMAMLANMALI'

Sürecin Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan üzerinden yürüdüğünü ifade eden Aydın, barışın toplumsallaşması için toplumun farklı kesimlerinin dahil edilmesi gerektiğini hatırlattı. Aydın, "Barış süreçleri, karakterleri gereği kırılgan süreçler. Biz insan hakları örgütleri olarak bu sürecin aktif bir parçası olmak istiyoruz. Meclis'te bir izleme kurulu oluşuyor. Bu izleme komisyonu içerisinde sivil toplum ve insan hakları örgütlerinin gözlemci olması gerektiğini düşünüyoruz. Bu yasa muhtemelen Pazartesi günü yasallaşacak. Ama hemen yürürlüğe girmeyecek. MGK'nin silahların bırakıldığına dair tespit ve teyit kararının yayınlaması gerekiyor. Dolayısıyla bu sürecin çok uzamayacağını umut ediyoruz. Tespit ve teyit meselesi meclis komisyonun hazırladığı raporda yer aldı. Bu tespit ve teyit kararının hızlı bir şekilde verilmesi gerekiyor. Süreçler kırılgan. Ortadoğu'da konjonktürler çok hızlı değişiyor" dedi.

'HALK BARIŞTA ISRAR ETTİ'

Kobanê davasında verilen cezaların siyasi olduğunu belirterek sözlerine başlayan Sebahat Tuncel, "Akın Gürlek'e dayandırarak söylenilen söz bence problemli bir söylem. AİHM ihlal kararı verdi. Ceza ertelemeleri var TJA ve Barış İhtiyacım Var Kadın İnisiyatifi olarak bunu eleştirdik. Devlet Bahçeli 'Öcalan gelsin Meclis'te siyaset yapsın' dedi. O zaman bunun önündeki engeller kaldırılsın. Bu yasa taslağı ikinci aşamaya geçişin taslağı. Şimdi müzakerede hukuki sürece geçilmiş oldu. Burada Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'a sevgi ve saygılarımı göndermek istiyorum. Devlet ilk kez Kürt sorunun güvenlikçi politikalarla çözülemeyeceğini ifade etti. Özal'dan bu yana birçok rapor tutuldu, girişimlerde bulunuldu. Devletin ikna olduğu bir süreç yaşanıyor. Sayın Öcalan, 'Kürtler bu cumhuriyetle barışacak ama devlet de Kürtlerle barışacak' dedi. Bütün baskı rejimlerine rağmen halk, barışta demokraside ısrar etti" ifadelerini kullandı. 

'MÜCADELENİN STRATEJİSİ DEĞİŞTİ'

Artık geleceğin konuşulması gerektiğini dile getiren Sebahat Tuncel, şöyle devam etti: "Önümüzdeki yolun uzunluğunu görün. verilen mücadeleyle inkar ortadan kalktı. Ama hala özgürlük sağlanmadı. Bu metinde de Kürt sorunu hala çözülmüyor. Kürdistan'daki örnek, dünya örneklerine benzemiyor. Asıl demokratik siyaset bundan sonra gelişecek. Bu süreç esasta Kürt halkının, kadınların, gençlerin işi. Sokakta 'Bu devlet Alevileri, Kürtleri mi kandıracak' sorusu var. Onlar 'Terörsüz Türkiye' diye ifade ettiler. Ama burada önemli olan Kürtlerin ne istediği. Gasp edilen haklarımızı istiyorsak mücadeleyi ne AKP'ye ne CHP'ye ne Yeni Parti'ye bırakabiliriz. Asıl mesele halkta. Mahkeme salonlarında, seçim sandıklarında direndik. Varto en şiddetli çatışmanın ve mücadelenin olduğu yer. Bu devlete bırakılamayacak kadar hassas bir konudur. Tayyip Erdoğan sadece ekonomik kayıplardan bahsetti. Ne kadar insanın yaşamını kaybettiğinden, ne kazanılacağından bahsetmedi. Bu ülkede her şey olabiliyorsunuz sadece Kürt olamıyorsunuz. Türkiye'de 35 milyon Kürt yaşıyor. Ya bu devlet Kürtlerin anadil talebini karşılayacak ya da yerel yönetimlere devredecek. Abdullah Öcalan, kimlik farklılıklarına saygı duyulması gerektiğini söyledi.

Kendi geleceğimizi nasıl örgütleyeceğiz? Bir strateji değişikliği var. Silahlı mücadelen, demokratik siyasete geçiş. Kürtler mücadeleyi bırakmıyor, mücadelenin araçlarını değiştiriyor. Kürtler hem varlığını, kimliğini koruyacaklar hem de bunlarla devletin içinde yer alacaklar. Bugün Rojava'da olan da bu. Devletin de bu perspektifi geliştirmesi gerekiyor. Bunu örgütleyebilmemiz için en küçük birimlere kadar örgütlememiz gerekiyor. Önümüzdeki dönemin temel mücadele zemini doğamıza sahip çıkmak da olacak."

Panelin ardından festivalin ilk günü akşam verilecek konserin ardından sona erecek.

Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ı yasanın pratikleşmesi için sürecin merkezinde oolması gerektiğini vurgulayan Aydar, “Yani Kürt tarafının baş müzakerecisidir, partinin kurucusudur, hareketin önderidir, halk vehareket tarafından dinleniyor. Yasada beklentimiz şuydu, Sayın Bahçeli’nin ortaya koyduğu biçimiyle Barış ve Siyasallaşma Koordinatörü biçiminde bir statüye kavuşmasını bekliyorduk” diye konuştu. 

Yasa teklifinde eksiklikler olduğuna işaret eden Aydar, “Teklif, yasadan ‘1 Haziran 2005 öncesi (suçlar), müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet cezası alanlar, bunun yanında müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet cezası (gerektiren suçlardan) haklarında soruşturma ve kovuşturma olanlar yararlanamaz’ diyor. Bu kategori olmamalıydı. Biz barışmak istiyoruz. Buna herkes dahil olmalıydı, herkes bundan yararlanmalıydı. Yani şimdi o tarih de iki şeye denk geliyor. Birisi ağırlaştırılmış müebbet o tarihte Ceza Kanunu’na girdi. Yani gerekçe biraz ona dayanıyor. Ama biraz da bir mühendislik var. Ben dahil birçok kişininönü oradan kesiliyor. Umarım bu durum düzeltilir. Talebimiz buradaki temsilciliği aracılığıyla DEM Partiye iletildi” diye belirtti.

“Biz herkesin dönmesini istiyoruz. Bu konuda ayrımsız herkesin gelip o ülkede siyaset yapabilecek konuma gelmesini istiyoruz. Bu bizim ayrımsız talebimizdir” diyen Aydar,  “Şimdi şöyle bir şey var. Seçime yaklaşık iki yıl var. (Öngörülen siyaset yasağı) fiili olarak bir sonraki seçime kadar, yani fiili olarak yani yedi yıla çıkıyor” dedi.

‘ŞARTLARA BAĞLANMAMALI’

Cezaevinden tahliye şartına ilişkin Aydar, “Yani bunu bu şartlara bağlamanın anlamı yok. Hadi dağdaki için bir tartışma böyle yürütülebilir, ama cezaevindeki bir kişinin tahliyesi için dağdaki insanların silah bırakıp bırakmadığının teyit tespitini doğru bulmuyorum.  Bütün bunlara rağmen bir çaba var. Bir yasa çalışmasıdır. Yani ciddi bir biçimde ekipler çalışıyor, üzerinde duruyor. İnanıyorum amaca doğru bütün bunlarla tartışarak amaca hizmet edebilecek duruma getirilir diye düşünüyorum. Şu anda görüşme aşamasındadır. Bu görüşlerimizin de dikkate alınarak yasanın düzeltilmesini bekliyoruz. Biz yeni bir sayfa açmak istiyoruz. Yani madem bir barışıyoruz, madem çözüyoruz, yeni bir sayfa, bir beyaz sayfa açmak istiyoruz. Böyle hareket edelim” ifadelerini kullandı. 

Soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesinin tartışmalı bir konu olduğunu dile getiren Aydar, “Bu hukuki anlamda çok tartışmalı bir konu. Yani soruşturma ve kovuşturma diyor… Belki birileri oradan beraat da edebilir. Belki savcı orada yanlış düşünmüş olabilir. Biliyorsunuz savcılar her türlü iddiayı bir biçimde iddianame biçiminde mahkemeye sunar. Mahkeme bu konuda karar verir. Şimdi bu konular tartışmalı konulardır. Orada o soruşturma ve kovuşturma (ertelemesi) olmamalıydı” dedi.

Avrupa’dan Türkiye dönmek isteyenlerin bazı çekinceleri olduğunu ifade den Aydar, “Şimdi biz Avrupa’da bu sürece hazırlık için aranan kesimlerle toplantılar yaptık. Ne düşünüyorsunuz? Böyle bir yasa çıkınca ne yapacaksınız? Karşılaştığımız sorunlardan birisi de birisi de askerlik sorunuydu. Yani ‘Askerlik zorunlu olmasa dönerim’ diyen çok kişi var. ‘Bu yaştan sonra ben yeniden askere gidecek durumda değilim’ diyen çok kişi var. Bu Avrupa’dakiler için böyle. Dağdakiler için çok daha fazla bir şey. Oradakilerin hemen hemen hiçbiri askerlik yapmamış. Şimdi bütün o süreçlerden sonra gel git falan yerde ‘askere katıl, askerlik yap’ dendiğinde, bizim önümüze büyük sorunlar çıkar. Bu açıdan bunun halledilmesi lazım” diye kaydetti.

‘AVRUPA’DA MİSAFİRİM’

Kendisinin Avrupa’da misafir olduğunun altını çizen Aydar, “Ben o ülkenin (Türkiye’nin) bir vatandaşıyım. Kendimi oraya ait hissediyorum. Oranın bir insanıyım. Burada misafirim. Evet, 32 küsur yıldır buradayım. Benim yaşam olarak en fazla, yanibütün yaşamda köyüm, şehrim, her taraf dahil en fazla yaşadığım şehir Brüksel’dir. Ama kendimi Brüksel’e ait hissetmiyorum. Ben ülkeme dönüp ülkemde yaşamak istiyorum, ama özgürce yaşamak istiyorum. Onurumla, kimliğimle, kültürümle, insanlarımla, halkımla birlikte yaşamak istiyorum. Bu yasa konusunda da beklentim önümün açılmasıydı. Ben birhukukçuyum, yasaya bakarım. Metne baktığımda kendimi dışında buldum” dedi. 

Aydar, son olarak  “Tabii ki doğduğum ve büyüdüğüm topraklara döneceğim. Oraya gitmek istiyorum” diye konuştu.

Üç ülkeden birine saldırı, tümüne sayılacak

Ortak açıklamaya göre anlaşma, üç ülkenin savunma kapasitelerini birleştirmeyi ve ‘küresel barışa katkı sağlamayı’hedefliyor. Bu kapsamda üç ülkeden herhangi birine saldırı olursa bu, üç ülkeye yapılmış sayılacak.

Birleşmiş Milletler (BM) Şartı’nın 51’inci maddesindeki meşru müdafaa hakkını temel aldığı belirtilen anlaşmanın herhangi bir ülkeyi hedef almadığı ve mevcut diyalog kanallarını açık tutarak ortak güvenlik anlayışını esas aldığı bildirildi.

İsrail endişesi

Türkiye, NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip. En güçlü Körfez devleti Suudi Arabistan, İslam’ın en kutsal yerlerine ev sahipliği yapıyor ve dünyanın en büyük petrol ihracatçılarından biri. Pakistan’sa nükleer silaha sahip tek Müslüman ülke.

Fakat üç ülke de İsrail’in bölgede yayılan saldırıları nedeniyle güvenlik endişesi yaşıyor. 

Reuters’ın haberine göre anlaşma, yaklaşık bir yıllık müzakerelerin ardından geldi. 

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, daha önce Ankara’nın daha geniş bir bölgesel güvenlik işbirliğini tercih ettiğini söylemişti.

Türkiye ve Pakistan, İran savaşında doğrudan saldırılardan kaçınsa da fatura, Suudi Arabistan çok daha ağır. Körfez ülkesi üç yönden de doğrudan ateş altında kaldı. Petrol ihracatı ve iddialı kalkınma planları tehlikeye girdi. Bu süreçte ABD’yle süren güvenlik şemsiyesinin güvenilirliği de zayıfladı.

Pakistan ve Suudi Arabistan, 17 Eylül’de ‘ortak stratejik savunma anlaşması’imzalamıştı. Reuters’ın mayısta aktardığına göre Pakistan o zamandan beri Suudi Arabistan yaklaşık 8 bin asker, savaş uçağı, insansız hava aracı ve hava savunma sistemi konuşlandırdı.

Bakırköy başsavcılığı, kamu davasına rağmen örgütün eylemlerine devam ettiğini ve bu nedenle yeni soruşturmalar açıldığını duyurdu. 

Başsavcılığın açıklamasına göre soruşturmalar için İstanbul dahil 21 ilde operasyon düzenlendi. 

Aramalarda uzun namlulu ve tam otomatik tabancalar, balistik çelik yelekler ve çok sayıda mühimmat bulundu.

Gözaltına alınan 95 şüpheli tutuklandı, 22’si için adli kontrol kararı verildi. Toplam 149 şüpheliye dava açıldı. 

Davada suçlamalar şöyle: 

‘Suç işlemek amacıyla silahlı örgüt kurma ve yönetme’, ‘silahlı suç örgütüne üye olma’, ‘örgüt propagandası yapma’, ‘tasarlayarak öldürme’, ‘kasten öldürmeye teşebbüs’, ‘nitelikli yağma’, ‘silahla tehdit’, ‘silahla kasten yaralama’, ‘resmi belgede sahtecilik’, ‘genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması’, ‘mala zarar verme’ ve ‘6136 sayılı kanuna muhalefet’.

Başvuru dilekçesinde, davaya ilişkin soruşturma ve kovuşturma sürecinde eksik bırakılan araştırma ve incelemelerin tamamlanması, dosya kapsamındaki fiziksel delillerin güncel adli bilim ve kriminal inceleme yöntemleriyle yeniden değerlendirilmesi, maddi gerçeğin tüm yönleriyle ortaya çıkarılması talep edildi.  Faillerin emir-komuta zinciri içerisindeki faillerinin tespit edilerek haklarında gerekli adli işlemlerin yapılması ve davanın tüm yönleriyle aydınlatılması gerektiği belirtildi.

DAVA SÜRECİ  

Musa Anter, 20 Eylül 1992’de Amed'de katledildi. Eski JİTEM elemanı Abdülkadir Aygan, Anter’in kendisinin de içinde bulunduğu tim tarafından öldürüldüğünü itiraf etti.

Musa Anter davasıyla ilgili 2000 yılına kadar etkin bir soruşturma yürütülmedi. Anter ailesinin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) başvurusu üzerine, “yaşam hakkının hem maddi hem de usul açısından ihlal edildiğine” karar verdi. AİHM kararının ardından 2009’da Diyarbakır Özel Yetkili Cumhuriyet Başsavcılığı, eski JİTEM’ci Abdülkadir Aygan’ın itiraflarını “ihbar” kabul ederek, cinayetten 17 yıl sonra dosyayı yeniden açtı.

20 yıllık zamanaşımı süresinin dolmasına çok kısa bir süre kala itirafçı Hamit Yıldırım, 29 Haziran 2012’de Şirnex’te tutuklandı. 2013 yılında Hamit Yıldırım, “Yeşil” kod adlı Mahmut Yıldırım, Abdülkadir Aygan ve emekli Albay Savaş Gevrekçi hakkında, “kasten öldürmek” ve “halkı silahlı isyana teşvik etmek” suçlarından dava açıldı. Dava, 2015 yılında “güvenlik” gerekçesiyle Amed'den Ankara’ya taşındı ve JİTEM ana davası ile birleştirildi.

Dava, Musa Anter'in katledilmesinin üzerinden 30 yıl geçtikten sonra 21 Eylül 2022'de Ankara 6’ncı Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen 37'nci duruşmada "zamanaşımı" gerekçesiyle düşürüldü.  

Derneğin pek çok suçun merkezine dönüştüğünü belirten savcılık, İstanbul 8’inci Sulh Ceza Hakimliği’nin AHBAP’ın mal varlıklarının yönetimi için kayyım atadığını belirtti. Fakat dilekçeye göre bu kayyım yönetimi yalnızca doğrudan veya dolaylı mal varlığını ilgilendiren konularda yetkili. İş sözleşmeleri, tebligatlar, dernek adres belirlenmesi gibi hususlardaysa yetkisiz. Savcılık bu nedenle dernek yönetimine de kayyım atanmasını talep etti.

Dernek binaları mühürlenecek

Mahkeme, bu ihtiyati tedbir talebini kabul etti ve derneğin tüm faaliyetlerinin durdurulmasına hükmetti. Ardından Tasarruf Mevduat Fonu’nca atanan üç kişilik kayyım heyetinin yönetime de atanmasına karar verdi.

Ayrıca dernek binasının ve eklentilerinin mühürlenmesine hükmedildi.

Ahbap Derneği soruşturması

İstanbul başsavcılığının Ahbap Derneği soruşturmasında suçlamalar, ‘suç işlemek amacıyla örgüt kurma’, ‘nitelikli dolandırıcılık’ ve ‘suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama’.

Soruşturma kapsamında Ahbap Derneği çalışanları hakkında MASAK raporları düzenlendi, hesap hareketleri incelendi, teknik ve fiziki takip yürütülmüş, ardından şu ‘tespitler’e varılmıştı:

Mali profille uyumsuz yüksek tutarlı para hareketleri

Aralarında yüksek miktarlı para transferleri

Şans oyunları hesaplarına yüksek meblağlarda para aktararak bahis oynama ve yüksek miktarlarda para kaybı

Kısa sürede çok sayıda zincirleme tapu devri

16 Temmuz’da mal varlığına el konulan Ahbap Derneği’ne 27 Temmuz’da kayyım atanmıştı. 29 Temmuz’da da derneğe bağlı 13 şirkete kayyım atanmıştı. Bu kayyımlar derneğin mal varlıkları yönetimi içindi.

Soruşturmada derneğin kurucusu şarkıcı Haluk Levent, Babala TV’nin sahibi Oğuzhan Uğur ve işadamı dahil Başaran Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Başaran dahil 35 kişi tutuklu.

Son karara göre verilen cezanın 420 milyon doları, Instagram gibi Meta uygulamalarının neden olduğu zararların tedavisi için ‘uygun klinik veya diğer davranışsal sağlık programları ve uzmanlarının’finansmanına gidecek.

Paranın bir diğer kısmıysa, öğretmenler ve sağlık çalışanları dahil olmak üzere, sosyal medyada çocukların uğradığı zararlarla nasıl başa çıkılacağı konusunda farkındalık ve önleme eğitimlerine ayrılacak.

Meta’ya, daha önce de aynı konulu bir davada 375 milyon dolar para cezası verilmişti. Böylece şirkete toplam ceza miktarı 942 milyon dolara ulaştı.

Yargıç ‘Çocukların uğradığı psikolojik zarar ve platformlardaki cinsel istismarın, ortadan kaldırılması gereken kirlilik’ olduğunu savundu.

Hakim, Meta’dan çocukları koruması için şu önlemleri almasını istedi:

18 yaşın altındaki hiçbir kullanıcının hesabı, başka bir yetişkine önerilemeyecek.

Hiçbir yetişkin reşit olmayan bir kullanıcıya mesaj gönderemeyecek.

Reşit olmayan kullanıcılar aralarında dahi çıplaklık içeren içerik gönderemeyecek ve alamayacak.

18 yaş altı kullanıcılar için ‘beğeni’ sayısını kaldırın.

18 yaş altı kullanıcılar için her gün saat 22 ile 7 arasında ve normal okul dönemi boyunca hafta sonları hariç 8 ile 15 arasında anlık bildirimleri yasaklayın.

Bu tür kullanıcılar için Instagram ve Facebook’ta aylık toplam 90 saatlik (yaklaşık günde üç saat) kullanım sınırı getirin.

Instagram, Facebook, WhatsApp ve Threads’in sahibi Meta’dan bir şirket sözcüsü “Karara katılmıyoruz ve itiraz edeceğiz” dedi.

Sözcü, ayrıca “Gençleri çevrimiçi ortamda koruma konusundaki geçmişimize güveniyoruz ve gerçekleri çarpıtan iddialara karşı kendimizi savunmaya devam edeceğiz” dedi.

Gelecek hafta da California’da meta aleyhine başka bir dava görülecek.

ABD’de 30’u aşkın eyalet başsavcısı, şirketi çocuk gizliliği yasalarını ihlal etmekle suçluyor.

12:23’te dolarsa 47,7052 lira.

Uzmanlar değerli metalin zayıflayan petrol fiyatları ve jeopolitik gelişmelerin (ABD-İran savaşında barış umudu) desteğiyle değer kazandığı görüşünde.

Gümüş fiyatları da yükselişini sürdürüyor.

Ons gümüş 12:24 itibarıyla 64,37 dolar. Aynı saat gram gümüşse yüzde 4,84’lük yükselişle 98,7716 lira.

Gram altın fiyatı nasıl hesaplanıyor?

Ons bir İngiliz ağırlık birimi. Altın, gümüş ve elmas gibi değerli madenlerin hesaplanması sırasında kullanılıyor. 1 ons, 31,10 grama denk geliyor.

Gram altının Türkiye’deki fiyatı hesaplanırken o andaki 1 ons altın fiyatının değeri 31,10’a bölünüyor ve dolar/lira kuruyla çarpılıyor. Bu da lira bazındaki gram altın değerini veriyor.

Habertürk’ün aktardığına göre İstanbul başsavcılığı Kuşadası Belediyesi odaklı soruşturmada tanık beyanları, etkin pişmanlık ifadeleri, HTS kayıtları ve MASAK raporları doğrultusunda 21 kişi hakkında gözaltı kararı verdi. 

İzmir, Aydın ve Antalya’da eş zamanlı düzenlenen operasyonda 15 kişi gözaltına alındı. Yedi kişi için yakalama kararı çıkarıldı.

İtalyan akademisyen Federico Venturini, tasarıya ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

‘UMUT HAKKI SİYASİ İRADENİN SOMUT GÖSTERGESİ’

Yasa tasarısının süreci hukuki zemine taşıması bakımından önemli olduğunu belirten Venturini, ancak Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'ın kapsam dışı bırakılmasının ve "umut hakkı"na yer verilmemesinin barış hedefiyle bağdaşmadığını söyledi. Sürecin mevcut aşamaya Abdullah Öcalan'ın yıllardır sürdürdüğü siyasi çaba ve yaptığı çağrıyla ulaştığına dikkat çeken Venturini, kalıcı barışın yalnızca silahsızlanmayla değil, demokratikleşmeyi esas alan hukuki reformlar, siyasi diyalog ve karşılıklı güvence mekanizmalarıyla mümkün olacağını dile getirdi. Venturini, "Umut hakkının tanınması, devletin de sürece karşılıklı siyasi irade gösterdiğinin somut işareti olacaktır" dedi. Venturini, ayrıca uluslararası kamuoyunun önündeki sorumluluklara da işaret etti. 

‘SÜREÇ HALA KIRILGAN VE EKSİK’

“Yasal çerçeve”nin Meclis’e sunulmasının önemli ve gerekli bir gelişme olduğunu belirten Venturini, bu adımın süreci siyasi açıklamaların ve tek taraflı girişimlerin ötesine taşıyarak, kamusal ve kurumsal bir zemine oturttuğunu söyledi. Öte yandan sürecin mevcut aşamasının hala kırılgan ve eksik kaldığına dikkat çeken Venturini, "Kamuoyuna yansıyan yasal çerçeve, örgütün fiilen sona erip silah bıraktığının tespit edilmesi konusunda güvenlik kurumlarına önemli ölçüde yetki vermektedir. Bu durum, sürecin siyasi çözüm ve demokratikleşmeden ziyade, öncelikle güvenlik ve silahsızlanma ekseninde tanımlanması riskini taşımaktadır. Silahsızlanma barışın temel unsurlarından biri olabilir, ancak barışın tek ölçütü olamaz" dedi.

'SÜREÇ BU AŞAMAYA ÖCALAN SAYESİNDE ULAŞTI'

Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın demokratik siyasete geçiş sürecine yönelik oluşturduğu siyasi zeminin, gelinen aşamada belirleyici olduğunun altını çizen Venturini, “Abdullah Öcalan’ın çağrısı, Kürt Özgürlük Hareketi genelinde karşılık buldu.  Çünkü Öcalan, tarihsel, siyasal ve örgütsel açıdan benzersiz bir otoriteye sahiptir. Bu nedenle mevcut aşamaya ilişkin yapılacak her ciddi değerlendirme, sürecin yalnızca hükümetin bir girişimi olmadığını kabul etmelidir. Süreç aynı zamanda Kürt Özgürlük Hareketi içinde uzun yıllara yayılan dönüşümün ve Öcalan'ın savaşın ötesinde siyasi bir yol geliştirmeye yönelik istikrarlı çabalarının da bir sonucudur. 

Bu nedenle mevcut durumu belirleyici bir eşik olarak görüyorum. Yasa, ancak Meclis onu silahsızlanmanın ötesine taşıyabilirse gerçek bir barış sürecinin başlangıcı olabilir. Bunun için siyasi katılımı, hukuki eşitliği, tutuklu ve hükümlülerin haklarını, yerel demokrasiyi, dil haklarını, temsili ve yeniden baskı politikalarına karşı güvenceleri de kapsaması gerekir. Asıl soru ise, devletin yalnızca Öcalan'ın çağrısının ulaştığı kesimleri değil, aynı zamanda Öcalan'ı ve Kürt Özgürlük Hareketi'ni sürecin bir sonraki aşamasını şekillendirecek meşru siyasi muhataplar olarak tanımaya da hazır olup olmadığıdır” ifadelerini kullandı. 

‘CİDDİ BİR ÇELİŞKİ’

Venturini, düzenlemede yer alan ve 2005 yılı öncesinde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanlar ile ağırlaştırılmış müebbet cezasını gerektiren suçların kapsam dışında bırakılmasını öngören düzenlemeye de tepki gösterdi. Bu düzenleme ile Abdullah Öcalan'ın yasanın dışında bırakıldığını vurgulayan Venturini  “Barışı amaçlayan bir yasa, sürecin merkezindeki aktörü dışlamaya değil; tutarlı, şeffaf ve ilkesel bir temele dayanmalıdır. Devlet, silahsızlanmayı ve örgütsel dönüşümü teşvik etmek amacıyla Öcalan'ın sahip olduğu otoriteden yararlanmaya hazır görünürken, yasal çerçeveyi onun hukuki statüsünü olduğu gibi bırakacak şekilde kurguluyor. Bu ciddi bir çelişki yaratıyor. Bir yandan Kürt özgürlük hareketinden geri dönüşü olmayan stratejik bir dönüşüm gerçekleştirmesi beklenirken, diğer yandan devlet sürecin siyasi açıdan en kritik meselesi olan Öcalan'ın statüsünü ele almaktan kaçınıyor. Bu nedenle yasada değişiklikler yapılmalıdır. Öcalan'ı dışlayan bir süreç, kapsamlı olarak nitelendirilemez. Bu, sürecin ortaya çıkmasını mümkün kılan ve hayata geçirilmesinde kilit rol oynayan aktörü dışlamak anlamına gelir” diye belirtti. 

‘SOMUT GÖSTERGE OLARAK UMUT HAKKI’

Ayrıca teklifte “umut hakkı”na ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiş olmasını da eleştiren Venturini, bu durumu önemli bir eksiklik olarak nitelendirdi. Venturini, "umut hakkı”nın kişiye özgü değil genel bir hukuk ilkesi olduğunun altını çizdi. Bu eksikliği anlamlandırmanın güç olduğunu söyleyen Venturini, “Umut hakkı, ya çerçeve yasa kapsamında ya da aynı siyasi süreç içinde kabul edilecek paralel bir yasal düzenlemeyle bağlayıcı hukuki güvenceye kavuşturulmalıdır. Buna, avukatları, aile üyeleri ve siyasi heyetlerle düzenli görüşme imkanı da dahil olmalı ve Öcalan'ın sürece etkili biçimde katılımını mümkün kılacak koşullar sağlanmalıdır. ‘Umut hakkı’nın tanınması, sürecin tek taraflı beklentilerden karşılıklı siyasi sorumluluğa doğru evrildiğinin somut bir göstergesi olacaktır” ifadelerini kullandı. 

‘ULUSLARARASI AKTÖRLER SÜRECİN GERÇEKLİĞİNİ KABUL ETMELİ’

Sürecin hukuki bir çerçeveye kavuşması noktasında uluslararası toplumun daha sürekli ve somut katkılar sunması gerektiğini ifade eden Venturini, "Uluslararası aktörler, sürecin siyasal gerçekliğini kabul etmeli. Süreç, Abdullah Öcalan'ın yaptığı çağrıyla başlamış ve Kürt Özgürlük Hareketi’nin karşılığı sayesinde mümkün hale gelmiştir. Süreci silahlı bir örgütün teknik anlamda feshedilmesine indirgemek, hem ortaya çıkış dinamiklerini yanlış yansıtacak hem de sürecin geleceğini zayıflatır. Öcalan bu süreçte ikincil bir aktör değildir. Uluslararası toplum ayrıca meseleyi dar bir terörle mücadele perspektifiyle ele almamalı. Kürt meselesinin siyasi, toplumsal, kültürel ve bölgesel boyutları olan bir sorun olduğunu kabul etmeli” diye uyardı.

‘DİYALOG VE HUKUKİ REFORMLAR PARALEL İLERLEMELİ’

Siyasi diyaloğun hukuki reformlarla eş zamanlı ilerlemesi gerektiğini dile getiren Venturini, şöyle devam etti: “Hukuki reformlarla desteklenmeyen bir siyasi süreç, geri döndürülebilir hale gelir ve iktidarda bulunanların iradesine bağımlı kalır. Siyasi uzlaşıya dayanmayan hukuki reformlar ise çatışmanın temel nedenlerine dokunmadan, yalnızca silahsızlanma sürecini yöneten dar kapsamlı bir idari mekanizmaya dönüşme riski taşır. Bu nedenle çerçeve yasa, daha geniş kapsamlı bir demokratikleşme sürecinin başlangıcı olarak görülmelidir. 

'BELEDİYELERE İDARİ VE MALİ ÖZERKLİK...

Toplumsal demokratikleşmeyi hedefleyen adımların anadil hakkını da kapsaması gerekir. Kayyım politikalarına son verilmesi, belediyelerin idari ve mali özerkliğe sahip olması, ifade özgürlüğünün güvence altına alınması, gazetecilik faaliyetlerinden örgütlenme çalışmalarına kadar temel hak ve özgürlüklerin korunması da bu sürecin önemli başlıkları arasındadır. Kürt Özgürlük Hareketi tarafından ortaya konulan fikirlerin suç kapsamına alınması yerine siyasi zeminde tartışılması gerekiyor. 

‘ÇÖZÜM AÇIK BİR SİYASİ KABUL GEREKTİRİYOR’

Öcalan’dan silahsızlanmanın siyasi sorumluluğunu taşıması beklenirken, onu hukuki çerçevenin dışında bırakmak ve katılımını kısıtlayan koşulları sürdürmek temel bir çelişki yaratmaktadır. Devlet, onun otoritesine dayanırken bu otoritenin siyasi ve hukuki sonuçlarını tanımayı reddedemez. Umut hakkı, avukatlara ve siyasi heyetlere düzenli erişim, iletişim özgürlüğü ve nihayetinde fiziki özgürlüğü, barış sürecinin ayrılmaz unsurları olarak ele alınmalıdır. Bu nedenle kalıcı bir çözüm, açık bir siyasi kabul gerektirecektir. Abdullah Öcalan sürecin dışında değildir. O, sürecin başlıca mimarlarından biri, Kürt özgürlük hareketinin kilit muhatabı ve barış ihtimalini istikrarlı bir demokratik gerçekliğe dönüştürmede vazgeçilmez bir aktördür.”

Erdoğan'ı havalimanından Cumhurbaşkanı YardımcısıCevdet Yılmaz ile öteki yetkililer uğurladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, çalışma ziyaretiçerçevesinde Suudi Arabistan Veliaht PrensiMuhammed Bin Selman ve Pakistan BaşbakanıŞahbaz Şerif'le bir araya gelmesi öngörülüyor.

Kullanım amacı incelendiğindeyse son beş yılda internet bankacılığı kullanımının önemli ölçüde arttığı görülüyor.

2022’de internet bankacılığı kullanımı yüzde 61,3’ken 2023’te yüzde 67,1, 2024’te yüzde 71 ve 2025’te yüzde 73,2’ye yükseldi.

Oran bu yıl yüzde 75,9’a ulaştı. Bu seviye Türkiye’de 16-74 yaş grubundaki her dört kişiden üçünün internet bankacılığı kullandığını gösteriyor.

Aynı oran erkeklerde yüzde 87,5, kadınlardaysa yüzde 63,7.

Ülkenin yaklaşık yarısı mail kullanıyor

‘e-Posta gönderme veya alma’ başlığında sınıflanan elektronik posta kullanımı da bu yıl için yüzde 48,1 ölçüldü.

BU amaçla internet kullanım oranı beş yıl önce yüzde 45,2’ydi.

Cinsiyetlere göre sınıflandırıldığında bu yıl erkeklerin yüzde 53,4’ü, kadınlarınsa yüzde 42,4’ü e-posta gönderdi veya aldı.

İhbar üzerine olay yerine sevk edilen sağlık ekipleri tarafından Bozdoğan Rasim Menteşe Devlet Hastanesi'ne kaldırılan Kazım Dirik, doktorların tüm müdahalesine rağmen kurtarılamadı. Olayın ardından Cihan D. jandarma ekiplerince gözaltına alınırken, olayla ilgili soruşturma başlatıldı.

X’te bazı kullanıcılar patlamanın bir halk minibüsünde meydana geldiğini yazdı. 

Suriye devlet televizyonu El-İhbariye ise çok sayıda kişinin öldüğünü ve yaralandığını bildirdi.

Sağlık Bakanlığı, patlamanın ardından yedi kişinin tedaviye alındığını, ölenlere ait kopmuş uzuvların çevreden toplandığını duyurdu.

* Galatasaray Spor Kulübü olarak; kulübümüzü, yöneticilerimizi, sporcularımızı ve milyonlarca taraftarımızı hedef alan, nefret söylemi içeren ve kamu düzenini bozabilecek nitelikte olduğu değerlendirilen açıklama ve paylaşımlar hakkında hukuki haklarımızı kararlılıkla kullanmaya devam etmekteyiz.

* Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi amacıyla önemle belirtmek isteriz ki, Galatasaray Spor Kulübü tarafından son on gün içerisinde yapılan suç duyuruları yalnızca yukarıda belirtilen kişilerle sınırlıdır. Bunun dışında kulübümüz tarafından yapılmış herhangi bir suç duyurusu bulunmamaktadır. 

Bugün bazı haber siteleri ve sosyal medya hesapları, Galatasaray’ın Burhan Can Terzi’yi transfer haberleri nedeniyle şikayet ettiğini, ardından gazeteci hakkında soruşturma başlatıldığını yazmıştı. 

Kulübün suç duyurusunda bulunduğu hesaplarsa şöyle:

X: @Nuribey45

X: @Ahmetercanlar

X: @gulesceguven

X: @HulusiBelgu

X: @ahmetcakar1

X: @mutluhan_suner

X: @ramilhesenovfb

Instagram: @ondersusoglu

Katledilen 25 kadından 4’ü kendi hayatına dair karar almak istediği için, 3’ü "ekonomik" bahanelerle, 1’i evde "gürültü yapması" bahanesiyle katledildi. Raporda, 17 kadının ise hangi nedenle katledildiği tespit edilemediği belirtildi.  

Raporda, katledilen 25 kadından 11’i evli olduğu erkek, 3’ü birlikte olduğu erkek, 2’si tanıdığı biri, 2’si eskiden evli olduğu erkek, 2’si eskiden birlikte olduğu erkek, 2’si akrabası, 1’i babası, 1’i oğlu, 1’i kardeşi tarafından katledildiği kaydedildi

Yine rapora göre kadınların 13’ü evinde, 5’i sokakta, 2’si ıssız bir yerde, 1’i boş arazide katledildi. 4 kadının ise katledildiği yer tespit edilemedi. Ayrıca rapora göre katledilen kadınların 14’ü ateşli silahlarla, 6’sı kesici aletlerle, 3’ü boğularak, 2’si darp edilerek katledildi.

Süreç nasıl işleyecek, kimleri kapsayacak? ‘Çerçeve yasa’nın maddeleri

İHD, açıklamasında Kürt meselesinin demokratik yollarla çözümüne yönelik müzakere sürecini dikkatle takip ettiklerini belirterek, kalıcı toplumsal barışa yönelik gelişmeleri önemsediklerini ifade etti.

TBMM’ye sunulan kanun teklifini “Kürt meselesinin şiddet dışı yöntemlerle ve demokratik yollarla çözümü konusunda önemli bir ilk adım” olarak değerlendiren İHD, sürecin başarılı olabilmesi için evrensel insan hakları standartlarını esas alan kapsamlı bir demokratikleşme programına ihtiyaç olduğunu vurguladı.

Yedi başlıkta değişiklik önerisi

yasa tasarısında sürecin ruhuna uygun olmadığını ve uygulamada sorunlara yol açma riski taşıdığını düşündükleri konulara ilişkin görüş ve önerilerini yedi başlıkta kamuoyu ile paylaştı.

Görüş ve öneriler şu şekilde:

1. Kanun Tasarısının 1. Maddesinde Milli Güvenlik Kurulu tarafından yapılacak tespitin zamana yayılmadan ivedilikle yapılabilmesi için bu konuda makul bir süre (en fazla 1 ay gibi) belirlenmesi sürecin hızlı bir şekilde ilerlemesini sağlayacaktır.

Suç ayrımları ve kapsam genişletilmeli 

2. Kanun tasarısının 3. ve 6. Maddelerinde, örgüt militanları arasında suç tipi ve suç tarihi ayrımı gibi kategorik bir ayrım süreçten ve yasanın gerektirdiği beklentiyi karşılamadığını belirtmek isteriz. Bu yasanın bir bütün olarak Kürt Meselesinin neden olduğu tüm yargılamaları/mahkumiyetleri ortadan kaldırması silahsızlanma ve toplumsal barış sürecini hızlandıracaktır.

3. Tasarının 2.maddesi gereğince kapsamı dışında tutulan “kasten öldürme suçu failleri” sadece kategorik bir ayrım yapılması nedeniyle değil, aynı zamanda yargı içtihatlarındaki uygulama nedeniyle de sorunlu bir tasniftir. Zira uygulamada silah kullanmadan da bu suçun faili ve hükümlüsü olunabileceği gibi öldürmeye teşebbüs durumunda da TCK 302.md gereğince hüküm kurulmaktadır. Suç tipi açısından yapılan bu ayrım yasada korunacaksa en azından uygulamada bir krize yol açmaması bakımından yasadaki bu muğlaklık, ölümle sonuçlanmayan öldürmeye teşebbüs şeklinde düzenlenerek giderilmelidir.

‘Siyasi yasaklar demokratik katılımı engelliyor’ 

4. Kanun Tasarının 3. 6. ve 7. Maddelerinde belirtilen yargılama ve mahkumiyet kararlarının ertelenme süresi ile hak yoksunluğu (2 ve 3 yıl siyaset yasağı) süreleri sürecin nihai amacı olan siyasi katılım önünde engel oluşturmaktadır. Silahın yerine ikame edilmek istenen siyasi faaliyetlere katılımın kısıtlanması kabul edilebilir bir tutum değildir. Yasadan yararlanacak olanları siyasetin dışında tutuma çabası başka riskler taşımaktadır. Zaten denetim altında tutulan kişinin ayrıca siyasi faaliyetlerinin de engellenmesi gereksiz ve amaca uygun olmayan bir düzenlemedir.

İzleme Komisyonu’na sivil toplum da dahil edilmeli 

5. Kanun Tasarısının 7. Maddesinde belirtilen ve TBMM bünyesinde kurulacak olan “İzleme Komisyonu” siyasi katılıma açık olması, aynı zamanda sivil toplum temsilcilerinin ve çatışma çözümünde uzman kişilerin dahil edilmesi barış sürecine olan toplumsal inanç ve güveni artıracağını düşünmekteyiz.

Cezaevindekiler ve yurt dışındakiler için resen işlem önerisi 

6. Yasadan yararlanmak için başvuru koşulu silahlı militanlar açısından makul bir düzenleme olmakla birlikte, yurtdışında bulunanlar ve özellikle hapishanede tutulanlar için hiçbir makul gerekçesi bulunmamaktadır. Bu bakımdan yurtdışında olanlar ve hapishanede bulunanlar için adli ve idari işlemlerin başvuru beklenmeksizin resen yapılmasını önermekteyiz.

‘Barış Akademisyenleri ve KHK’liler de kapsamda olmalı’ 

7. Fikirleri nedeniyle görevlerine son verilen Barış Akademisyenleri ve irtibat ve iltisak nedeniyle kamudan ihraç edilen kamu personelinin yasa kapsamının dışında tutulmuş olması, adalet duygusunu derinden sarsan bir yaklaşımdır. Barış Akademisyenleri ve kamudan ihraç edilen kamu personeli yasanın kapsamına alınmalıdır.

TBMM’ye çağrı 

İHD, açıklamasının sonunda TBMM Adalet Komisyonu ve Genel Kurulu’na çağrıda bulundu:

“2024 Ekim’de başlayan sürecin nihai bir toplumsal barışa ulaşması konusunda sağduyulu tavrımızın bir gereği olarak; kanun tasarısına karşı belirtmiş olduğumuz bu görüş ve önerilerimizin TBMM Adalet Komisyonu ve Genel Kurulunda yapılacak tartışmalarda dikkate alınmasını ve gerekli düzeltmelerin yapılmasını yasanın ve sürecin ruhuna uygun bir adım olacağı kanaat ve talebimizi kamuoyuyla paylaşmaktayız. İHD olarak barışa giden yolda çaba sarf etmeye, sürece katkı sunmaya devam edeceğiz.”

Dün TBMM Başkanlığı’na sunulan 12 maddelik “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi”, Kürt meselesinin çözüm sürecine ilişkin yasal çerçevenin oluşturulmasını amaçlıyor. Teklifin önümüzdeki günlerde TBMM Adalet Komisyonu’nda görüşülmesi bekleniyor.

Açıklamada, yeni çözüm sürecinin hukuki altyapısınıoluşturması planlanan çerçeve yasaya dair, "Kürtözgürlük hareketi, DEM Parti ve demokratik güçlertasarıya temkinli iyimserlikle yaklaşıyor. Tasarı, uzunvadeli bir barış ve demokratikleşme sürecinin ilkadımı olarak değerlendiriliyor" ifadeleri kullanıldı.

Tutuklu PKK lideri Abdullah Öcalan'ın yasayı "tarihibir sorunu çözmek için atılan adım" olaraknitelendirdiği ve "Cumhuriyet'in kuruluşu kadarönemli bir demokratikleşme sürecinin başındayız"dediği hatırlatılan açıklamada, Öcalan'ın "Başarınıntoplumsal güçlerin sürece sahip çıkmasına bağlıolduğu" sözlerine vurgu yapıldı.

Civaka Azad'ın açıklamasında, Kürt kadın hareketiTJA'nın (Özgür Kadın Hareketi) görüşlerine de yerverildi.

Yasanın bir son değil yeni bir başlangıç olmasıgerektiğini ifade eden TJA'nın, Öcalan'ın fizikselözgürlüğünün güvence altına alınmasını talep ettiğiaktarıldı.

KONGRA-GEL: Dönüş ancak Öcalan'ın çağrısıylamümkün olabilir

Açıklamada, söz konusu yasa ile sürgündeki vedağdaki kişilerin dönüşü için koşullar oluşturmanınamaçlandığı da vurgulanarak, Türkiye, Avrupa Birliği(AB) ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD)tarafından PKK ile bir tutulan KONGRA-GEL'in EşBaşkanı Remzi Kartal'ın görüşlerine de yer verildi.Buna göre Kartal, sürgünde ve dağdaki PKK'lilerindönüşünün "ancak Öcalan'ın çağrısı vekoordinasyonuyla mümkün olabileceğini" belirtti.

Civaka Azad ayrıca, DEM Parti Eş Genel BaşkanıTuncer Bakırhan'ın, "Yasanın, kapsamlıdemokratikleşmenin yalnızca başlangıcı olabileceği"ve "Demokratik katılımın güçlendirilmesi, dil ve kültürhaklarının güvencesi ile kayyum uygulamalarının sonaerdirilmesi gibi reformların" da hayata geçirilmesigerektiği yönündeki sözlerine açıklamasında yerverdi.

360 imzayla Çarşamba günü meclise sunulan teklifeAK Parti, MHP, DEM Parti, CHP ve HÜDA-PAR destekveriyor. İYİ Parti'nin karşı çıktığı tasarı için YenidenRefah Partisi referandum talep ediyor.

Özgür Özel liderliğindeki Yeni Parti ise tasarınınMeclise sunulması sürecinde imza atmamasınarağmen sürece destek veriyor ve bu tutumunuyasama faaliyeti sırasında sürdürmesi bekleniyor.

Fenerbahçe Futbol Direktörü Oğuz Çetin, Jayden Oosterwolde’nin arka adale tendonunda kısmi yırtık tespit edildiğini ve tedaviye başlandığını duyurdu. 

Hollandalı futbolcunun bir ila bir buçuk ay sahadan uzak kalabileceği belirtiliyor.

ABD Merkez Bakası (FED) da son aldığı kararla faizi 3,50-3,75 aralığında sabit bırakmıştı.

6 bin lira civarına gerileyen gram altın bugün yeniden 6 bin 500 lirayı aştı.

Gram altın an itibarıyla (saat 13:35) 6.533,403 lira seviyesinde seyrediyor.

Spot altınsa an itibarıyla (saat 13:36) 4.269,13 dolar seviyesinde ilerliyor.

86 milyon için önemli bir yasa teklifiyle karşı karşıyaolduklarını belirten Doğan, "Bu atılmış alelade sıradanbir imza değil, ortak geleceğimiz için atılmış birimzadır. Hepimize, tüm Türkiye'ye, ortak yaşam içinmücadele edenlere hayırlı olsun. Uğurlar getirsin,barışı kalıcı bir hale getirsin." ifadelerini kullandı.

İmzanın silahlı çatışma zemininden, hukuk vedemokratik siyaset zeminine geçişte yeni birdönemin ilk adı olduğunu ifade eden Doğan, yolunmeşakkatli olacağını ancak gerekli farkındalıklarıyapmak için mücadele edeceklerin dile getirdi.

“Partimiz adına teşekkür etmek isteriz”

Yasa teklifinin aylar süren istişarelerin sonucundaortaya çıktığını söyleyen Doğan, "Neticede karşımızaçıkan yasa teklifi ve teklife yaklaşımla ilgili yapıcı katkıgösteren, çaba sarf eden tüm siyasi partilere partimizadına teşekkür etmek isteriz" diye konuştu.

Teklifin birlikte kurulacak ortak geleceğin hukukizemininin ilk taşı olduğunu belirten Doğan, yasateklifinin eve dönüş için bir yol açacağını kaydetti.

Herkesin barış içinde yaşama hakkına ihtiyacınınolduğunu vurgulayan Doğan, "Bölgede örnek birTürkiye modelini geliştirmek, dünya çatışma çözümüliteratürüne başarabilmiş, barışı kalıcı halegetirebilmiş, demokratikleşmenin yolunu açmış vebunu sağlayabilmiş bir ülke hep vurgulandı.Temennimiz, beklentimiz, mücadelemiz, bunungerçekleşmesi içindir. Çünkü buna hem Türkiye'ninhem Ortadoğu'nun hem de dünyanın ihtiyacı var”değerlendirmesinde bulundu.

Şüpheli S.T. olay sırasında Açıkgöz’ün evini ve aracını da ateşe verdi. Aracı kullanılamaz hale getiren yangın itfaiye ekiplerince söndürüldü. Kavgada E.F, yangındaysa D.A yaralandı. Yaralılar tedavi için Çatalzeytin Devlet Hastanesi’ne kaldırıldı.

S.T.’yse jandarma ekiplerince olayda kullandığı silahla yakalandı.

Rekabet Kurulu’nun satış için 48 marketin elden çıkarılmasını istediği ortaya çıktı. Bunlardan 10’u A101, 38’i CarrefourSA. Gerekçe ‘rekabetçi endişeler’.

Kurumun sitesinden yayınlanan bazı koşullar şöyle:

İşlem sonucunda rekabetçi endişelerin tespit edildiği toplam 48 adet mağazanın elden çıkarılması: Elden çıkarılacak mağazaların 10’u A101, 38’iyse CarrefourSA mağazalarından oluşacaktır.

CarrefourSA’nın bağımsız organizasyon yapısının korunması: İşlem sonucunda CarrefourSA, A101’den ayrı bir organizasyon yapıda faaliyet göstermeye devam edecek, günlük ticari faaliyetlerinden sorumlu yöneticiler ve çalışanlar her iki şirkette de ayrı olacaktır.

İstihdamın korunması: İşlemin kapanışını takip eden üç yıl boyunca A101 ve CarrefourSA bünyesindeki toplam istihdam seviyesinin korunması ve mümkün ölçüde artırılması için gerekli makul çaba gösterilecektir.

Görüşme saat 14.00’da olacak. Görüşmenin, saat 15.30’da aynı yerde Erdoğan başkanlığında toplanacak olan Milli Güvenlik Kurulu (MGK) toplantısı öncesi olması dikkat çekti. 

TRT Haber’in aktardığına göre araştırmacılar ortalama 26 yıllık bir sürede derlenen 12 bin 409 katılımcının sağlık verilerini inceledi. Çalışma sonucunda normal kan basıncına sahip olmak, diyabet hastası olmamak ve sigara kullanmamanın zihinsel sağlığı 13 yıl daha koruduğu belirtildi.

Bu risk faktörlerinin 45 ila 65 yaş dönemi için kritik önem taşıdığına dikkat çekildi.

Araştırmaya göre orta yaşta damar sağlığını korumak demanssız yaşam süresini 12,6 yıla kadar uzatabilir. 

Çalışmada cinsiyet, ırk, yaş, fiziksel aktivite düzeyleri ve Alzheimer riskini artıran APOE4 geninin varlığı gibi faktörler de dikkate alındı.

Belirlenen üç risk faktörünün tamamını taşıyan bireylerin hem daha erken yaşta demansa yakalandığı hem de daha erken öldüğü tespit edildi.

Fed, politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tuttu. Kararın üçe karşı dokuz oyla alınması ve üç üyenin 25 baz puanlık faiz artırımını desteklemesi, bankanın bundan sonraki adımlarına ilişkin belirsizlikleri artırdı.

Üyelerdeki görüş ayrılığı ve uzun vadeli tahvil faizlerindeki yükseliş altınla gümüş fiyatlarını baskıladı. 

Geçen hafta yüzde 0,9 gerileyen gümüşün onsu an itibarıyla (10:24) 61,90 dolardan ilerliyor. CNBC-e’nin haberine göre altı bankanın gümüş fiyat tahminleri şöyle:

Goldman Sachs: 85-100 dolar

Bank of America: 86 dolar

HSBC: 75 dolar

UBS: 70 dolar

Commerzbank: 67

JP Morgan: 60-65 dolar

Mesken açısından metrekare normal inşaat maliyet bedelinin asgari ve azami sınırları şöyle:

Lüks inşaatlar: 12 bin 642,67 lira ila 27 bin 712,26 lira

Birinci sınıf inşaatlar: 5 bin 335,40 lira ila 18 bin 532,07 lira

İkinci sınıf inşaatlar: 3 bin 758,56 lira ila 12 bin 555,79 lira

Üçüncü sınıf inşaatlar: 1269,61 lira ila 8 bin 551,49 lira

Basit inşaatlar: 604,1 lira ila 3 bin 856,64 lira 

Fabrika, otel, hastane, sinema, banka, okul ve havuz gibi binaların metrekare normal inşaat maliyet bedelleri de yeniden düzenlendi.

Konuya ilişkin Colemêrg Barosu Başkanı Ergün Canan ve Mûş Barosu Başkanı Kadir Karaçelik, değerlendirmelerde bulundu. 

ABDULLAH ÖCALAN'IN ROLÜ 

Yasa taslağının yaklaşık iki yıldır devam eden süreçte yasal zeminde atılan ilk adım olduğunu belirten Canan, "Bu son değil, başlangıç niteliğinde bir yasadır. Eksiklikleri bulunuyor ancak hukuka dayalı ilk adım olması bakımından önemli ve değerlidir" dedi. Taslağın en önemli eksiğinin Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın durumu olduğunu belirten Canan, “2005 yılı ve öncesinde örgüt faaliyetleri kapsamında yargılanan kişilerin düzenleme dışında bırakılması, önümüzdeki süreçte en fazla tartışılacak konulardan biridir. Abdullah Öcalan'ın sürecin başlamasında belirleyici bir rol üstlendiğini, örgütün feshedilmesi ve silahların imha edilmesi sürecinin önemli bir dönüm noktası olduğunu görüyoruz. Silahların imha edildiği süreçte o ana tanıklık ettik. Tarihi bir dönemdi. Toplumda önemli bir umut oluşmuştu. Bu çerçeve yasayla birlikte bu umut daha da arttı" ifadelerini kullandı. 

Sürecin ilerleyebilmesi için İmralı F Tipi Yüksek Güvenlikli Cezaevi’nin koşulların hukuki zeminde yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirten Canan, sürecin sürdürülebilmesi için İmralı'da hukuki koşulların oluşturulması gerektiğinin altını çizdi.  

‘TMK, CMK VE TCK DEĞİŞMELİ’

Canan, devamında da şunları belirtti: “Mevcut yasa sınırlı tutulmuş. Demokratikleşme ve reform adımlarıyla güçlendirilmesi şarttır. Çerçeve yasa tek başına Kürt sorununun çözümünü sağlayamaz. Yasa, infaz ve silahsızlanmaya ilişkin sınırlı bir düzenlemedir. Terörle Mücadele Kanunu (TMK), Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) ve Türk Ceza Kanunu (TCK) başta olmak üzere temel yasalarda demokratikleşme yönünde değişiklikler yapılması gerekiyor. Hakkında soruşturma ya da kovuşturma bulunan kişilerin ülkeye dönerek özgürce siyaset yapabilecekleri ve aileleriyle bir araya gelebilecekleri hukuki zeminin oluşturulması gerekiyor. Yasanın kapsamının ilerleyen süreçte genişletilmesi lazım. Kapsam dışında bırakılan düzenlemelerin de dahil edilmesi halinde Türkiye'nin demokratikleşmesi ve Kürt sorununun çözümü açısından önemli adımdır. Geçmişte Kürt sorununun güvenlik politikalarıyla göz önüne gelirken bugün ise meselenin Meclis'te, siyasi partiler arasında ve toplumda tartışılıyor olmasının önemli bir değişim olduğunu gördük. Sürece ilişkin umutluyuz daha geniş kapsamlı hukuki reformlarla sorunun demokratik yöntemlerle çözülebileceğine inanıyoruz.”

‘İLK HUKUKİ ADIM, DEVAMI GELMELİ’

Mûş Barosu Başkanı Kadir Karaçelik de, süreç bağlamında “ilk hukuki adım olarak” değerlendirdiği taslağın ceza hukuku anlamında sürecin tekniğini ortaya koyan bir yasa olduğunu söyledi. Karaçelik, "Yarım asırlık bir süreç toptan bir yasayla çözülemez. Bu adım adım örülmesi gereken bir süreçtir. 1 Haziran 2005 öncesini kapsamıyor. ‘Kasten öldürme’ suçlarını muaf tutuyor. Yine aynı tarih öncesinde müebbet alanları kapsam dışında tutmakta. Ama örgüt yöneticileri, üyeleri, örgüte yardım edenler ve örgüt propagandası yapanlar kapsam içine alınmış. Önemli bir yasa. Arzuladığımız gibi toplumsal yaşama katılım ve barışı tam anlamıyla sağlama noktasında ihtiyaçlara cevap vermiyor. Bu adım adım gerçekleşecek bir şey. Soruşturması ve kovuşturması devam eden, kapsam içine alınmışlar açısından söylüyorum, belirli sürelerle ertelemeyi ve denetimi öngörüyor. Erteleme süreleri sonucunda da davalar soruşturma aşamasındaysa takipsizlik, mahkeme aşamasındaysa düşme kararı verilecek. Haliyle davaları, soruşturmaları derdest olan, hakkında henüz mahkumiyet kararı olmayan şahıslar, kişiler yasadan faydalandığı zaman siyasi faaliyette bulunmaları önünde bir yasak bulunmamaktadır. Yasa bunu öngörüyor. Yasa tek başına yeterli değil. Örgütün yönetim kadrosu ve en önemli aktörlerden biri olan Sayın Öcalan'ın durumu henüz düzenlemeye konu edilmedi. Kuvvetle muhtemelen ileriki süreçte gelişen toplumsallaşma ve demokratik siyasetin güçlendirilmesiyle tartışılması gereken hususlardır. Bu ayaklar eksik bırakılarak, sürecin tamamlanması düşünülemez. Bu süreci ayakta tutan ve pedalı sürekli çevrilen bir bisiklet metaforuyla açıklayabiliriz. Yasal düzenleme, ilk pedal çevirmelerden biriydi. Bu yasayla iş bitmiş değil. Bir kapı aralıyor. Umarım devamı da gelir, toplumsal barış kalıcı hale gelir. Demokratik siyasetin önündeki engeller kalkar” ifadelerini kullandı. 

DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, sosyalmedya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada,PKK/KCK'nin fesih ve silah bırakma sürecini kapsayankanun teklifinin TBMM'ye sunulmasını önemli biraşama olarak gördüklerini belirtti.

Teklifin, TBMM Komisyon raporunun ilgili bölümleriyleuyumlu olmasını kıymetli bulduklarını ifade edenBabacan, sürecin yürütülüş biçimine ve içeriğine dairbazı eleştiri ile uyarılarda bulundu.

"Kapalı kapılar ardında imza toplama usulünüdoğru bulmuyoruz"

Sürecin şeffaf yürütülmediğini savunan Babacan,teklif metninin detayları paylaşılmadanmilletvekillerinden imza toplanmasını eleştirdi.Toplumsal meşruiyetin ancak meclis iradesine saygıve istişare ile sağlanabileceğini kaydeden Babacan,şu ifadeleri kullandı:

"Böylesine hayati bir süreçte, nihai bir metni ortayakoymadan kapalı kapılar ardında imza toplamausulünü doğru bulmadığımızı da ifade etmek isteriz.Toplumsal meşruiyet ancak şeffaflık, istişare veMeclis iradesine tam güven ve saygıyla sağlanabilir."

Babacan'ın sosyal medyadan yaptığı paylaşım şöyle:

"Çok uzun bir süreden sonra, PKK/KCK terörörgütünün tüm unsurlarıyla fesih ve tasfiyesi ile,kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatıteslim etmesi sürecinin tamamlanmasını hedefleyenkanun teklifinin TBMM’ye sunulmasını önemli veolumlu bir aşama olarak görmekteyiz.

Kanun teklifinin, ortak imza ile yayınlanan TBMMKomisyon raporunun altıncı bölümüyle büyük ölçüdemuvafık olması kıymetlidir.

Bununla birlikte, böylesine hayati bir süreçte, nihai birmetni ortaya koymadan kapalı kapılar ardında imzatoplama usulünü doğru bulmadığımızı da ifade etmekisteriz. Toplumsal meşruiyet ancak şeffaflık, istişareve Meclis iradesine tam güven ve saygıylasağlanabilir.

Kanun teklifinin hukuk önünde eşitlik ilkesinigözetmemesini ve kişiler arasında farklı muameleyapılmasını önemli bir eksiklik olarakdeğerlendiriyoruz. Benzer hukuki koşullara sahipdiğer tutuklu, hükümlü ve sanıkların tamamenkapsam dışında bırakılması adalet duygusunuzayıflatmaktadır. Bu eksikliklerin Komisyonçalışmalarında giderilmesini ümit ediyoruz.

Toplantı saat 15.30’da başlayacak.

NTV'nin haberine göre, çerçeve yasa kapsamında,örgütün silah bırakma sürecinin tespiti ve teyidihususunda yetkili makam olarak görev yapmasıöngörülen MGK'de, ilgili kurumlar arasındakikoordinasyon adımları görüşülecek.

Çözüm süreci kanunu kapsamında oluşturulmasıplanlanan kurulun, uygulamayı takip etmesi vesürecin koordinasyonunu sağlaması amaçlanıyor.

Kurulda Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında;Adalet Bakanı, Dışişleri Bakanı, İçişleri Bakanı, MilliSavunma Bakanı, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri,Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli GüvenlikKurulu Genel Sekreterinin yer alması öngörülüyor.

Silahlar kayıt altına alınacak

Düzenlemede, örgüt mensuplarının teslim ettiği veyabeyan ettiği silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcımadde ve diğer malzemelerin kayıt altına alınmasınailişkin hükümler bulunuyor.

Bu işlemlere yönelik usul ve esasların, güvenlikkurumlarının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı ve MilliSavunma Bakanlığı tarafından belirlenmesiplanlanıyor.

Teklifte, MGK kararının Resmi Gazete’deyayımlanmasının ardından ilgili kişilerin 6 ay içindebaşvuruda bulunması gerektiği belirtiliyor.

Düzenleme, Meclis’te yapılacak görüşmelerinardından yasalaşması halinde yürürlüğe girecek.

Son krizi ele alan toplantı, Fas’ın başkenti Rabat’ta yapıldı.

Infantino, FIFA’ya bağlı 211 üye federasyona bir mektup göndererek hataları nedeniyle ‘içtenlikle özür dilediğini’ kaydetti. Bunların bir daha yaşanmayacağına dair de taahhütte bulundu.

Mektupta teklifin basına sızmasının ardından da hatalar yapıldığı kabul edildi ancak kurumun ‘adını ve itibarını korumak için gerekli tüm önlemleri alacağı’kaydedildi.

FIFA’nın kriz çıkardıktan sonra iptal edilen planı

Infantino kısa süre önce dünya kupası ve kulüpler dünya kupasının ticari haklarından büyük bir hisseyi özel yatırımcılara satma planını ortaya attı.

UEFA, 30 Temmuz’da bu girişimden vazgeçilmediği takdirde FIFA’nın bütün turnuvalarını boykot edeceğini açıkladı.

Aynı gün Kuzey ve Orta Amerika ve Karayipler Futbol Konfederasyonu (CONCACAF) da planı reddettiklerini duyurdu.

FIFA, 31 Temmuz’da “Kimse futbolu satmıyor” diyerek teklifte ısrarlı olacağı yönünde sinyal verdi. 

Fakat Infantino’nun planı hayata geçirebilmesi için üye ülkelerin çoğunluğunun desteğine ihtiyacı vardı. Yani, 211 üyeden 106’sının lehte oy vermesi gerekiyordu. 

UEFA, CONCACAF ve AFC’nin plana karşı çıkmasıyla bu olasılık azaldı. FIFA’da UEFA’nın 55, CONCACAF’ın 35 ve Asya’nın 46 oyu var.

Afrika (CAF) ve Okyanusya (OFC) futbol federasyonları, FIFA’nın planını ağustosta görüşeceklerini belirtti. Güney Amerika futbolunun yönetim organı Conmebol’sa FIFA’dan planla ilgili ‘ek bilgi’ istediğini duyurdu.

FIFA, yoğun tepkilerin ardından 1 Ağustos’ta planı iptal ettiğini açıkladı.

UEFA, kararı ‘futbol dünyasının zaferi’ tanımlayıp ekledi: “Hikaye burada bitmemelidir. FIFA’ya güveni yeniden inşa etme görevi daha yeni başladı.”

FIFA’da seçim Mart 2027’de

FIFA başkanlık seçiminin Mart 2027’de Fas’ın başkenti Rabat’ta yapılması planlanıyor.

On yıldır FIFA başkanlığı yapan Infantino 2019 ve 2023’te rakipsiz şekilde yeniden seçildi. Eğer biri onunla başkanlık için yarışmak istiyorsa adaylığını açıklaması için son tarih 18 Kasım. 

Infantino seçim için adaylığını açıklayan tek isim olmaya devam etse de yerini alabilecek bazı isimler konuşuluyor.

Avrupa Kulüpler Birliği’nin başkanı Paris St-Germain Başkanı Nasser Al-Khelaifi bu isimlerden biri.

Diğeriyse Asya Futbol Konfederasyonu (AFC) Başkanı Şeyh Selman bin İbrahim El Halife.

Kanada Futbol Federasyonu’nun eski başkanı ve mevcut CONCACAF Başkanı Victor Montagliani de güçlü isimler arasında.

İran'ın nükleer silaha sahip olmasına izinvermeyeceklerini kaydeden Trump, "Onlarla anlaşmayapmayı tercih ederim çünkü insanları öldürmekistemiyorum." dedi.

Trump, "İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyüksaldırıyı" başlatmaya hazır olduklarını, ancak Körfezliderlerinden ve İranlı yetkililerden gelen saldırıyıdurdurma ve görüşme talebine olumlu karşılıkvererek planladıkları saldırıları askıya aldığını belirtti.

"Beni aradılar ve lütfen bunu yapmayın konuşalımdediler. Biz şu anda görüşüyoruz. Bakalım ne olacak,ama bize saygı gösteriyorlar." ifadelerinikullanan Trump, görüşmelerin başarısız olmasıhalinde İran'ı "sert şekilde" vurmaya hazır olduklarınıyineledi.

ABD Başkanı Trump, İran'ın nükleer silaha sahipolamayacağını bir kez daha dile getirerek, temelamaçlarının bu olduğunu savundu.

“Petrol fiyatları 75 dolara düştü ve daha dadüşüyor”

ABD Başkanı, İran'daki durum sona erdiğinde petrolve benzin fiyatlarının keskin bir şekilde düşeceğineinandığını belirterek şunları söyledi:

"Petrol fiyatları 75 dolara düştü ve daha da düşüyor.Petrol ve benzin fiyatları düştüğünde her şeydüşüyor. Fiyatları düşürme ve büyük bir kafakarışıklığı olan kötü enflasyonu ele alma konusundaharika bir iş çıkardık.”

Bu arada, Başkan Yardımcısı J.D. Vance, İrankonusunda Trump ile herhangi bir anlaşmazlığıolmadığını ve yönetim içinde birlik içinde olduklarınısöyledi. Vance, "İran ile uygun bir çözüme ulaşmakiçin tüm askeri, ekonomik ve diplomatik araçlarıkullanacağız ve bu ülkenin nükleer silah edinmesineizin vermeyeceğiz, bu da enerji fiyatlarını düşürecekve daha güçlü bir konumda olacağız" dedi.

"İran rejiminde savaşın bitmesini isteyenler ve aşırılıkyanlıları savaşın devam etmesini isteyenler var" dedi.

Vance "İranlılar inatçı ve rejim çatlak, bizim işimiz iseAmerikan halkı için en iyi sonuçları elde etmek"ifadelerini kullandı

"İyi ve açık bir görüşme yaptık" diyen Vance, İsrailBaşbakanı Benjamin Netanyahu ile yaptığı songörüşmeyle ilgili olarak, "İsrail harika bir ortak vediğer tüm müttefiklerimiz gibi, bazen farklı görüşleresahibiz" dedi.